Sad powszechny, III U 926/18

Sygn. akt III U 926/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2019r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Piotr Witkowski Protokolant: st. sekr. sądowy Marta Majewska-Wronowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019r. w Suwałkach sprawy A. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o emeryturę w związku z odwołaniem A. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 12 września 2018 r. znak (...)

1. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje A. W. prawo do emerytury od dnia 24 sierpnia 2018r.;
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz A. W. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt III U 926/18 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 12.09.2018r. odmówił A. W. prawa do emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), ubezpieczonemu, urodzonemu po dniu 31.12.1948r. emerytura przysługuje, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki: - osiągnął wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla mężczyzn; - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody Budżetu Państwa; - w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, tj. 1.01.1999r., udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat, w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat. Wskazał również, że zgodnie z § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy (pracodawca), na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 i ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy, gdzie ma obowiązek określić: 1) rodzaj pracy ściśle według wykazu, działu pozycji niniejszego rozporządzenia, 2) stanowisko pracy wymienione w wykazie, dział, pozycję i punkt zarządzenia resortowego lub uchwały, 3) okres, w którym praca w szczególnych warunkach wykonywania była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Zakład odmówił A. W. przyznania prawa do emerytury, ponieważ na dzień 1.01.1999r. nie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 24 lata, 3 miesiące i 6 dni oraz 15 lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a jedynie 11 lat, 2 miesiące, 25 dni. Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku i uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania, Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1.01.1999r. okresy składkowe w ilości 24 lat, 2 miesięcy i 1 dnia zaś okresy nieskładkowe w ilości 1 miesiąca i 5 dni. W odwołaniu od tej decyzji A. W. wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. Urodził się bowiem (...) więc w chwili złożenia wniosku o emeryturę miał ukończone 60 lat i spełnia przesłanki do otrzymania emerytury, określone wskazanymi przez organ rentowy przepisami prawa. Zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach organu oraz przedłożonymi świadectwami pracy wynika, że w okresie od dnia 1.09.1973r. do dnia 30.12.1989r. pracował na stanowisku młynarza w (...) w tym od dnia 1.07.1976r. do 30.12.1989r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty. W okresie tylko od 26.04.1980r. do dnia 5.07.1982r. odbywał służbę wojskową. Natomiast od dnia 1.01.1990r. do 31.12.1995r. pracował w Młynie (...) stale i w pełnym wymiarze godzin jako młynarz. Od 1.01.1996r. do 31.12.1998r. prowadził własną działalność gospodarczą pod nazwą (...) – A. W. . Zgodnie z kalkulatorem stażu pracy od dnia 1.09.1973r. do 1.01.1999r. pracował przez okres 25 lat 3 miesięcy i 30 dni. W związku z czym spełnia wymagania jeśli chodzi o staż pracy. Jeśli natomiast chodzi o staż pracy w szczególnych warunkach to należy go liczyć od dnia 1.07.1976r. do 30.12.1989r. oraz od 1.01.1990r. do 31.12.1995r. co daje 19 lat 5 miesięcy i 30 dni. Po odjęciu lat służby wojskowej wychodzi 17 lat 3 miesiące i 20 dni. W związku z czym również ta przesłanka do uzyskania emerytury w obniżonym wieku jest spełniona. Jego praca w (...) oraz (...) polegała na wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śrut. Praca była stale taka sama. Nie zmieniło się więc jego miejsce pracy czy stanowisko. Zmienił się tylko właściciel zakładu. Skoro więc ZUS uznał mu pracę w szczególnych warunkach na podstawie świadectwa pracy w (...) , to również powinien uznać okres pracy w (...) . Z uwagi na likwidację zakładu pracy nie jest zaś w stanie przedłożyć innego świadectwa pracy. Jednak jak wynika ze złożonego świadectwa praca taka była świadczona. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego w dziale X w rolnictwie i przemyśle rolno – spożywczym, są wymienione w punkcie
3. Prace przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty. Powołał się na wyroki Sądów Apelacyjnych w Gdańsku z dnia 24.02.2016r. III AUa 1747/15 i w Lublinie z dnia 3.03.2016r. III AUa 817/15, zgodnie z którymi świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a nie określenie stanowiska, użyte w świadectwie pracy. Ubezpieczony zaś może wykazywać wszelkimi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. Stąd zawnioskował dowód z zeznań świadka na okoliczności ustalenia rodzaju wykonywanej przez niego pracy, wymiaru czasu praz okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, uzasadniając jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że przedłożone świadectwo pracy wykonywanej w (...) – K. S. na okres 01.01.1990r. do 31.12.1995r. z dnia 31.12.1995r. nie zostało uwzględnione do pracy w szczególnych warunkach, gdyż nie spełnia wymogów formalnych, w sposób przewidziany z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r., natomiast zeznania świadków nie stanowią dla organu rentowego dowodu w sprawie. Sąd Okręgowy w Suwałkach ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie należało uznać za uzasadnione. Zważywszy mianowicie na cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i argumenty zaprezentowane przez odwołującego się uznać należało, że ma on na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat, w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat. Słusznie odwołujący się wskazał, że jak wynika z orzecznictwa, czego potwierdzeniem jest choćby wyrok Sądu Najwyższego z dn. 2.02.1996r. II URN 3/95 (Lex 24774), w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Przepisy bowiem kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują w tym względzie żadnych ograniczeń w postępowaniu przed sądami. Ewentualne ograniczenia dowodowe wskazane w §2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) bądź wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011r. w sprawie postępowania w sprawie o świadczenia emerytalno –rentowe (Dz.U. z 2011r. Nr 237, poz. 1412), a poprzednio z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. z 1983r. Nr 10, poz. 49 ze zm.), sprowadzające się do złożenia na piśmie stosownych świadectw pracy, dotyczą wyłącznie postępowania przed organami rentowymi. Zebrany natomiast materiał dowody w sprawie pozwolił na uwzględnienie do stażu pracy ogólnego (okresów składkowych) oraz warunkach szczególnych nie tylko okresu zatrudnienia w (...) – K. S. od 1.01.1990r. do 31.12.1994r. ale i okresu zatrudnienia od 1.01.1995r. do 31.12.1995r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił okres zatrudnienia w (...) – K. S. tylko od 1.01.1990r. do 31.12.1994r. Opierał się w tym względzie jedynie o zaświadczenie Rp 7 wystawione przez (...) , która rozliczała odwołującego się jako pracownika S. K. , będącego agentem spółdzielni i z tego tytułu dzierżawiącym (...) . Nie uwzględnił natomiast organ rentowy świadectwa pracy jakie S. K. wystawił odwołującemu w dniu 31.12.1995r. za okres zatrudnienia od 1.01.1990r. aż do 31.12.1995r. W świetle jednak poczynionych przez Sąd ustaleń okres zatrudnienia odwołującego się od 1.01.1995r. do 31.12.1995r. w (...) – K. S. winien mu być uwzględniony do ogólnego stażu pracy, a cały okres od 1.01.1990r. do 31.12.1995r. do okresu pracy w szczególnych warunkach. Przemawia za tym nie tylko wystawione odwołującemu się świadectwo pracy przez S. K. ale i zeznania świadka W. S. , który potwierdził, że odwołujący się, tak jak i on, pracowali w (...) – K. S. do 31.12.1995r. Też przy tym wylegitymował się świadectwem pracy z dnia 31.12.1995r. do 31.12.1995r. Trudno natomiast przypuszczać aby w momencie wystawienia świadectwa pracy tak odwołującemu się jak i świadkami W. S. w dniu 31.12.1995r. chodziło o poświadczenie nieprawdy i wprowadzenie w błąd organu rentowego przy ustaleniu prawa do świadczeni emerytalnego. Wprawdzie nie można było dysponować pracowniczymi aktami osobowymi odwołującego się z okresu zatrudnienia odwołującego się w (...) – K. S. , gdyż K. S. zmarł i nie sposób ustalić miejsce ich przechowywania, to w świetle wystawionego przez S. K. świadectwo pracy i zeznań W. S. trudno nie uznać okresu zatrudnienia odwołującego się aż do 31.12.1995r. Sąd nie znalazł bowiem powodu aby W. S. , jako osobie obcej odwołującemu się, odmówił wiarygodności jego zeznaniom. Trudno bowiem doszukać się powodu, dla którego miałby zeznawać nieprawdę. Trzeba też zauważyć, że karty wynagrodzeń odwołującego się rozliczane przez (...) i przesłane do Sądu na takie żądnie, są aż do kwietnia 1995r. (styczeń – kwiecień 1995r. kwoty po denominacji), a S. K. , jak wynika też z przesłanych przez (...) umów, dzierżawił młyn (czyli (...) ) aż do 31.12.1995r. Tak przecież wskazuje adnotacja na końcu umowy agencyjnej z dnia 2.01.1990r.” umowę agencyjną rozwiązano w dniu 30.04.1995r. i zawarto umowę dzierżawy”. Poza tym należy też zauważyć, że odwołującemu się w jego legitymacji ubezpieczeniowej (...) potwierdziła w dniu 27.07.1995r. podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia. Skoro zaś tak uczyniła to odwołujący się musiał pozostawać w stosunku zatrudnienia w przeciwnym wypadku tego nie uczyniłaby. Owszem z racji zatrudnienia przez S. K. już nie na umowę agencyjną, nie mogła tak zrobić, ale jeżeli to uczyniła to potwierdziła w ogóle zatrudnienie odwołującego się. Ostatecznie zauważyć i też trzeba, że odwołujący się od 1.01.1996r. sam już był dzierżawcą młyna. Musiał więc w nim bezpośrednio wcześniej pracować aby taka dzierżawę otrzymać. Gdyby tak nie było trudno byłoby mówić o nawiązaniu tak od razu takiej dzierżawy. W dzierżawę powierza się bowiem mienie raczej osobom, które w miarę dobrze zna się. Poza tym następowała ciągłość pracy (...) , co też przemawia za zatrudnieniem odwołującego się aż do 31.12.1995r. W obliczu więc tych wszystkich okoliczności, w tym i zeznań B. W. , która jako żona odwołującego się potwierdziła jego wyjaśnienia, a następnie zeznania w sprawie, należało, mimo braku akt osobowych odwołującego się za okres zatrudnienia w (...) K. S. od 1.01.1990r. przyjąć, że takie zatrudnienie miało miejsce aż do 31.12.1995r. Nie może temu też stać i na przeszkodzie brak dokumentacji płacowej i ubezpieczeniowej odwołującego się za okres od miesiąca maja do miesiąca grudnia 1995r. Trzeba wskazać, że obowiązek ubezpieczenia społecznego pracowników spoczywa na pracodawcy i powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy, a wygasa z dniem jego ustania. Stanowi o tym treść ustawy z dnia 25.11.1985r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 1989r. nr 25, poz. 137 z późn. zm.). W konstrukcji tej ustawy zgłoszenie pracownika do ubezpieczenia jest jedynie czynnością techniczną, ewidencyjną. Ewentualne niezgłoszenie pracownika nie wpływa bowiem ujemnie na uprawnienia pracownika. Pracownik może więc udowodnić, że pozostawał w stosunku ubezpieczenia społecznego, mimo że nie był zgłoszony do ubezpieczenia. Wystarczy, że udowodnił fakt trwania stosunku pracy. Konsekwencją powyższego jest i przyjęcie, że w okresie czasu od 1.01.1990r. do 31.12.1995r. odwołujący się, podobnie jak w zatrudnieniu w (...) , pracował w szczególnych warunkach, bo przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty. Jak słusznie bowiem odwołujący się podnosił jego stanowisko pracy w (...) nie zmieniło się, co potwierdzili świadkowie W. S. i B. W. i co wynika z wystawionych świadectw pracy. Praca natomiast przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty jest pracą w szczególnych warunkach, gdyż jako taka określana jest w Wykazie A Działu X, poz. 10 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. oraz w Zarządzeniu nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31.03.1988r. (przemysł zbożowo – młynarski) Dział X, poz. 10 pkt 5 jako mieszkaniowy śruty i komponentów paszowych. Mając więc te wszystkie względy na uwadze, stwierdzić należy, że odwołujący się spełnił wszystkie warunki do otrzymania emerytury na postawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Posiada bowiem 25-letni okres składkowy i nieskładkowy niezbędny do jej otrzymania, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgromadzone zaś środki na otwartym funduszu emerytalnym (OFE) przekazał za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa. W związku z tym Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu się prawo do emerytury od dnia 24.08.2018r., a więc od dnia złożenia wniosku o to prawo. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). Organ rentowy przegrał sprawę i stąd obowiązany jest uiścić koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego odwołującemu się we wskazanej przepisami wysokości 180zł. PW/bd