Sad powszechny, I C 1743/18

Sygn. akt I C 1743/18 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 19 listopada 2018 r. powód P. M. wniósł o nakazanie pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w Ł. przyjęcia powoda w poczet członków spółdzielni oraz zawarcia z nim umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w Ł. . Powód wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Powód wskazał, że swoje roszczenie wywodzi z faktu pozostawania w stosunku bliskości ze zmarłą matką K. M. , której przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do w/w lokalu i wniósł o nieuwzględnienie przez sąd upływu terminu zawitego do realizacji roszczenia z art. 15 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z uwagi na okoliczności podniesione w pozwie. Na wypadek oddalenia powództwa powód wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania, w szczególności kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. (pozew –k.4-6) W odpowiedzi na pozew z dnia 24 grudnia 2018 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana powołała się na uchybienie przez powoda terminowi z art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, podniosła ponadto, że na koncie lokalu występują zaległości w opłatach w łącznej kwocie 1.811,14 zł na dzień 30 listopada 2018 r. (odpowiedź na pozew –k.28-29) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Ł. w dniu 2 lutego 1989 r. przydzieliła matce powoda K. M. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w Ł. , należące do zasobów spółdzielni. Do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu uprawnieni byli wówczas rodzice powoda, powód oraz babka powoda. (przydział –k.12, oryginał –k.15 załączonych akt spółdzielczych) Ojciec powoda A. M. zmarł w dniu 8 października 2003 r. Spadek po nim nabyli żona K. M. oraz powód po ½ części każde z nich. (postanowienie –k.13) Powód zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu wraz z matką, a później także z żoną M. M. i dziećmi. W listopadzie 2010 r. powód z rodziną wyprowadził się z przedmiotowego lokalu. Matka powoda zamieszkiwała w tym lokalu do swojej śmierci. Powód wraz z żoną mają swoje mieszkanie w Ł. przy ul. (...) . (okoliczności bezsporne) Po śmierci A. M. i sprawie spadkowej po nim K. M. zapewniała powoda, że mieszkanie przy ul. (...) jest mieszkaniem własnościowym. (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44, zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) Dnia 7 września 2010 r. powód zwrócił się do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł. o wydanie zaświadczenia kto jest głównym właścicielem mieszkania i kto pierwszym następcą lokalu nr (...) przy ul. (...) . (podanie –k.22 załączonych akt spółdzielczych) Dnia 9 września 2010 r. powód otrzymał zaświadczenie wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w Ł. , z którego wynikało, że lokal nr (...) przy ul. (...) w Ł. ma status spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, przysługującego K. M. . (zaświadczenie –k.23 załączonych akt członkowskich) W lutym 2015 r. zmarła teściowa powoda M. P. . Po śmierci teściowej powoda, teść powoda T. P. przestał radzić sobie z codziennymi problemami, załamał się nerwowo, jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Powód z żoną musieli pomagać T. P. , który mieszkał w M. (...) . T. P. przebywał w szpitalu w październiku i w grudniu 2015 r. T. P. zmarł w 2016 r. (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44, zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) W kwietniu 2015 r. została wykryta choroba nowotworowa u matki powoda. K. M. zmarła w dniu 23 sierpnia 2015 r. (odpis skrócony aktu zgonu –k.14, oryginał – załączone akta spółdzielcze, zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44) Po śmierci K. M. powód z żoną nie przejrzeli dokumentów dotyczących mieszkania przy ul. (...) . (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44) Powód był bardzo związany ze swoją matką. Odwiedzał ją kilka razy w tygodniu. Po śmierci matki powód był załamany psychicznie. Nie chciał poruszać żadnych związanych z nią spraw. (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44, zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) W dniu 23 sierpnia 2018 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Ł. skierowała do powoda pismo z prośbą o zgłoszenie się do Spółdzielni w dniu 11.09.2018 r. w sprawie lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w Ł. . (pismo –k.22, oryginał pisma – załączone akta spółdzielcze) Powód zgłosił się do Spółdzielni w dniu 25 września 2018 r. Złożył wówczas pismo z wnioskiem o przyznanie mu prawa do lokalu przy ul. (...) po zmarłej matce K. M. . Powód wskazał, że wie, że termin złożenia podania dawno minął. Podał, że uchybienie terminu było spowodowane ciężkimi przeżyciami po śmierci matki. Powód wypełnił też deklarację osoby ubiegającej się o członkostwo w spółdzielni. (pismo –k.23, deklaracja –k.24) Pismem z dnia 5 października 2018 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Ł. poinformowała powoda, że Zarząd Spółdzielni nie wyraził zgody na przywrócenie terminu określonego w art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz na zawarcie umowy o ustanowienie na rzecz powoda spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w Ł. na prawach pierwszeństwa po zmarłym członku Spółdzielni (...) . (pismo –k.25) Stan zaległości w opłatach za lokal przy ul. (...) na dzień 17 grudnia 2018 r. wynosił 1.811,14 zł, w tym 1.698,07 zł należność główna i 113,07 zł odsetki. (wykaz zaległości –k.34-39) Powód spłaca powyższą zaległość wraz z bieżącymi opłatami za lokal. Wykonał też remont mieszkania. (zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) Powód jest żonaty, ma dwoje dzieci w wieku 15 i 12 lat. (okoliczność bezsporna) Od 2015 r. powód pracuje na 1,5 etatu w dwóch różnych firmach, aby spłacić zobowiązania finansowe, które zaciągnął wraz z żoną. (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44, zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) Powód wraz z żoną chcieliby przeznaczyć mieszkanie po K. M. dla jednego ze swoich dzieci. (zeznania świadka M. M. –k.52, czas nagrania 00:02:37-00:09:44, zeznania powoda P. M. –k.53, czas nagrania 00:21:34-00:27:20) Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. z dnia 13 kwietnia 2018 r., Dz. U. z 2018 r. poz. 845), w przypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w następstwie śmierci uprawnionego lub w przypadkach, o których mowa w art. 11 , roszczenia o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują jego osobom bliskim. Zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu, do zachowania roszczeń, o których mowa w ust. 2-3 , konieczne jest złożenie w terminie jednego roku pisemnego zapewnienia o gotowości zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Niewątpliwie przysługujące K. M. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego wygasło z chwilą ustania jej członkostwa na skutek śmierci. Niewątpliwie również powód jest osobą bliską, której przysługiwało uprawnienie do uzyskania prawa lokatorskiego do lokalu matki. Jednak przewidziany w art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych termin zawity do wykonania roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcia przez spadkobiercę zmarłej umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego upłynął po roku od dnia śmierci członka spółdzielni. K. M. zmarła w dniu 23 sierpnia 2015 r., wobec czego roczny termin do dopełnienia czynności zapewniających zachowanie roszczeń upłynął powodowi w dniu 23 sierpnia 2016 r. Powód złożył wniosek o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie prawa do lokalu dopiero w dniu 25 września 2018 r., co oznacza, że uchybił rocznemu terminowi zawitemu o ponad dwa lata. W ocenie sądu niewątpliwe jest również, że powód miał możliwość dokonania potrzebnych czynności w wymaganym terminie, jednak przez ponad 3 lata, do czasu wystąpienia przez spółdzielnię z pismem z dnia 23 sierpnia 2018 r., nie podjął żadnych czynności w tym kierunku. Termin z art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, jako termin zawity prawa materialnego nie może zostać przedłużony, ani przywrócony, a konsekwencją jego upływu jest wygaśnięcie prawa, które sąd uwzględnia z urzędu. Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I CSK 93/16, rygoryzm prekluzji może być jednak złagodzony przez odpowiednie zastosowanie przez sąd w wyjątkowych wypadkach art. 5 KC , jako podstawy nieuwzględnienia upływu terminu. W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, że dopuszczalne jest stosowanie art. 5 KC do oceny zarzutu spółdzielni wywodzonego ze skutków niedotrzymania terminu z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych . W ocenie sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, uzasadniające skorzystanie z art. 5 KC , jako podstawy nieuwzględnienia upływu terminu zawitego. Należy zwrócić uwagę, że powód już od lat nie zamieszkiwał z matką w jej spółdzielczym lokalu. Potrzeby mieszkaniowe powoda i jego rodziny są zaspokojone- powód z żoną mają własne mieszkanie, w którym mieszkają wraz z dziećmi. Jak stwierdzili powód i jego żona, chęć uzyskania prawa do lokalu po matce powoda motywowana jest zamiarem przekazania go w przyszłości jednemu z dzieci powoda. Z materiału dowodowego wynika, że sytuacja życiowa powoda jest dość typowa – powód jest żonaty, ma dwoje dzieci, pracuje i uzyskuje dochody. Chęć zabezpieczenia materialnego dzieci jest postawą naturalną i godną uznania, nie stanowi jednak samoistnej podstawy do nieuwzględnienia faktu, że powód nie zachował ustawowego terminu do dopełnienia potrzebnych czynności. Wskazać należy, że powód nie podał w istocie uzasadnionych przyczyn uchybienia terminowi. Sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia powoda i jego żony, że matka powoda, po śmierci jego ojca i sprawie spadkowej po nim, zapewniała go o tym, że prawo do przedmiotowego lokalu ma charakter własnościowy. Weryfikacja tego twierdzenia jest niemożliwa wobec śmierci K. M. . Należy jednak wskazać, że A. M. zmarł w 2003 r., a sprawa spadkowa po nim odbyła się w 2008 r. Z akt członkowskich K. M. wynika, że powód w 2010 r. podjął czynności zmierzające do ustalenia statusu lokalu i uzyskał nie budzącą wątpliwości odpowiedź, że prawo do lokalu ma charakter lokatorski, a członkiem spółdzielni jest nadal K. M. . W dacie śmierci matki powód wiedział więc o tym, że jej mieszkanie nie było własnościowe. Sąd nie kwestionuje również, że powód był związany emocjonalnie z matką i jej śmierć była dla niego dużym przeżyciem. Nie zmienia to faktu, że powód nie udowodnił, aby jego stan psychiczny w ciągu roku po śmierci matki uniemożliwiał mu podjęcie czynności koniecznych do nabycia prawa do przedmiotowego lokalu. Z materiału dowodowego nie wynika, aby powód był osobą nieporadną, której możliwości przerastało złożenie do spółdzielni przedmiotowego wniosku. Dodatkową okolicznością przemawiającą przeciwko zastosowaniu art. 5 KC jest fakt istnienia zaległości w uiszczaniu opłat za przedmiotowy lokal. W konsekwencji powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na wygaśniecie dochodzonego roszczenia i brak uzasadnionych powodów do zastosowania art. 5 KC jako podstawy nieuwzględnienia upływu terminu. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 98 KPC . W ocenie sądu w sprawie nie zachodził szczególny wypadek, uzasadniający nie obciążenie powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 KPC . Wskazać należy ponadto, że kwota kosztów procesu należnych pozwanemu nie jest wysoka i jej uiszczenie z pewnością nie wywoła istotnego uszczerbku w budżecie rodziny powoda.