Sad powszechny, VI U 2501/19

Sygn. akt VI U 2501/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Janusz Madej Protokolant – sekr. sądowy Anna Iwaszkiewicz - Tomala po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania: A. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 5 czerwca 2019 r., znak: (...) w sprawie: A. S. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż A. S. nie ma obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. w kwocie 1927,09 (jeden tysiąc dziewięćset dwadzieścia siedem złotych dziewięć groszy). Na oryginale właściwy podpis. VI U 2501/19 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 czerwca 2019 r. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń przez inną osobę niż wskazana Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na podstawie art. 138 -go ust. 3 -go Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał A. S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. w kwocie 1.927 zł 9 gr. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził w treści tej decyzji, iż ubezpieczona pobrała nienależnie świadczenie za okres od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. w łącznej kwocie 1.927 zł i 9 gr z tytułu renty przysługującej B. R. zamieszkałej w (...) w G. . W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona podnosiła, iż z jej wcześniejszych doświadczeń wynika, że rodzina ma prawo do emerytury wypłaconej w miesiącu, w którym zmarł świadczeniobiorca, w tym wypadku chodziło o jej babcię, który jest jedyną spadkobier..., spadkobierczynią oraz opiekunką. Podnosiła ona, że sprawowała opiekę nad babcią od 15-tu lat od śmierci swojej mamy, że B. R. mieszkała u niej, była u niej zameldowana i ona organizowała uroczystości pogrzebowe. Za odebrane świadczenie postawiła babci nagrobek znajdujący się na cmentarzu Parafialnym w W. i wnosiła o pozytywne rozpatrzenie odwołania. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ rentowy podnosił także, iż w wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego z Pocztą Polską ustalono, że świadczenie za miesiąc marzec 2019 r. zostało wypłacone 20 marca za pośrednictwem Urzędu Pocztowego (...) , a jego odbiorcą była A. S. wnuczka adresatki. Ubezpieczona zmarła (...) Odwołująca odebrała świadczenie zmarłej B. R. za marzec 2019 r. nieprzysługujące z uwagi na zgon, który miał miejsce (...) . Obowiązek zwrotu tych należności zdaniem organu rentowego obciąża powódkę, gdyż świadczenie odebrane zostało po śmierci osoby uprawnionej. Organ rentowy powoływał się także, że na przepis art. 136-go ust. 1-go Ustawy o emeryturach i rentach z FUS zgodnie, z którym w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenie świadczenie należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa rolnego, a w razie ich braku innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Organ rentowy uważał także, że zaznaczenia wymagało, że osoby z kategorii drugiej będą miały prawo do świadczenia niezrealizowanego o ile nie ma osób uprawnionych z kategorii pierwszej, podobnie osoby z kategorii trzeciej będą miały takie prawo, jeżeli nie ma osób z kategorii pierwszej i drugiej. Zdaniem organu rentowego odwołująca się nie znajduje się w kręgu osób spełniających kryteria zgodnie z powołanym przepisem. Powódka nie jest uprawniona do renty rodzinnej nie udowodniła, że utrzymywała zmarłą babcię. Stąd pozwany nie znalazł or..., podstaw do zmiany stanowiska w sprawie i podkreślał, że w judykaturze pojęcie pozostawania na utrzymaniu innych członków rodziny ma ściśle materialne znaczenie, a miarą jego jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb osoby będącej na utrzymaniu. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 marca 2011 r. III AUa 2026/

1. Ponadto organ rentowy podnosił, że za osoby pozostające na utrzymaniu innych członków rodziny uważa się osoby jak wynika z wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2017 r. III AUa 1817/16, które bądź nie posiadają żadnych własnych świadczeń emerytalno rentowych bądź też pobierają wprawdzie takie świadczenia, ale w najbli..., niższej wysokości przewidzianej Ustawą, a koszt zaspokojenia ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie wyższy. Pozwany wnosił o przesłuchanie ubezpieczonej na okoliczność faktu utrzymywania B. R. przez powódkę, ponadto wnioskował o zobowiązanie odwołującej do dostarczenia dowodów np. paragonów, rachunków potwierdzających ponoszenie wydatków przez odwołującą związanych z utrzymaniem zmarłych zmarłej. Sąd Okręgowy ustalił i rozważył co następuje. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie były między stronami sporne. Jak wynika z dowodu z odpisu dokumentu na karcie 224 akt rentowych ubezpieczonej B. R. zmarłej do zgonu tej osoby doszło (...) r. Ponadto dok..., z kserokopii dokumentu na karcie 228 akt rentowych B. R. wynika, iż świadczenie przysługujące B. R. odebrała w dniu 20 marca jej wnuczka odwołująca się w niniejszej sprawie A. S. . Okolicznością niesporną między stronami było także to, iż zmarła B. R. uprawniona była do emerytury, a zaskarżona decyzja dotyczy świadczenia emerytalnego B. R. za miesiąc marzec 2019 r. Istota sporu sprowadzała się w niniejszej sprawie do ustalenia czy odwołująca A. S. zobowiązana była do zwrotu świadczenia emerytalnego swojej babci B. ..., B. R. za miesiąc marzec 2019 r. Zgodnie z treścią art. 138 -go ust. 1-go i ust. 3-go Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tekst jednolity Dziennik Ustaw z 2018 r. poz. 1270 osoba, która pobrała nienależne jej świadczenie obwiązana jest do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji organu rentowego. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia właściwych przepisów prawa materialnego Sąd Okręgowy wskazuje, że analiza treści artykułu 101-szego pkt. 2-go i art. 136-go ustęp 2 oraz art. 138-go a Ustawy emerytalnej pozwala na wyprowadzenie wniosku, że ustawodawca przyznaje prawo do świadczenia również osobie zmarłej na okres po dniu śmierci za cały miesiąc, w którym nastąpił zgon. Wskazać, bowiem należy, że zgodnie z art. 101-szym pkt. 2-im Ustawy emerytalnej prawo do świadczeń ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej. Zestawienie powyższych przepisów upoważnia do postawienia tezy, że emerytura lub renta za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy jest świadczeniem należnym nawet po dacie jego śmierci i stanowi prawidłową wypłatę. Wypłata świadczenia wnuczce ubezpieczonej, która sprawowała opiekę nad swoją babcią za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy była, zatem świadczeniem należnym i stanowi prawi..., prawidłową wypłatę. Świadczenie to zostało wypłacone wnuczce ubezpieczonej niewymienionej w decyzji organu rentowego jednakże nastąpiło to w miesiącu, w którym świadczenie to było należne osobie zmarłej. Podobne stanowisko zaprezentował w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III AUa 989/
2. Emerytura lub renta za miesiąc, w którym nas..., zgodnie, z którym emerytura lub renta za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy jest świadczeniem należnym, a jego przelew na rachunek bankowy bądź też wypłata osobie uprawnionej do jej odbioru za życia emeryta bądź rencisty nawet po dacie śmierci stanowi prawidłową wypłatę. I dlatego na podstawie art. 477 ze znaczkiem 14 § jed..., paragraf 2 k.p.c. w zw. z art. sto trz..., 101 pkt. 2-gi oraz art. 136 a ustęp 2 i art. 138 a Ustawy emerytalnej Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku mając na względzie, że zgodnie z art. 136-tym a ust. 2-im Ustawy emerytalnej w razie śmierci emeryta lub renci..., rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista.