Sad powszechny, XIII Ga 280/19

Sygn. akt XIII Ga 280/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 października 2018 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu w sprawie z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w S. przeciwko P. K. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, w punkcie 1 oddalił powództwo oraz w punkcie 2 zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.817,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. ( wyrok Sądu Rejonowego w Sieradzu sygn. akt V GC 442/17 k. 89, uzasadnienie k. 92-93 ) Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w S. , zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że powódka nie wykazała swojego pokrzywdzenia na skutek dokonanej czynności prawnej, faktu uzyskania korzyści majątkowej przez pozwanego, a także istnienie po jego stronie świadomości działania z pokrzywdzeniem wierzycieli w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy Sądu pierwszej instancji wskazuje wprost, iż powódka wykazała istnienie wszystkich przesłanek wynikających z art. 527 k.c. Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego. ( apelacja k. 97-102 ) Na rozprawie apelacyjnej w dniu 06 grudnia 2019 roku pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. ( protokół rozprawy z dn. 06 grudnia 2019 roku k. 117 ) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego i ustalił korelujący z nim stan faktyczny, który Sąd Okręgowy uznał jako własny. Skarżąca nie udowodniła, że pozwany wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że dłużniczka mogła dokonać czynności z świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W rozumieniu art. 527 § 1 k.c. rzeczywista lub możliwa (przy dołożeniu należytej staranności) wiedza osoby trzeciej ma obejmować dwa fakty: że czynność prawna krzywdzi wierzyciela dłużnika i że dłużnik o tym wie. Przesłanka ta musi być spełniona w chwili dokonywania zaskarżonej czynności, a ciężar jej udowodnienia spoczywa na wierzycielu (por. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2019, Legalis). Argumentacja powódki jawi się w tym zakresie jako chybiona. Okoliczności podniesione w apelacji, tj. fakt dwukrotnej rozmowy telefonicznej pomiędzy stronami umowy, obniżenie ceny pojazdu, obejrzenie ruchomości przed kupnem czy zobowiązanie się dłużniczki do naprawy pojazdu, są czynnościami dokonywanymi powszechnie w obrocie przy zawieraniu umów sprzedaży pojazdów i jako takie nie mogą budzić wątpliwości nabywcy co do stanu majątkowego sprzedawcy. Ponadto z materiału dowodowego nie wynika, że pozwany mógł w jakikolwiek inny sposób powziąć informację o kłopotach finansowych dłużniczki. Wywody skarżącej stanowią więc jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego i jako takie nie mogą skutecznie podważyć jego ustaleń i rozstrzygnięcia. Umowa sprzedaży pomiędzy dłużniczką a pozwanym była czynnością odpłatną, co wyklucza w niniejszej sprawie zastosowanie art. 528 k.c. , którego dyspozycja odnosi się jedynie do czynności nieodpłatnych. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, pozwany nie prowadził w tamtym czasie działalności gospodarczej oraz nie był z dłużniczką w stałych stosunkach gospodarczych. Jest również osobą obcą w stosunku do K. W. oraz M. W. , z którymi zawarł umowę sprzedaży. Powyższe okoliczności, wynikające z zeznań świadków oraz przesłuchania stron jawią sią jako wiarygodne, a przez to wyłączają zastosowanie wobec pozwanego domniemań z art. 527 § 3 i § 4 k.c. Dlatego też Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że pozwany nie mógł mieć wiedzy o ewentualnym pokrzywdzeniu powódki wskutek zawarcia umowy sprzedaży, jak również nie mógł się o tym dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności. Kolejno nie można przyjąć za skarżącą, że Sąd I instancji błędnie ustalił, że nie wykazała ona dostatecznie okoliczności uzyskania korzyści majątkowej przez pozwanego, a więc również zmniejszenia majątku dłużniczki, przyczyniając się do jego niewypłacalności. Niewypłacalność może być skutkiem zarówno dokonania przez dłużnika czynności nieodpłatnej, jak i czynności odpłatnej. Czynność odpłatna może powodować niewypłacalność dłużnika wówczas, gdy świadczenie należne dłużnikowi ma mniejszą wartość niż to, do którego jest on zobowiązany. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto bowiem, że przez pojęcie odpłatności w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego regulujących roszczenie pauliańskie należy rozumieć w zasadzie pełny ekwiwalent korzyści majątkowej (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 16 września 2011 roku IV CSK 624/10). Czynność prawna między dłużniczką a pozwanym była odpłatną umową sprzedaży samochodu dostawczego marki M. (...) za kwotę 15.990,00 złotych. Powódka natomiast w żaden sposób nie wykazała, że w wyniku powyższej transakcji doszło do uszczuplenia majątku dłużniczki, poprzez niezapłacenie pełnego ekwiwalentu pieniężnego za w/w pojazd. Musiałaby bowiem udowodnić, że cena zapłacona przez pozwanego była obiektywnie zaniżona, jednakże nie przedstawiła w tym zakresie żadnej inicjatywy dowodowej. Również nie można uznać za skarżącą, że powódka dostatecznie wykazała swoje pokrzywdzenie wskutek w/w czynności prawnej. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że po stronie powódki istniała wierzytelność wobec dłużniczki. Jednakże nie jest możliwym przyjęcie, iż samo dokonanie umowy sprzedaży rzeczy ruchomych w celu uzyskania gotówki na spłatę zobowiązań stanowi jednoznacznie dokonanie czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli. Jak wskazała sama skarżąca, w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, iż nie można skutecznie zaskarżyć czynności odpłatnej, jeżeli uzyskany ekwiwalent został przez dłużnika wykorzystany do zaspokojenia wierzycieli (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: postanowienie z dnia 07 grudnia 1999 roku I CKN 287/98, wyrok z dnia 05 marca 2008 roku V CSK 471/07, wyrok z dnia z dn. 20 października 2011 roku IV CSK 39/11). Dopuszczalne jest również odstępstwo od tej zasady, gdy dłużnik dokonał wyboru wierzyciela w sposób arbitralny, prowadzący do jego uprzywilejowania kosztem pozostałych wierzycieli (por. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 20 października 2011 roku IV CSK 39/11). Inicjatywa dowodowa w tym zakresie również obarcza powoda akcji pauliańskiej, bowiem musi on wykazać, że dłużnik wypełnił swoje zobowiązania, intencjonalnie pomijając danego wierzyciela. W niniejszej sprawie natomiast powódka nie podważyła skutecznie ustaleń Sądu Rejonowego w tym przedmiocie oraz nie przedstawiła innych dowodów na te okoliczności. Jak wynika z zeznań świadków M. W. i K. W. (k. 54), kwota uzyskana z umowy sprzedaży samochodu dostawczego została przeznaczona na uregulowanie rachunków i opłat, a więc na uregulowanie zobowiązań dłużniczki. Nie określili przy tym, jakiego charakteru były to zobowiązania oraz kto był wierzycielem. Jednocześnie powódka nie podjęła tu żadnej inicjatywy dowodowej w celu wykazania, że dłużniczka dokonała wyboru wierzycieli w sposób arbitralny i nieuzasadniony. Dlatego też zasadnym było przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż majątek dłużniczki nie został poprzez w/w umowę sprzedaży uszczuplony, bowiem dzięki niej zmniejszyła ona swoje pasywa. Tym samym w wyniku jej wykonania powódka nie została pokrzywdzona, ponieważ nie przyczyniło się to do zaistnienia niewypłacalności dłużniczki. W takim stanie rzeczy, wobec bezzasadności podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację powódki. Koszty za postępowania za II instancję Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. , uznając powodową jako stronę przegraną, zasądzając na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Odwoławczym w wysokości 900,00 złotych. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej będącego radcą prawnym zostało ustalone na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Krzysztof Wójcik Bartosz Kaźmierak Magdalena Rychter-Raj