UZASADNIENIE Orzeczeniem z 18 września 2018 r. (...) do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. postanowił nie zaliczyć małoletniego J. B. do osób niepełnosprawnych uznając, że dziecko nie wymaga konieczności sprawowania opieki i pielęgnacji w zakresie przewyższającym opiekę i pielęgnację właściwą dla wieku. Na skutek odwołania matki małoletniego K. B. w dniu 14 listopada 2018 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wydał orzeczenie w całości utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie (...) . Odwołanie od powyższego orzeczenia do Sądu Rejonowego w Szczecinie za pośrednictwem organu rentowego wniosła K. B. , domagając się zmiany orzeczenia, poprzez zaliczenie syna do osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że syn wymaga częstych i systematycznych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych. W odpowiedzi na odwołanie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wniósł o jego oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J. B. ma 8 lat. Chodził do drugiej klasy szkoły podstawowej z normalnym tokiem nauczania. Od klasy trzeciej (od września 2019 r.) ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Choruje na nawracające infekcje układu oddechowego, miewa duszności krtaniowe. W 2014 r. rozpoznano u niego refluks żołądkowo – przełykowy, a w 2017 - zarzucanie żołądkowo – przełykowe. Towarzyszy temu ból brzucha i inne dolegliwości gastryczne. Wykazuje cechy zaburzenia aktywności i uwagi. Niesporne , a nadto: - Zaświadczenia lekarskie – k. 19-20 oraz w aktach organu - opinie wychowawców – k. 21, 22, 58 - orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – k. 82 - ocena stanu zdrowia dziecka – k. 51, 66 akt organu, - ocena pedagogiczna – k. 64-65 akt organu. U małoletniego J. B. w zakresie zdrowia psychicznego rozpoznaje się cechy zaburzenia aktywności i uwagi oraz zachowania opozycyjno – buntownicze. W tym zakresie mieszczą się trudności w relacjach z rówieśnikami oraz zaburzenia zachowania opisywane przez pedagogów. Z tych względów J. wymaga zajęć socjoterapeutycznych oraz treningu zastępowania agresji, natomiast nie wymaga leczenia psychiatrycznego. Poznał emocje podstawowe i złożone, potrafi je definiować i podawać przykłady sytuacji społecznych, w których je odczuwa. Przemawia to przeciwko rozpoznaniu zespołu (...) . Trudności w rozumieniu przyczynowo – skutkowym są typowe dla tego wieku. Zaburzenia nie odbiegają znacznie od grupy rówieśniczej i w związku z czym J. B. nie jest osobą niepełnosprawną z punktu widzenia zdrowia psychicznego. Dowód : - opinia biegłej sądowej z zakresu psychiatrii dziecięcej – k. 23-26 - opinia uzupełniająca biegłej sądowej z zakresu psychiatrii dziecięcej – k. 72-
- U J. B. rozpoznaje się poza tym alergię na brzozę i pleśnie, kaszel przewlekły i nieżyt nosa. Wymaga regularnego leczenia pod kontrolą alergologa. Stan zdrowia w zakresie chorób dróg oddechowych nie jest przyczyną niepełnosprawności. Dowód : opinia biegłej sądowej z zakresu pulmonologii i alergologii – k. 32-
- W zakresie gastroenterologii rozpoznaje się chorobę refluksową przełyku i zespół (...) , co nie powoduje niepełnosprawności dziecka. Dowód : opinia biegłej sądowej z zakresu gastroenterologii – k. 49-
- Sąd zważył, co następuje: Odwołanie okazało się nieuzasadnione. Orzekanie o stopniu niepełnosprawności jest regulowane przez ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 1172) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. Nr 17, poz. 162 ze zm.). Zgodnie z art. 4a. ust. 1 wyżej wskazanej ustawy, osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli: 1) mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną, 2) przewidywany okres trwania naruszenia sprawności organizmu przekracza 12 miesięcy, 3) wymagają, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Powyższe przesłanki winny być spełnione przez dziecko łącznie, aby mogło być one uznane za niepełnosprawne. Szczegółowe zasady ustalania niepełnosprawności u osób poniżej 16 roku życia zostały określone we wskazanym wyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia . Zgodnie z § 1 rozporządzenia, oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia, zwanej dalej „dzieckiem”, dokonuje się na podstawie następujących kryteriów: 1) przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy, 2) niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo 3) znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. § 2 stanowi natomiast, że do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, należą: 1) wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się, 2) wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i inne znacznie upośledzające sprawność organizmu, wymagające systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego, 3) upośledzenie umysłowe, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym, 4) psychozy i zespoły psychotyczne, 5) zespół autystyczny, 6) padaczka z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi, 7) nowotwory złośliwe i choroby rozrostowe układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia, 8) wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według S. po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni, 9) głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu nie poprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego. Przy czym przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę: 1) rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu, 2) sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu, 3) możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji. W § 1 ustawodawca określił zatem dwa typy kryteriów, które mogą decydować o uznaniu dziecka za niepełnosprawne. Wystarczy zatem, iż w stosunku do osoby mającej zostać uznaną za niepełnosprawną zajdą okoliczności w jednym spośród punktów 2 i 3 tego paragrafu. Nie uznając małoletniego J. B. za osobę niepełnosprawną Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wykluczał wystąpienie kryteriów opisanych w punkcie 2 i 3 cytowanego przepisu polegających na niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku oraz znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. W konsekwencji nie uznawał za konieczne zapewnienie dziecku stałej opieki lub pomocy, nie stwierdzając stanów chorobowych w objawach o intensywności określonej w § 2 rozporządzenia. Z takim stanowiskiem nie zgadzała się składająca odwołanie K. B. . Zauważyć należy, że zakresu stałej opieki i pomocy rozporządzenie cytowane powyżej nie określa, nie wyznaczając konkretnych stanów psychofizycznych osoby niepełnosprawnej, które w przypadku zaistnienia konieczność opieki lub pomocy uzasadniałyby. Wyznacza ten zakres posiłkowo § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wskazując, iż konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych , prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. Na brak zaistnienia takich okoliczności w przypadku J. B. , jako dających podstawę do uznania za konieczną stałej opieki lub pomocy dziecku, wskazywał Zespół. Pogląd ten jest trafny, ponieważ jedynie taki stan dziecka polegający na całkowitej zależności od otoczenia, zwłaszcza w zakresie higieny osobistej i karmienia powodowałby konieczność stałej, a nie czasowej opieki lub pomocy. Zgromadzone w sprawie dowody nie wykazały, aby J. B. spełniał kryteria niezbędne do uznania jej za osobę niepełnosprawną bądź wymagającej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Z przeprowadzonych przez przedstawicieli zarówno Powiatowego, jak i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wywiadów wynika, że J. B. , mimo występujących u niego schorzeń, pozostaje zdolny do samodzielnej egzystencji stosownie do swojego wieku. Przede wszystkim jest w stanie samodzielnie się poruszać i komunikować, uczęszcza do szkoły masowej. Nie wymaga opieki przewyższającej zakres opieki nad innym dzieckiem w tym samym wieku. Nie wykazuje znacznej zależności od otoczenia i niezdolności do zaspokajania bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Nie zachodzi również w stosunku do niego konieczność korzystania z systematycznych i częstych zabiegów rehabilitacyjnych w domu i poza nim. Diagnozę tę potwierdził dopuszczony w sprawie dowód z opinii trzech biegłych, przybranych stosownie do schorzeń chłopca. Biegła sądowa z zakresu psychiatrii dziecięcej w obszernej opinii, a następnie w opinii uzupełniającej zwróciła uwagę na nieprawidłowości w zachowaniu J. B. , przy czym zdiagnozowała je jako zaburzenia aktywności i uwagi oraz zachowania opozycyjno – buntownicze. Tak sklasyfikowała trudności w relacjach z rówieśnikami oraz zaburzenia zachowania opisywane przez pedagogów. Biegła wskazała na potrzebę zajęć socjoterapeutycznych oraz treningu zastępowania agresji, natomiast wykluczyła potrzebę leczenia psychiatrycznego. Nie podzieliła diagnozy zespołu (...) , wynikającej z jednego z zaświadczeń lekarskich. Powołała się przy tym na ocenę psychologiczną, wskazującą, że chłopiec poznał emocje podstawowe i złożone, potrafi je definiować i podawać przykłady. Biegła podsumowała, że zaburzenia J. B. nie odbiegają znacznie od grupy rówieśniczej i w związku z czym nie czynią go osobą niepełnosprawną. Odwołująca się złożyła zarzuty do opinii biegłego, popierając je zaświadczeniem o rozpoznaniu zespołu (...) , na które biegła szczegółowo odpowiedziała w opinii uzupełniającej. Biegła dodała, że trudności z określeniem związków przyczynowo – skutkowych są normlane dla dzieci w tym wieku. Zdaniem Sądu opinia biegłej charakteryzuje się wszechstronnością, zrozumiałością i brakiem wewnętrznych sprzeczności, jak również wnikliwością w zakresie badania chłopca i rozpoznania jej dolegliwości. Biegła odniosła się do dokumentacji psychologicznej i pedagogicznej, wyciągając z nich logiczne wnioski. Biorąc pod uwagę bardzo duże doświadczenie biegłej w badaniu dzieci oraz posiadane kwalifikacje - sporządzona ekspertyza zasługuje na przyjęcie za miarodajną. Z kolei opinie biegłych z zakresu pulmonologii i alergologii, a także gastroenterologii ze względu na niewysokie nasilenie objawów alergii oraz choroby refluksowej – także wykluczały niepełnosprawność J. B. . Nie były kwestionowane przez żądną ze stron i jako takie nie wymagają dalszego omówienia. Nie budziły zastrzeżeń Sądu co do logicznego ich uzasadnienia. W konsekwencji Sąd stwierdził, że decyzja w przedmiocie odmowy uznania odwołującego za osobę niepełnosprawną jest prawidłowa i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. ZARZĄDZENIE 1) (...) 2) (...) 3) (...) 3.12.2019