Sad powszechny, VII U 1551/18

Sygn. akt VII U 1551/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Dorota Michalska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2019 r. w Warszawie sprawy K. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na skutek odwołania K. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 3 października 2018 r. znak: (...) Oddala odwołanie. UZASADNIENIE W dniu 16 listopada 2018 r. K. K. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 3 października 2018 r. znak: (...) w przedmiocie stwierdzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, że w okresie od 2016 r. do czerwca 2018 r. nie była zobowiązana z tytułu ww. składek, a także zmianę w zakresie wysokości zobowiązania z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego stosownie do wpłat dokonanych przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu odwołania K. K. wskazała, że w okresie od marca 2016 r. do czerwca 2018 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu, zdrowotnemu i obowiązkowi składkowemu na Fundusz Pracy w związku z zasiadaniem w radzie nadzorczej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z podstawą wynagrodzenia przekraczającą 2.000 zł. Wedle wiedzy odwołującej, składki były odprowadzane przez spółkę do ZUS, a okoliczność, że obowiązek uiszczania składek na niej nie spoczywa potwierdziło również biuro księgowe prowadzące jej rozliczenia podatkowo-ubezpieczeniowe. Co miesiąc otrzymywała również z tego biura informację potwierdzającą brak obowiązku płatności składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Na tej podstawie zdaniem odwołującej decyzja jest nieprawidłowa. Ponadto w ocenie odwołującej decyzja w sposób nieprawidłowo określa wysokość zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wobec wpłat dokonanych w dniu 3 października 2018 r. na kwoty 1.348,32 zł i 5.000 zł (odwołanie k. 3-4 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie z dnia 14 grudnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy powołał się na treść art. 9 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , wskazując, że K. K. powinna opłacać obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres prowadzonej działalności gospodarczej oraz z tytułu otrzymywanego wynagrodzenia z Rady Nadzorczej. Organ rentowy wskazał również, że odwołująca od 1 sierpnia 2017 r. dokonała błędnego wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i w dokumentach rozliczeniowych za okres od sierpnia 2017 r. do maja 2018 r. wykazywana jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne. Po zakończeniu postępowania i sporządzeniu z urzędu dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych zostanie wydana decyzja określająca wysokość zadłużenia za ww. okres. W odniesieniu do wpłat dokonanych przez odwołującą w październiku 2018 roku, organ rentowy wskazał, że zostały rozliczone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. i wg. nowych zasad opłacania i rozliczania składek na poszczególne fundusze zostały podzielone na najstarsze zaległości (odpowiedź na odwołanie k. 16-17 a.s.) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca K. K. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 października 2006 r. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odwołująca była zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (akta rentowe – okoliczność bezsporna) . Ponadto od marca 2016 roku K. K. pełni funkcję członka rady nadzorczej spółki z ograniczoną odpowiedzialności z podstawą wynagrodzenia przekraczającą kwotę 2.000 zł. W sierpniu 2017 r. pracownik biura rachunkowego, z którego usług odwołująca korzystała, poinformował ją, że wynagrodzenie rady nadzorczej podlega obowiązkowemu oskładkowaniu na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz fundusz pracy począwszy od 1 stycznia 2015 r., natomiast w nawiązaniu do informacji przekazanych przez odwołującą wskazał, że z działalności gospodarczej powinna być odprowadzana tylko składka zdrowotna. W dniu 1 sierpnia 2017 r. odwołująca dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i w dokumentach rozliczeniowych za okres od sierpnia 2017 r. do maja 2-018 r. wykazywała jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne. W okresie od listopada 2017 roku do maja 2018 roku biuro rachunkowe przekazywało odwołującej drogą e-mailową informacje o wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne (odwołanie k. 3-4 a.s., odpowiedź na odwołanie k. 16-17 a.s., korespondencja e-mail k. 5-12 a.s. – okoliczności bezsporne) . W sierpniu 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należności K. K. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. O wszczęciu postępowania ZUS zawiadomił odwołującą pismem z dnia 3 sierpnia 2018 r., doręczonym jej w dniu 22 sierpnia 2018 r. (zawiadomienie z 03.08.2018 r., zwrotne potwierdzenie odbioru – akta rentowe) . Następnie pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r. organ rentowy zawiadomił odwołującą o zakończeniu postępowania dowodowego wskazując, że został jej wyznaczony 7-dniowy termin, licząc od otrzymania zawiadomienia, na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek oraz że odwołująca może zapoznać się z ww. materiału dowodowego w siedzibie Inspektoratu (...) Oddziału ZUS. Powyższe zawiadomienie zostało odebrane przez odwołującą w dniu 18 września 2018 r. (zawiadomienie z 31.08.2018 r., zwrotne potwierdzenie odbioru – akta rentowe) . W dniu 3 października 2018 r. ZUS (...) Oddział w W. wydał decyzję znak: (...) na podstawie której stwierdził, że K. K. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy na kwotę 43.238,54 zł, w tym: 1) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2015-11 do 2018-06 w kwocie 15.971,66 zł, odsetek za zwłokę – 2.409,00 zł, kosztów upomnienia i egzekucyjnych – 0,00 zł, 2) z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2016-01 do 2018-06 w kwocie 21.285,56 zł, odsetek za zwłokę – 2.198,00 zł, kosztów upomnienia i egzekucyjnych – 0,00 zł, 3) z tytułu składek na Fundusz Pracy w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2016-01 do 2018-06 w kwocie 1.219,32 zł, odsetek za zwłokę – 155,00 zł, kosztów upomnienia i egzekucyjnych – 0,00 zł. Odpis decyzji został odwołującej doręczony w dniu 17 października 2018 r. wraz z pisemnym zestawieniem należnych składek (decyzja ZUS z 03.10.2018 r., zwrotne potwierdzenie odbioru – akta rentowe) . Po wydaniu skarżonej decyzji odwołująca dokonała następujących przelewów na rachunek bankowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na łączną kwotę 13.151,00 zł, w tym: - w dniu 3 października 2018 r. – na kwotę 5.000 zł z tytułem „składka zdrowotna I rata” oraz na kwotę 1.348,32 zł tytułem „Fundusz Pracy za 2016-01 – 2018-06”; - w dniu 11 października 2018 r. – na kwotę 1.803,28 zł tytułem „wpłata na ZUS za (...) ”; - w dniu 30 grudnia 2018 r. – 5.000 zł tytułem „wpłata na zaległości w składkach”. Powyższe wpłaty zostały rozliczone przez organ rentowy na poczet istniejącego zadłużenia (potwierdzenia przelewów k. 23-26 a.s. – okoliczność bezsporna) . Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dowody z dokumentów. Treść wymienione wyżej dowodów nie budziła zastrzeżeń co do ich wiarygodności, wobec czego Sąd dał im wiarę w całości w zakresie, w jakim wynikały z nich powyższe ustalenia. Stan faktyczny był przy tym bezsporny – strony nie kwestionowały przedstawionych wyżej dowodów i powoływały się na te same okoliczności. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego, wobec czego Sąd uznał zebranym w sprawie materiał dowody za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie było niezasadne. Spór w niniejszej sprawie dotyczył określenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysokości zadłużenia K. K. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Kwestionując skarżoną decyzję ZUS odwołująca wskazała, że od marca 2016 roku podlegała ww. ubezpieczeniom tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z podstawą wynagrodzenia przekraczającą kwotę 2.000 zł, a tym samym w jej ocenie nie była zobowiązana z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i fundusz pracy. Odwołująca zakwestionowała również pominięcie przez ZUS dokonanych przez nią wpłat na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz opłacania składek na ubezpieczenia określa ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 – dalej również jako „u.s.u.s.”) . Stosownie do art. 6 ust 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej, obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym oraz wypadkowym - podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Na mocy art. 13 pkt 4 u.s.u.s., osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Z kolei stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 pkt 22 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są członkami rad nadzorczych wynagradzanymi z tytułu pełnienia tej funkcji. Zgodnie z art. 46 ust. u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Nadto, stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raport miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie, 2) do 5 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie, 3) do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników. Od nieopłaconych w terminie składek, w myśl art. 23 ust. 1 u.s.us. należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768, 935, 1428 i 1537) z wyłączeniem art. 56a . Na zasadzie art. 32 u.s.u.s, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Wskazać również należy, iż zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 zd. 2 u.s.u.s., w przypadku opłacania składek po terminie płatnik składek obowiązany jest do obliczenia i zapłaty odsetek za zwłokę, przy czym odsetki te obliczane są od dnia następującego po dniu upływu płatności składek (art. 23 ust. 1 cyt. ustawy). Na mocy delegacji art. 49 ust. 1 cytowanej ustawy, szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek uregulowane zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2008, Nr 78, poz. 465 ze zm.) . Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zważył, iż zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych była prawidłowa. Organ rentowy w oparciu o powyższe przepisy ustalił wysokość zadłużenia odwołującej z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia, załączył również wykaz składek za poszczególne okresy, które nie zostały opłacone, z wyróżnieniem ich wysokości, tytułów oraz odsetek. W odniesieniu do podniesionej przez odwołującą okoliczności braku obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy w związku z pełnieniem funkcji członka rady nadzorczej Sąd Okręgowy wskazuje, że zgodnie z art. 9 ust. 9 ustawy systemowej członkowie rad nadzorczych spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlegają ubezpieczeniom również z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. Przepis art. 9 ustawy systemowej reguluje kwestie związane ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń, czyli rozstrzyga, z którego tytułu czy tytułów dana osoba podlega ubezpieczeniom, gdy jednocześnie spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu. Z redakcji ustępu 9 tego przepisu wynika jednoznacznie, że posiadanie innego tytułu do ubezpieczeń społecznych pozostaje bez wpływu na obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. W konsekwencji stwierdzić należy, że osoba podlegająca ubezpieczeniom społecznym z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej podlega również ubezpieczeniom z innych tytułów. Taka też sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Odwołująca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, a od marca 2016 roku również z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. W przypadku odwołującej doszło zatem do zbiegu tytułów podlegania ubezpieczeniom społecznym, który jednak z uwagi na cytowany wyżej art. 9 ust. 9 u.s.u.s. nie wyeliminował obowiązku opłacania składek z żadnego z nich, bowiem odwołująca podlegała ubezpieczeniom społecznym z obu wymienionych wyżej tytułów. Pomimo pełnienia odpłatnie funkcji członka rady nadzorczej w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, odwołująca nadal miała obowiązek opłacać składki z tytułu prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast spółka, w której odwołująca pełniła ww. funkcję, miała obowiązek opłacać za odwołującą składki z tego właśnie tytułu. Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia roszczenia odwołującej o zmianę decyzji w zakresie ustalonej przez ZUS wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd zważył, że kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy zostały ustalone po uwzględnieniu wszystkich zapisów na koncie ubezpieczanej i po przeprowadzeniu rozliczenia. Odnośnie tej kwestii zwraca uwagę treść przepisu art. 33 i art. 34 ustawy systemowej. Pierwsza ze wskazanych regulacji nakłada na ZUS obowiązek prowadzenia kont ubezpieczeniowych oraz kont płatników składek, które mają stanowić zbiór danych o faktach ubezpieczeniowych i istotnych faktach pozaubezpieczeniowych – mających wpływ na przyznanie świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych. Konto ubezpieczonego – zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 4 pkt 7 ustawy systemowej jest kontem, na którym ewidencjonowane są składki oraz informacje dotyczące przebiegu ubezpieczeń społecznych danego ubezpieczonego; natomiast konto płatnika (art. 4 pkt 8 ustawy systemowej) to konto, na którym ewidencjonowana jest kwota zobowiązań z tytułu składek oraz innych składek danego płatnika zbieranych przez Zakład, kwoty zapłaconych składek, stan rozliczeń oraz inne informacje dotyczące płatnika składek. Z kolei przepis z art. 34 ustawy systemowej nakłada na ZUS obowiązek zapewniania rzetelności i kompletności informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek. Gromadzone na kontach informacje z założenia ustawodawcy mają być rzetelne (wiarygodne, prawdziwe, sprawdzone, zweryfikowane i potwierdzone oraz kompletne). Zgodnie z treścią art. 34 ust. 2 ustawy systemowej wszelkie informacje znajdujące się na kontach ubezpieczonego i płatnika składek są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych. Tym samym to odwołujący się, kwestionując prawdziwość informacji ujawnionych w prowadzonych przez ZUS kontach, zobligowani są wykazać nieprawidłowości lub błędy zawartych tam zapisów (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 20 czerwca 2013r., III AUa 90/13, Lex nr 1430778) . Argumentacja odwołującej w tym zakresie sprowadzała się do wskazania, że organ rentowy nie uwzględnił dokonanych przez nią wpłat na poczet składek. Wymaga podkreślenia, że postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych charakter odwoławczy, a jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem wydanej decyzji. Oznacza to, że badanie przez sąd legalności decyzji i orzekanie o niej możliwe jest tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili jej wydania (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1998 r., II UKN 555/97; z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03; z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 152/04) . Skarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydania dniu 3 października 2018 r., co oznacza, że zadłużenie odwołującej, a także prawidłowość jego ustalenia przez organ rentowy, winien być analizowany według stanu na ten właśnie dzień. Sąd zważył przy tym, że co prawda odwołująca w dniu 3 października 2018 r., a więc w tym samym dniu, w którym wydano skarżoną decyzję dokonała dwóch przelewów na rachunek banków organu rentowego na kwoty 5.000 zł i 1.348,32 zł odpowiednio na składkę zdrowotną oraz Fundusz Pracy, jednakże okoliczność ta w istocie nie miała wpływu na poprawność skarżonej decyzji. Wpłata została dokonana po zakończeniu przez organ rentowy postępowania dowodowego, o czym odwołująca została poinformowana zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r., a tym samym po dokonaniu przez organ rentowy ustaleń w zakresie stanu zadłużenia z tytułu zaległych składek. Sąd zwraca przy tym uwagę, że na mocy skarżonej decyzji organ rentowy ustalił wysokość zadłużenia, które wymaga rozliczenia poprzez uiszczenie nieopłaconych składek oraz potencjalnie odsetek i opłat dodatkowych (np. egzekucyjnych). Dokonanie wpłat na poczet zaległych składek po wydaniu skarżonej decyzji nie ma zatem wpływu na określoną przez organ rentowy wysokość zadłużenia, która jest ustalana w drodze decyzji wg. stanu na konkretną datę, wpłaty te są natomiast uwzględniane przy faktycznym rozliczeniu istniejących zaległości i prowadzą do zmniejszenia zadłużenia. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a organ rentowy rozliczył wspomniane wyżej wpłaty na poczet stwierdzonego skarżoną decyzją zadłużenia według zasad określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 września 2017 r., tj. proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek z pierwszeństwem dla zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, o czym zresztą wspomniano w odpowiedzi na odwołanie. Rozliczenie tego zadłużenia nie wymaga natomiast każdorazowego wydania przez organ rentowy nowej decyzji stwierdzającej aktualną wysokość zadłużenia, są to natomiast informacje, które dłużnik ZUS może uzyskać w formie zestawienia na wniosek złożony w organie rentowym. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał odwołanie K. K. od skarżonej decyzji za niezasadne. W konsekwencji powyższego odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , o czym Sąd orzekł zgodnie z sentencją wyroku. Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć (...) K.S.