Sad powszechny, IV Ka 167/14

Sygn. akt. IV Ka 167/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Piotr Kupcewicz Protokolant Dawid Myszyński przy udziale oskarżyciela ---------------- po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 roku sprawy L. D. obwinionego o wykroczenie z art. 96§3 k.w. w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy PoRD na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 roku sygn. akt XIV W 1807/13 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia obwinionego od zarzuconego mu czynu; kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. sygn. akt IV Ka 167/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 roku, wydanym w sprawie sygn. akt XIV W 1807/13, Sąd Rejonowy w Bydgoszczy uznał obwinionego L. D. za winnego tego, że w okresie od 28.03.2012 roku do 29.01.2013 roku w O. , będąc właścicielem pojazdu o nr rej. (...) marki M. , nie wskazał Straży Miejskiej w O. osoby, której powierzył wymieniony pojazd do używania/kierowania w dniu 24.03.2012 o 11.30 w miejscowości P. , ul. (...) K-22 teren zabudowany – 50 km/h w powiecie (...) , tj. wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. i przy zastosowaniu art. 39 § 1 k.w. odstąpił od wymierzenia kary. Sąd zwolnił obwinionego od kosztów postępowania, jego wydatkami obciążając Skarb Państwa. Apelację od wyroku złożył obrońca obwinionego, zarzucając w niej obrazę prawa materialnego, tj. art. 96 § 3 k.w., a polegającą na wadliwym jego zastosowaniu przez sąd I instancji w przedmiotowej sprawie – pomimo braku realizacji znamion wykroczenia przez obwinionego. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja obrońcy okazała się w pełni zasadna i prowadzić musiała do zmiany wyroku i uniewinnienia obwinionego od zarzuconego mu czynu. Sąd meriti ustalił, że w odpowiedzi na wezwanie Straży Miejskiej do podania, kto kierował samochodem, obwiniony zlecił swej pracownicy wypełnić druk oświadczenia, w którym ta na jego polecenie wpisała, że samochodem kierowała B. W. , zaś podpis pod tym oświadczeniem złożyła żona obwinionego. Tak sporządzone oświadczenie zostało przesłane do Straży Miejskiej. Wg sądu I instancji brak podpisu obwinionego pod tym oświadczeniem oznaczał, że nie złożył on żadnego, podpisanego przez siebie oświadczenia woli, co w ocenie sądu meriti jest równoznaczne z realizacją znamienia wykroczenia z art. 96 § 3 k.w., czyli niewskazaniem, komu powierzony został pojazd do kierowania czy używania. Argumentacja ta na tle przedmiotowej sprawy jest całkowicie błędna. Przede wszystkim Sąd meriti błędnie przyjmuje, że dla realizacji obowiązku, wynikającego z treści przepisu art. 78 ust 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o Ruchu Drogowym , konieczne jest złożenie oświadczenia woli. Przepisy te nakładają na wskazane w nich osoby udzielenie uprawnionemu organowi konkretnej informacji, wskazanie jej, nie zaś złożenia oświadczenia woli, które stanowi zewnętrzny przejaw wewnętrznej decyzji (czyli powzięcia woli) wywołania określonych skutków prawnych ( art. 60 k.c. ). Czymś innym jest przecież podjęcie określonej decyzji – w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (tylko one definiują pojęcie „oświadczenie woli”), a czymś innym przekazanie posiadanej wiedzy. Przykładowo świadek, składając zeznania, nie składa oświadczeń woli, ale przekazuje swą wiedzę na określony temat. Obwiązekwynikający z art. 78 ust 4 pord można porównać właśnie do obowiązku złożenia zeznań. Kolejny błąd, jaki popełnił sąd meriti dokonując prawnej oceny zachowania obwinionego polega na tym, że przyjął, iż realizacja obowiązku, wynikającego z treści przepisu art. 78 ust 4 pord wymaga zachowania szczególnej formy, w szczególności podpisania oświadczenia, które otrzymał obwiniony ze Straży Miejskiej. Tymczasem ani ustawa Prawo o Ruchu Drogowym , ani też przepisy kodeksu wykroczeń , nie wymagają zachowania takiej formy, co więcej – nie wynika z nich, by dla spełnienia obowiązku, o jakim mowa w art. 78 ust 4 pord wymagana by była jakakolwiek szczególna forma. Przepis ten mówi tylko o obowiązku wskazania uprawnionemu organowi konkretnej osoby i brzmienie tego przepisu pozostawia osobie wzywanej dowolność w formie spełnienia tego obowiązku. To, że Straż Miejska w celu wyegzekwowania takiego obowiązku posługuje się opracowanym przez siebie drukiem oświadczenia, nie generuje dodatkowych obowiązków co do sposobu wywiązania się z tego obowiązku. Wobec powyższego należy uznać, że znikąd nie wynikał dla obwinionego obowiązek podpisania oświadczenia, w którym zostały zawarte informacje na temat kierującego pojazdem, zgodnie z żądaniem Straży Miejskiej. Tymczasem Sąd meriti ustalił, że dane, zawarte w oświadczeniu, dotyczące osoby kierującej samochodem, którego właścicielem był obwiniony, pochodziły właśnie od niego i to on polecił swej pracownicy wpisanie ich do otrzymanego druku oświadczenia i na jego polecenie oświadczenie to zostało przesłane Straży Miejskiej. Z ustaleń tych więc wynikało, że to właśnie obwiniony wskazał, że kierującym jego samochodem w czasie i miejscu wskazanym przez Straż Miejską, była jego teściowa i to jego wskazanie zostało przekazane Straży Miejskiej. Należało więc przyjąć – w świetle ustaleń sądu meriti - że obwiniony spełnił swój obowiązek, wynikający z treści przepisu art. 78 ust 4 i 5 pord, tym samym nie było podstaw by uznać, że wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. Wniosek taki tym bardziej powinien wysnuć sąd meriti, skoro przyjmował, że obowiązkiem obwinionego było złożenie oświadczenia woli. Zgodnie z przepisem art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej. Oznacza to, że oświadczenie woli, poza wypadkami przewidzianymi w ustawie, może być złożone w każdej formie, byleby wyrażało wolę danej osoby. To od niej zależy wybór formy wyrażenia swej woli i na pewno nie wynika z treści tego przepisu wymóg, by oświadczenie woli musiało być złożone na piśmie i podpisane własnoręcznie przez dokonującego danej czynności prawnej. Na marginesie należy tylko zauważyć, że poza osądem sądu pozostało to, czy informacje zawarte w oświadczeniu, będącym przedmiotem postępowania, były prawdziwe. Wbrew poglądowi wyrażonemu w uzasadnieniu apelacji, można zasadnie byłoby przyjąć, że odmowa realizacji obowiązku wynikającego z treści przepisu art. 96 § 3 k.w. polega nie tylko na złożeniu oświadczenia o takiej odmowie przez osobę zobowiązaną, ewentualnie jej bezczynności, ale również złożenia przez nią nieprawdziwego oświadczenia. W przedmiotowej sprawie nie miało to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ kierunek apelacji, wniesionej na korzyść obwinionego, uniemożliwiał dokonywanie jakichkolwiek nowych ustaleń faktycznych, dla niego niekorzystnych, a takimi by było ewentualnie te dotyczące prawdziwości informacji, zawartych w oświadczeniu. Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił obwinionego od zarzuconego mu czynu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 118 § 2 k.p. ow. w zw. z art. 119 k.p. ow. w zw. z art. 634 k.p.k.