Sygnatura akt I C 230/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Dagmara Kos Protokolant: staż Agnieszka Sobolczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa J. M. i K. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Szefowi (...) Zarządu (...) w B. o ochronę naturalnego środowiska człowieka 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. solidarnie na rzecz powodów J. M. i K. M. kwotę 74.200,00 (siedemdziesiąt cztery tysiące dwieście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 lutego 2017 r. do dnia zapłaty, 2. umarza postępowanie w zakresie kwoty 9.300,00 (dziewięć tysięcy trzysta) złotych, 3. w pozostałym zakresie postępowanie umarza, 4. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. solidarnie na rzecz powodów J. M. i K. M. kwotę 8.677,13 (osiem tysięcy sześćset siedemdziesiąt siedem złotych trzynaście groszy) tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu, 5. zasądza od powodów J. M. i K. M. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 549,61 (pięćset czterdzieści dziewięć złotych sześćdziesiąt jeden groszy) tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa i kwotę tę nakazuje ściągnąć z zasądzonego od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powodów J. M. i K. M. roszczenia, 6. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 4.291,12 (cztery tysiące dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych dwanaście groszy) tytułem zwrotu części wydatków. Sygn. akt I C 230/17 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 21 lipca 2017 r. powodowie K. M. i J. M. wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. kwoty 70.000,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 6 lutego 2017 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości należących do nich nieruchomości: oznaczonej numerem działek (...) położonej w B. , gmina B. , objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku i oznaczonej numerem działki (...) położonej w B. , gmina B. , objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku, które znajdują się na terenie obszaru ograniczonego użytkowania wprowadzonego uchwałą sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. a także kwoty 10.000,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 6 lutego 2017 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania w wysokości koniecznych kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego pomieszczeń budynku mieszkalnego posadowionego na nieruchomości położonej w B. , gmina B. objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą od pełnomocnictwa. (pozew- k.2-6) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. (odpowiedź na pozew- k.32-40) Pismem procesowym z dnia 4 czerwca 2019 r. powodowie żądali zasądzenia od pozwanego solidarnie na ich rzecz kwoty 60.700,00 zł tytułem odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości należących do nich nieruchomości oraz kwoty 13.500,00 zł tytułem odszkodowania w wysokości koniecznych kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego pomieszczeń budynku mieszkalnego posadowionego na ich nieruchomości. (pismo procesowe powodów- k.217) W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2019 r. pozwany wnosił o oddalenie rozszerzonego powództwa. (pismo procesowe pozwanego- k.224-226) W piśmie procesowym z dnia 9 sierpnia 2019 r. powodowie cofnęli powództwo w zakresie żądania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości należących do nich nieruchomości ponad kwotę 60.700,00 zł bez zrzeczenia się roszczenia. (pismo procesowe powodów- k.229) W piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2019 r. pozwany nie wyraził zgody na częściowe cofnięcie powództwa bez zrzeczenia się roszczenia i wnosił o zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych od cofniętej części pozwu. (pismo procesowe pozwanego- k.232-233) W piśmie procesowym z dnia 6 września 2019 r. powodowie wnosili o zasądzenie od pozwanego solidarnie na ich rzecz kwoty 60.700,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 lutego 2017 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości należących do nich nieruchomości a także kwoty 13.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 lutego 2017 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania w wysokości koniecznych kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego pomieszczeń budynku mieszkalnego na ich nieruchomości a w pozostałym zakresie cofnęli powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia. (pismo procesowe powodów- k.234) Na rozprawie w dniu 27 września 2019 r. pełnomocnik powódki popierał powództwo w zakresie kwot 60.700,00 zł i 13.500,00 zł jak w piśmie procesowym z dnia 6 września 2019 r. a w imieniu pozwanego nikt się nie stawił. (protokół rozprawy z dnia 27 września 2019 r. na płycie CD 00:02:00– 00:08:29- koperta k.244) Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Powodowie K. M. i J. M. są współwłaścicielami nieruchomości: - oznaczonej numerem działek (...) położonej w B. , gmina B. , objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku, - oznaczonej numerem działki (...) położonej w B. , gmina B. , objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku. Na działce numer (...) występuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, natomiast działki numer (...) są niezabudowane. Działki numer (...) tworzą zorganizowaną całość funkcjonalną związaną z zabudową siedliskową. (bezsporne, wypisy z rejestru gruntów- k.10, k.11, odpisy z ksiąg wieczystych- k.12, k.13, opinia biegłego K. N. k.106-210) W zakresie zagospodarowania przestrzennego dla miejsca położenia nieruchomości nie ma aktualnie opracowanego planu miejscowego, a istniejący uprzednio przestał obowiązywać. Dla gminy B. opracowane jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, przyjęte uchwałą Rady Gminy w B. nr (...) z dnia 15 lutego 2007 r. Pomimo, że studium nie jest źródłem prawa miejscowego, z uwagi na brak planu dla obszaru usytuowania nieruchomości informacje w nim zawarte są źródłem danych dotyczących zagospodarowania przestrzennego terenu, gdyż przy sporządzaniu planu ustalenia zawarte w studium są wiążące dla organów gminy. Z informacji przedstawionych w studium oraz z zaświadczeń Wójta Gminy B. z dnia 16 listopada 2016 r. ( (...) . (...) .163.2016) oraz z dnia 13 stycznia 2017 r. ( (...) . (...) .13.2017) wynika, że działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 60 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) – oznaczony symbolem Mr, dalej do około 110 m od drogi grunty rolne – oznaczone symbolem R a pozostałą część stanowią łąki i pastwiska i trwałe użytki zielone – oznaczone symbolem R. przy czym obszar działki od około 200 m od drogi stanowiącej południową granicę działki do końca działki w kierunku północnym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej północną granicę działki w kierunku południowym do około 70 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) – oznaczony symbolem Mr a pozostałą część działki stanowią grunty rolne – oznaczone symbolem R. Obszar działki w odległości około 70 m od drogi stanowiącej północną granicę działki do końca działki w kierunku południowym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 50 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) – oznaczony symbolem Mr a pozostałą część działki stanowią grunty rolne – oznaczone symbolem R. Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 50 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) – oznaczony symbolem Mr a pozostałą część działki stanowią grunty rolne – oznaczone symbolem R. Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej północną granicę działki w kierunku południowym do około 80 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) – oznaczony symbolem Mr, dalej do około 460 m od drogi grunty rolne – oznaczone symbolem R a pozostałą część stanowią łąki i pastwiska i trwałe użytki zielone – oznaczone symbolem Rz. Obszar działki w odległości około 80 m od drogi stanowiącej północną granicę działki do końca działki w kierunku południowym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . (bezsporne, wypisy z rejestru gruntów- k.10, k.11, odpisy z ksiąg wieczystych- k.12, k.13, zaświadczenia- k.14, k.15, mapa zasadnicza- k.16-17, opinia biegłego K. N. k.106-210) W dniu 25 października 2016 roku Sejmik Województwa (...) podjął nową uchwałę nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. , w której nastąpiło przesunięcie granic poszczególnych podobszarów oznaczonych wyodrębnionymi izoliniami, która to uchwała uchyliła jednocześnie poprzednią uchwałę w tym przedmiocie z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. . Zgodnie z § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu: 1) w podobszarze A:
- a)zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno-i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego, a także mieszkaniowo – usługową,
- b)zakaz tworzenia terenów rekreacyjno- wypoczynkowych,
- c)zakaz tworzenia stref ochronnych „A” uzdrowisk,
- d)zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. 2) w podobszarze B:
- a)zakaz tworzenia stref ochronnych „A” uzdrowisk,
- b)zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy. W myśl § 9 tej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie korzystania z terenu: 1) w podobszarze A:
- a)zakaz budowy budynków jedno- i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo – usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
- b)zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, zabudowę zagrodową, mieszkaniowo – usługowe, szpitale, domy opieki społecznej, a także obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
- c)dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
- d)dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy. 2) w podobszarze B:
- a)zakaz budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy,
- b)zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy,
- c)dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. Zgodnie z § 10 uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące wymagania techniczne dotyczące budynków: 1) w podobszarze A:
- a)w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej, 2) w podobszarze B:
- a)w budynkach szpitali, domów opieki społecznej i budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie zobowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej, (bezsporne, uchwała nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r.- k.18-19) (...) powodów znajdują się w całości w podobszarze A na północno – zachodnich obrzeżach miejscowości gminnej B. . Działki powodów znajdują się w pobliżu skrzyżowania dróg gminnych o nawierzchni asfaltowej. Niezabudowane działki nr (...) są nieogrodzone i kształtem zbliżone są do prostokąta. Nieruchomość uzbrojona jest w energię elektryczną i wodociąg, bez przyłączy do tych działek. Północne granice działek (...) oraz południowa granica działki nr (...) przylegają do drogi gminnej o nawierzchni asfaltowej. Bezpośrednio graniczą one także z gruntami zabudowanymi oraz terenami wykorzystywanymi rolniczo. Działki nr (...) są uzbrojone w energię elektryczną i wodociąg, dodatkowo zaopatrzone są w przydomową oczyszczalnię ścieków. Działki są zabudowane budynkiem mieszkalnym – parterowym bez podpiwniczenia wraz z poddaszem nieużytkowym z 1975 r. (remont w 2008 r.) wraz z zabudową towarzyszącą w postaci obiektów gospodarczych w głębi działki. Budynek mieszkalny ogrzewany jest piecem na ekogroszek. Powierzchnia użytkowa budynku wynosi 75,9 m 2 a powierzchnia zabudowy 96,2 m 2 . Fundamenty budynku są z betonu żwirowego, ściany o konstrukcji cegły ceramicznej pełnej, zewnętrznie ocieplone styropianem 10 cm, strop jest monolityczny, żelbetonowy. Dach jest dwuspadowy, pokryty papą asfaltową. Elementy wykończeniowe stanowią okładziny podłogowe – gres, panele i terakota, okładziny ścienne – gładzie, farba dyspersyjna i fototapety zaś stolarka okienna – (...) z 2008 r. Zabudowa towarzysząca w części siedliskowej składa się z murowanej stodoły o dachu pokrytym papą oraz wiaty o konstrukcji z płyt prefabrykowanych o dachu krytym blachodachówką. (mapa zasadnicza- k.16-17, wydruk z geoportalu- k.20, opinia biegłego K. N. k.106-210) Na nieruchomości powodów na skutek działania lotniska wojskowego w Ł. może dochodzić do przekroczenia norm hałasu w nocy. W celu zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym powodów należy wymienić trzy okna na okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej. Dotychczasowe wyciszenie spełniało przepisy prawa budowlanego znajdujące zastosowanie do nieruchomości powodów do dnia wejścia w życie uchwały w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. z 2016 r. wobec czego nakłady polegające na wymianie trzech okien na okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej dotyczą wyciszenia koniecznego do spełnienia norm akustycznych przewidzianych w tej uchwale. W celu skompensowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego w pomieszczeniach mieszkalnych budynku powodów należy zainstalować cztery wentylatory sufitowe. (opinia Politechniki (...) - k.58-78) (...) stanowiące własność powodów położone są w obszarze ograniczonego użytkowania i zlokalizowane są w podobszarze A. Wartość rynkowa działek siedliskowych nr (...) położonych w B. została określona w oparciu o średnią arytmetyczną skorygowanych cen transakcyjnych i wynosi 271.000,000 zł. (332.700,00 + 241.900,00 + 308.700,00 + 200.700,00) : 4 = 271.000,00 zł). Przyjmując w ujęciu procentowym średnią cenę nieruchomości poza strefą oddziaływania lotniska na 100 %, wartość w strefie stanowi A 90,9 % oszacowanej kwoty, co oznacza spadek wartości o 9,1 %. Utrata wartości, wyrażona jako spadek wartości nieruchomości o podobnej funkcji ze względu na położenie w strefie uciążliwości, bądź poza strefą, jest jednym z elementów oceny wysokości szkody. Mając na uwadze obliczony dla podobszaru A wskaźnik wynoszący 9,1 % – utrata wartości rynkowej nieruchomości siedliskowej powodów stanowi kwotę 24.700,00 zł (271.000,00 zł x 9,1%). W tej sytuacji aktualna wartość nieruchomości siedliskowej powodów z uwzględnieniem uciążliwości w następstwie wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania wynosi 246.300,00 zł. (271.000,00 – 24.700,00 = 246.300,00 zł). Dla części działek powodów położonych w B. oznaczonych numerami (...) współczynnik korygujący wynosi 1,15, co przy średniej cenie transakcyjnej 25,27 zł/m 2 daje wartość 1 m 2 powierzchni gruntu w wysokości 29,06 zł. Z kolei dla działki numer (...) współczynnik korygujący wynosi 1,13, co daje wartość 1 m 2 powierzchni gruntu w wysokości 28,55 zł. Końcowe wyniki oszacowania zostały zaokrąglone do pełnych setek z uwagi na przeliczenia kwot pośrednich. Określona na tej podstawie wartość rynkowa bez uwzględniania ograniczeń wynosi dla działki numer (...) m 2 x 29,06 zł/m 2 = 25.900,00 zł, dla działki numer (...) m 2 x 29,06 zł/m 2 = 30.800,00 zł i dla działki numer (...) m 2 x 28,55 zł/m 2 = 43.400,00 zł. W tym przypadku głównym czynnikiem determinującym wysokość szkody jest utrata funkcji mieszkaniowej w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania. Praktycznie przy braku popytu na inny rodzaj zabudowy na obszarach wiejskich na rynku lokalnym grunt objęty zakresem opinii traci walory działki budowlanej. W następstwie degradacji funkcji mieszkaniowej do określenia utraty wartości rynkowej zastosowany został określony uprzednio współczynnik wynoszący w odniesieniu do tego rodzaju gruntów w podobszarze A 36 %. Określony na tej podstawie łączny wymiar utraty wartości w odniesieniu do działki nr (...) po uwzględnieniu zaokrągleń wynosi 25.900,00 zł x 36 % = 9.300,00 zł, w odniesieniu do działki nr (...) po uwzględnieniu zaokrągleń wynosi 30.800,00 zł x 36 % = 11.100,00 zł i w odniesieniu do działki nr (...) po uwzględnieniu zaokrągleń wynosi 43.400,00 zł x 36 % = 15.600,00 zł. Utrata wartości wszystkich działek powodów wynosi zatem 60.700,00 zł. (24.700,00 zł + 9.300,00 zł + 11.100,00 zł + 15.600,00 zł = 60.700,00 zł). (opinia biegłego K. N. k.106-210) W celu uzyskania pożądanego efektu podwyższonej izolacyjności akustycznej budynku powodów wzięta została pod uwagę konieczność przeprowadzenia prac ponadstandardowych, wykraczających poza przewidziane dla danego typu obiektów w okresie ich budowy. W tym przypadku zastosowane zostało podejście kosztowe, w ramach którego stosuje się metodę kosztów otworzenia lub metodę kosztów zastąpienia. W niniejszym przypadku zastosowana została technika szczegółowa, a wynikiem obliczeń jest wartość odtworzeniowa nakładów bez uwzględniania stopnia zużycia. Wynik końcowy uwzględniający koszt wymiany trzech okien i zamontowania czterech wentylatorów sufitowych oraz wartość robót mających zapewnić właściwy klimat akustyczny budynku mieszkalnego został oszacowany na kwotę 13.500,00 zł. Wartość prac dostosowawczych została ustalona z wykorzystaniem bazy cenowej e - (...) a także innych publikacji branżowych oraz informacji uzyskanych od producentów, dostawców i wykonawców robót oraz w placówkach handlowych i serwisowych, z uwzględnieniem lokalnych cen rynkowych. (opinia biegłego K. N. k.106-210) W dniu 2 lutego 2017 r. pełnomocnik powodów wystosował do pozwanego Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. wezwanie do zapłaty, w którym wezwał go do zapłaty solidarnie na rzecz powodów w terminie 7 dni od doręczenia wezwania łącznej kwoty 420.000,00 zł tytułem odszkodowania w związku ze zmniejszeniem wartości nieruchomości oraz tytułem odszkodowania obejmującego koszty konieczne do wygłuszenia budynku na nich się znajdującego w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania na mocy uchwały nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. pozwany nie uznał roszczeń powodów za zasadne i odmówił wypłaty żądnej kwoty. (bezsporne, kserokopia pisma pełnomocnika powodów- k.21, kserokopia pisma pozwanego- k.22) Ustaleń stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie Sąd dokonał w oparciu o dokumenty złożone przez powodów. Złożone przez nich dokumenty urzędowe sporządzone były w odpowiedniej formie przez uprawnione do tego organy i w ramach ich kompetencji. Zgodnie natomiast z treścią art. 244 § 1 kpc dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Autentyczność tych dokumentów oraz ich prawdziwość nie była przy tym kwestionowana przez pozwanego. Podstawą ustaleń stanu faktycznego były także złożone przez powodów kserokopie dokumentów prywatnych w postaci korespondencji stron wymienionej przez nie przed wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie. Dokument prywatny w myśl art. 245 kpc stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Autentyczność dokumentów prywatnych złożonych przez powodów także nie była kwestionowana przez pozwanego. Okoliczność, że żadna ze stron nie kwestionowała treści kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, pozwoliła na potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej. Ustalenia faktyczne w sprawie Sąd poczynił także w oparciu o opinię Politechniki (...) , w której wskazano rodzaj nakładów koniecznych do zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym powodów i opinię biegłego sądowego K. N. , który oszacował utratę wartości nieruchomości powodów wskutek utworzenia strefy ograniczonego użytkowania oraz wyliczył koszt nakładów niezbędnych do rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości powodów. W ocenie Sądu obie opinie sporządzone zostały w sposób jasny, rzeczowy i przejrzysty. Biegły sądowy K. N. wskazał przy tym szczegółowo na czym oparł się wydając opinię, z jakich korzystał źródeł i jaką posłużył się metodologią. W sposób zrozumiały przedstawił też wnioski oraz sposób, w jaki do nich doszedł. Sąd nie miał przy tym wątpliwości co do tego, że biegły posiada kompetencje i doświadczenie potrzebne do wydania opinii w tego rodzaju sprawie. Biegły sądowy K. N. sporządzał bowiem opinie w wielu zbliżonych rodzajowo sprawach dotyczących obniżenia wartości nieruchomości w związku z utworzeniem strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska Ł. , co pozwala uznać, że posiada on doświadczenie i wiedzę w przedmiocie objętym zakresem opinii w niniejszej sprawie. W tej sytuacji opinię biegłego sądowego K. N. w zakresie szacującym spadek wartości nieruchomości wskutek utworzenia strefy ograniczonego użytkowania oraz szacującym koszty nakładów niezbędnych do rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego należało uznać za w pełni wiarygodną. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1396) w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Przesłankami odpowiedzialności za szkodę w myśl powyższego przepisu są zatem: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. Z art. 129 ust. 2 p.o.ś. wynika przy tym, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości, co koresponduje z pojęciem straty w rozumieniu art. 361 § 2 kc , przez którą rozumie się, między innymi zmniejszenie aktywów. Zastosowanie art. 129 ust. 2 p.o.ś. jako podstawy roszczenia odszkodowawczego właściciela nieruchomości z tytułu obniżenia jej wartości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej w następstwie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania było przedmiotem obszernego orzecznictwa. W judykaturze funkcjonuje pogląd, w świetle którego, mówiąc o obszarze ograniczonego użytkowania trzeba dostrzegać z jednej strony związane z jego utworzeniem ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, z drugiej natomiast przyczyny, które legły u podstaw utworzenia tego obszaru. Wspomniane ograniczenia są związane z nieruchomością położoną na obszarze ograniczonego użytkowania i dotyczą każdego jej właściciela. Dopóki bowiem będzie istniał obszar ograniczonego użytkowania, dopóty będą obowiązywały wprowadzone na jego terenie ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenów, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z gruntów. Obszar ograniczonego użytkowania ingeruje w prawo własności i w sferę wolności właściciela wobec czego wyszczególnienie sytuacji, w których dojdzie do utworzenia go, jest wyczerpujące i wymaga uprzednio stwierdzenia, że zastosowanie najlepszych dostępnych metod i środków nie doprowadziło do utrzymania dopuszczalnych warunków środowiska. Konieczność utworzenia obszaru wynika z tego, iż jest to jedyny sposób uzyskania efektu w postaci ochrony zasobów środowiska, która uwzględnić powinna wyczerpanie dostępnych środków i zasadę proporcjonalności przewidzianą w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Samo już zatem utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazuje na negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności. Ograniczenia te musi respektować każdy właściciel nieruchomości (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 565/08, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, niepubl., LEX nr 528219). W przedmiotowej sprawie powodowie wskutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, obejmującego stanowiące ich własność nieruchomości, ponieśli szkodę polegającą na ograniczeniu w sposobie korzystania z nich, a w konsekwencji na zmniejszeniu ich wartości. Dla nieruchomości powodów brak jest aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego. Przeznaczenie nieruchomości wynika ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Wynika z niego, że działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 60 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową), dalej do około 110 m od drogi grunty rolne a pozostałą część stanowią łąki i pastwiska i trwałe użytki zielone przy czym obszar działki od około 200 m od drogi stanowiącej południową granicę działki do końca działki w kierunku północnym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej północną granicę działki w kierunku południowym do około 70 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) a pozostałą część działki stanowią grunty rolne. Obszar działki w odległości około 70 m od drogi stanowiącej północną granicę działki do końca działki w kierunku południowym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 50 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) a pozostałą część działki stanowią grunty rolne. Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej południową granicę działki w kierunku północnym do około 50 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową) a pozostałą część działki stanowią grunty rolne. Działka numer (...) – obszar od drogi stanowiącej północną granicę działki w kierunku południowym do około 80 m w głąb działki to teren zabudowy mieszkaniowej z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługami publicznymi oraz zabudową letniskową i zabudową zagrodową), dalej do około 460 m od drogi grunty rolne a pozostałą część stanowią łąki i pastwiska i trwałe użytki zielone. Obszar działki w odległości około 80 m od drogi stanowiącej północną granicę działki do końca działki w kierunku południowym (poza obszarem Mr) stanowią grunty meliorowane. Działka położona jest w obszarze Zespołów (...) (projektowanych) – (...) . Z załączników graficznych wynika, że wszystkie te działki znajdują się w całości w podobszarze A. Wskutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania uchwałą Nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. w podobszarze A, na terenie którego usytuowane są działki powpdów, wprowadzono ograniczenia dotychczasowego sposobu korzystania z tych działek. Powodowie nie mogą skutecznie dochodzić zaniechania immisji hałasu przez lotnisko, w związku z czym doszło do zawężenia przysługujących im a wynikających z prawa własności uprawnień związanych z podejmowaniem działań ochronnych wobec swojej własności. Ponadto z § 9 uchwały wynika między innymi zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno- i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego oraz mieszkaniowo – usługową. Podkreślenia przy tym wymaga, że wbrew twierdzeniom pozwanego, w przedmiotowej sprawie nie można oceniać zasadności dochodzonego przez powodów roszczenia odszkodowawczego przez pryzmat ograniczeń w sposobie dotychczasowego korzystania ze stanowiących ich własność nieruchomości. Nieruchomości powodów należy badać więc pod kątem utraty zdolności swobodnego wykorzystania ich na cele na przykład budownictwa i poddawać ocenie pod kątem spadku ich wartości. Niewątpliwie wskutek uszczuplenia zakresu i sposobu dotychczasowego korzystania z nieruchomości oraz zmuszenia właściciela do zmiany dotychczasowego ich przeznaczenia, co wynika z utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, w obrębie którego usytuowane są stanowiące własność powodów nieruchomości, powodowie doznali szkody polegającej na obniżeniu ich wartości. Nieruchomość jest dobrem inwestycyjnym i o ile nie jest wyłączona spod obrotu podlega regułom rynkowym, a jej wartość jest weryfikowana przez wolny rynek, niezależnie od tego czy jej właściciel zamierza zbyć swoją własność, czy też nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków. (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2009 r., I ACa 484/09, LEX nr 756606, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2010 r., I ACa 772/09, LEX nr 756717). W orzecznictwie przyjmuje się, iż obniżenie wartości nieruchomości generuje stratę niezależnie od tego, czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku żadnych działań. Przesłanką roszczenia odszkodowawczego przewidzianego w art. 129 ust. 2 p.o.ś. nie jest bowiem jej zbycie. Odszkodowanie nie jest też ograniczone do rzeczywistej straty, gdyż obowiązuje zasada pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej za wprowadzenie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, niepubl., LEX nr 503415). Wartość należących do powodów nieruchomości uległa obniżeniu z uwagi na położenie w okolicach lotniska wojskowego Ł. i na skutek hałasu związanego z jego funkcjonowaniem, niewątpliwie negatywnie postrzeganego przez potencjalnych nabywców nieruchomości. Zainteresowanie nabyciem nieruchomości w okolicach lotniska spadło, a potencjalni nabywcy mogą być skłonni do kupna nieruchomości położonych w obszarze ograniczonego użytkowania, ale za odpowiednio niższą cenę. Do zakresu szkody podlegającej naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. należy więc obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, że jej właściciel będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje np. hałas (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2010 r., I ACa 884/10, LEX nr 756735). Wobec powyższego oraz mając na uwadze opinię biegłego rzeczoznawcy K. N. , uwzględniając obliczony dla podobszaru A współczynnik utraty wartości Sąd Okręgowy ustalił, że wartość rynkowa należących do powodów nieruchomości uległa obniżeniu o kwotę 60.700,00 zł. Oceny zasadności drugiego z dochodzonych przez powodów roszczeń – żądania zwrotu nakładów potrzebnych na rewitalizację akustyczną stanowiącego ich własność budynku mieszkalnego, Sąd Okręgowy dokonał na podstawie regulacji przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 2 p.o.ś. Zgodnie z art. 136 ust. 3 p.o.ś. w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków, szkodą, o której mowa w przepisie art. 129 ust. 2 ustawy, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. W judykaturze przyjmuje się, że obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą jej wyrządzenia i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, istniejący w chwili jej wyrządzenia do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób prawem przewidziany (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC z 2002 r., z 6., poz. 74). Obowiązek strony pozwanej naprawienia szkody polegający na uiszczeniu odpowiedniej sumy pieniężnej powstał z chwilą wyrządzenia tej szkody powodowi, to jest z chwilą wejścia w życie uchwały Nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. kształtującej zakres koniecznych do wykonania nakładów rewitalizacyjnych i obligującej do ich poczynienia. Poniesienie nakładów pozwala zaś na uniknięcie hałasu przekraczającego poziomy normatywne i przyczynia się do zwiększenia atrakcyjności nieruchomości, jednak nie wpływa na podniesienie jej ceny z uwagi na lokalizację w strefie ograniczonego użytkowania (porównaj wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2009 r., I ACa 484/09, LEX nr 756606). Koszty związane z zapewnieniem w budynku mieszkalnym powodów właściwego klimatu akustycznego są bezpośrednim uszczerbkiem związanym z ustanowieniem strefy ograniczonego użytkowania. Budynek przeznaczony na potrzeby mieszkaniowe wymaga ochrony akustycznej, podlegając tym samym ochronie przed hałasem na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065). Usytuowany na należącej do powodów działce budynek mieszkalny nie spełnia obowiązujących wymogów, nie zapewniając należytego klimatu akustycznego. W celu ochrony akustycznej konieczne jest zatem poczynienie nakładów, których łączne koszty biegły określił na kwotę 13.500,00 zł. Koszty te mają zapewnić właściwy klimat akustyczny obiektu i odzwierciedlają zakres nakładów, których powodowie dotychczas nie poczynili, co jednak nie stoi na przeszkodzie w dochodzeniu odszkodowania, ponieważ zgodnie z funkcjonującym w doktrynie i judykaturze poglądem, roszczenie o zasądzenie kosztów potrzebnych do rewitalizacji akustycznej budynku nie jest uzależnione od uprzedniego poniesienia wydatków (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2008r., I ACa 2/2008, LEX nr 580137). Budynek powodów był wzniesiony w tradycyjnej technologii i przy użyciu dostosowanych do niej materiałów budowlanych. Trzeba także mieć na względzie, że zakres koniecznych do wykonania w tej mierze prac wynikał bezpośrednio z opinii Politechniki (...) . Koszt rewitalizacji akustycznej będącego własnością powodów budynku biegły określił na kwotę 13.500,00 zł. Jak wynika z powyższych rozważań w przedmiotowej sprawie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania a szkodą poniesioną przez powodów w postaci zmniejszenia wartości ich nieruchomości oraz konieczności poniesienia przez nich nakładów na utrzymanie prawidłowego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym. Sąd zasądził zatem od pozwanego solidarnie na rzecz powodów odszkodowanie w łącznej kwocie 74.200,00 zł, na które składa się kwota 60.700,00 zł, o którą zmniejszyła się wartość nieruchomości powodów na skutek utworzenia strefy ograniczonego użytkowania wokół lotniska wojskowego Ł. oraz kwota 13.500,00 zł stanowiąca koszt nakładów, jakie powodowie mają obowiązek poczynić w celu rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego posadowionego na jednej z tych nieruchomości. O odsetkach od zasądzonego roszczenia Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 kc zasądzając je od dnia 7 lutego 2017 r. to jest od dnia następnego po dniu, w którym pozwany zajął ostateczne stanowisko w sprawie i poinformował powodów, iż odmawia uznania zgłoszonych mu roszczeń a w pozostałym zakresie żądanie zasądzenia odsetek Sąd oddalił jako niezasadne. Ponieważ powodowie po wydaniu opinii przez biegłego cofnęli powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwoty 9.300,00 zł na podstawie art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 203 § 1 kpc Sąd umorzył postępowanie w zakresie tej kwoty. Powodowie początkowo dochodzili w przedmiotowym procesie zasądzenia kwoty 80.000,00 zł. Rozszerzając powództwo dochodzili oni dodatkowo zasądzenia kwoty 3.500,00 zł z tytułu odszkodowania w wysokości koniecznych kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego pomieszczeń budynku mieszkalnego. Łącznie zatem powodowie żądali w tym procesie zasądzenia kwoty 83.500,00 zł. Powodowie cofnęli jednocześnie powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwoty 9.300,00 zł z tytułu odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości należących do nich nieruchomości. Sąd zasądził na rzecz powodów kwotę 74.200,00 zł. Ponieważ powodowie cofnęli powództwo w zakresie kwoty 9.300,00 zł z uwagi na to, iż okazało się ono niezasadne, w tym zakresie należało uważać ich za przegrywających sprawę. Żądania powodów zatem uwzględnione zostały w 89 %. Zgodnie z art. 100 kpc w takiej też proporcji Sąd rozdzielił koszty procesu. Na poniesione przez powodów koszty procesu złożyły się: część opłaty od pozwu w kwocie 4.000,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powodów w kwocie 5.400,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł i koszty opinii biegłych w kwocie 1.000,00 zł. Poniesione przez pozwanego koszty procesu to wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 5.400,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Łącznie zatem koszty postępowania poniesione przez strony wyniosły 15.817,00 zł. Powodowie powinni ponieść 11 % tych kosztów a więc kwotę 1.739,87 zł. Ponieważ ponieśli oni wyższe koszty Sąd zasądził solidarnie na ich rzecz od pozwanego kwotę 8.677,13 zł tytułem częściowego zwrotu poniesionych przez nich kosztów procesu. W sprawie pozostała nie pokryta część opłaty od pozwu w kwocie 175,00 zł i koszty opinii biegłych w kwocie 4.821,48 zł. Łącznie koszty te wyniosły 4.996,48 zł. Co do nie pokrytych kosztów procesu to Sąd na podstawie 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019, poz. 785) zasądził od powodów solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu przypadającą na nich część opłaty od pozwu w kwocie 19,25 zł, która stanowi 11 % należnej opłaty od rozszerzonego powództwa oraz 11 % pozostałych niepokrytych kosztów w kwocie 530,36 zł czyli łącznie kwotę 549,61 zł i kwotę tą nakazał ściągnąć z zasądzonego od pozwanego na ich rzecz roszczenia a na podstawie art. 113 ust. 1 powołanej ustawy zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 4.291,12 zł, która stanowi 89 % nie pokrytych wydatków i odpowiada stosunkowi, w jakim pozwany przegrał sprawę.