Sad powszechny, VIII Gz 171/19

Sygn. akt VIII Gz 171/19 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia Elżbieta Kala Sędziowie: Wiesław Łukaszewski (spr.) Artur Fornal po rozpoznaniu w dniu 26 września 2019 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) B. przeciwko (...) w A. na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII GC 2960/17 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Elżbieta Kala Wiesław Łukaszewski Artur Fornal UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Bydgoszczy stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie. Sąd Rejonowy wydał postanowienie uwzględniając zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Wskazał w uzasadnieniu, że powód uzasadnił właściwość Sądu art. 31 ust. 1 pkt b Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) oraz zwrotnym charakterem świadczenia pieniężnego. Sąd uznał w oparciu o powołany przepis art. 31 ust. 1 pkt b Konwencji CMR, że w realiach sprawy, skoro miejsce przyjęcia towaru, dostarczonego pozwanemu miało miejsce w miejscowości S. , w województwie (...) , powiecie (...) , to sądem właściwym do rozpoznania sprawy będzie Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie. W zażaleniu na powyższe postanowienie powód wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 34 k.p.c. w zw. z art. 454 k.c. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a także art. 31 ust. 1 pkt b Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) przez jego błędne zastosowanie w sprawie w wyniku wadliwego uznania, że przepis ten reguluje nie tylko zagadnienie jurysdykcji krajowej, ale także właściwość miejscową sądu polskiego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podał, że w pozwie uzasadnił właściwość miejscową sądu treścią art. 34 k.p.c. , a więc miejscem wykonania umowy (miejscem zapłaty wynagrodzenia należnego powodowi). Zarzucił nieprawidłowe przyjęcie, że w przypadku ustalenia jurysdykcji krajowej sądu zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt b Konwencji CMR, brak jest przepisów regulujących właściwość miejscową sądu polskiego. Zgodnie z ogólną zasadą, sąd polski stosuje prawo polskie, w tym w szczególności przepisy regulujące postępowanie przed sądem polskim. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie podlegało uwzględnieniu. Brak było podstaw do wywodzenia właściwości miejscowej sądu z powołanego przez powoda przepisu regulującego jurysdykcję sądu w kraju, w którym odbyło się przyjęcie towaru do przewozu lub miejsce jego dostawy. Kwestie jurysdykcji krajowej i właściwości miejscowej sądu nie powinny być utożsamiane. Sąd Rejonowy prawidłowo zresztą wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że kwestia właściwości miejscowej powinna być rozstrzygana na podstawie przepisów proceduralnych, obowiązujących w kraju, którego sądy są właściwe do rozstrzygnięcia sporu. Właściwość przemienna sądu, do którego pozew został wniesiony, powinna wynikać z okoliczności wskazanych w pozwie. Obowiązek taki wynika z art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c. , który stanowi, że pozew powinien zawierać przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających w miarę potrzeby właściwość sądu. Zwrócić należy uwagę, że w pozwie powód wprost uzasadnił właściwość miejscową Sądu Rejonowego w Bydgoszczy zwrotnym charakterem świadczenia pieniężnego ( art. 454 k.c. ). Tym samym określenie właściwości sądu było wystarczające dla przyjęcia właściwości przemiennej sądu, do którego pozew został wniesiony, gdyż wynikało z okoliczności przytoczonych w pozwie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt III CZP 28/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 61). W tej sytuacji przyjąć należało, że powód zastosował się do dyspozycji art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie z art. 34 k.p.c. , powództwo o wykonanie umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. Przyjęty w art. 34 k.p.c. łącznik w postaci "miejsca wykonania umowy" należy określać według przepisów prawa materialnego, czyli właśnie powołanym art. 454 k.c. , przy czym przy ustalaniu właściwości sądu rozstrzygające znaczenie może mieć miejsce wykonania umowy, jako całości albo też tylko miejsce wykonania poszczególnych zobowiązań z niej wynikających. W związku z tym miejsce to może być odmienne dla każdej ze stron umowy zarówno w stosunku do wszystkich zobowiązań wynikających z umowy, jak i do każdego zobowiązania z osobna (vide: Jan Klimkowicz, Tadeusz Wiśniewski [w:] Komentarzu do art. 34 k.p.c., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1-366, wyd. II, LEX 2013). Przepis art. 454 § 1 zd. 1 i 2 k.c. stanowi, że jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie dłużnik nie zastosował się do żądania zapłaty na wskazany przez wierzyciela rachunek bankowy. W tej sytuacji za miejsce spełnienia świadczenia należało uważać, z wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi łączącymi się z powiązaniem art. 34 k.p.c. z regulacją art. 454 k.c. , siedzibę wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt III CZP 81/2001, OSNC 2002, nr 11, poz. 131) i Sąd Okręgowy z nim się zgadza. Ponieważ powód ma siedzibę w miejscowości objętej właściwością Sądu Rejonowego w Bydgoszczy - Sądu Gospodarczego, przyjąć należało, że korzystając z właściwości przemiennej, wytoczył powództwo przed sąd właściwy miejscowo. Zaskarżone postanowienie należało zatem uchylić w oparciu o przepis art. 386 § 1 w związku z art. 397 § 1 i 2 zd. 1 k.p.c. Brak było natomiast podstaw do orzekania na tym etapie postępowania o kosztach postępowania zażaleniowego, sąd rozstrzyga bowiem o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji ( art. 108 § 1 k.p.c. ), a niniejsze postanowienie – dotyczące kwestii incydentalnej – nie jest takim orzeczeniem. Dopiero bowiem po ustaleniu, która ze stron wygrała proces możliwe będzie rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów (obejmujących także koszty postępowania incydentalnego) zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1973 r., II CR 159/73, OSNC 1974, nr 5, poz. 90). Elżbieta Kala Wiesław Łukaszewski Artur Fornal