Sad powszechny, I C 248/16

Sygnatura akt I C 248/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Dagmara Kos Protokolant: st. sekr. sąd. Iwona Bartel po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa R. K. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) o odszkodowanie i wydanie nieruchomości

1. oddala powództwo w zakresie żądania odszkodowania,
2. umarza postępowanie w zakresie żądania wydania nieruchomości,
3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokat E. P. kwotę 3.600,00 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT w kwocie 828,00 (osiemset dwadzieścia osiem) złotych, nie obciąża powoda R. K. kosztami Sygn. akt I C 248/16 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 3 marca 2016 r. uzupełnionym pismami procesowymi z dnia 29 listopada 2016 r. i 17 marca 2017 r. powód R. K. wnosił o zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w P. do wydania mu działki nr (...) położonej w P. i zasądzenie od pozwanego na jego rzecz odszkodowania w kwocie 180.000,00 zł za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie sędziego Sądu Okręgowego w P. A. B. . W uzasadnieniu pozwu wskazał, że sędzia oddalając wyrokiem z dnia 29 grudnia 2015 r. jego powództwo o wydanie nieruchomości, która stanowi jego własność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 listopada 2004 r. wydanego w sprawie sygn. I Ns 1537/03, bezprawnie pozbawił go możliwości korzystania z niej (pozew k.3-4) Postanowieniem z dnia 15 września 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt I ACo 69/16 Sąd Apelacyjny w Łodzi wyłączył od rozpoznania przedmiotowej sprawy sędziów Sądu Okręgowego w P. i wyznaczył do jej rozpoznania Sąd Okręgowy w Sieradzu. (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 września 2016 r. wydane w sprawie sygn. akt I ACo 69/16- k.58) W odpowiedzi na pozew pozwany wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych. (odpowiedź na pozew- k.90-94) Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. powód popierał powództwo przy czym oświadczył, iż od Skarbu Państwa domaga się jedynie zasądzenia odszkodowania. Na rozprawie tej Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze reprezentanta pozwanego Skarbu Państwa Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi obok Prezesa Sądu Okręgowego w P. . (protokół rozprawy- k.134) W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2017 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo w zakresie żądania odszkodowania i cofnął powództwo w zakresie żądania wydania nieruchomości bez zrzeczenia się roszczenia. Wnosił też o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika powoda z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu i oświadczył, iż koszty te nie zostały pokryte ani w części ani w całości (pismo procesowe pełnomocnika powoda z dnia 15 lutego 2017 r.- k.137) W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2017 r. pozwany wnosił jak w odpowiedzi na pozew. (pismo procesowe pozwanego z dnia 10 marca 2017 r.- k.143-144) W kolejnym piśmie procesowym z dnia 10 marca 2017 r. pozwany nie wyrażał zgody na cofnięcie powództwa w zakresie żądania wydania nieruchomości bez zrzeczenia się roszczenia. (pismo procesowe pozwanego z dnia 10 marca 2017 r.- k.146) Na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo w zakresie żądania zasądzenia odszkodowania i złożył pismo procesowe, zawierające oświadczenie powoda o cofnięciu powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie żądania wydania nieruchomości. W imieniu pozwanego na tej rozprawie nikt się nie stawił. (protokół rozprawy z dnia 17 marca 2017 r. na płycie CD 00:09:52 – 00:11:06- koperta k.169) Na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo i wnosił o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Oświadczył ponadto, iż kosztów udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu powód nie pokrył ani w całości ani w części. W imieniu pozwanego na tej rozprawie nikt się nie stawił. (protokół rozprawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. na płycie CD 00:09:52 – 00:11:06- koperta k.169) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Postanowieniem z dnia 10 listopada 2004 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 1537/03 Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że powód R. K. z dniem 1 stycznia 1985 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w P. , gm. S. o powierzchni 0,18 ha, oznaczonej numerem działki (...) . (kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 listopada 2004 r. wydanego w sprawie sygn. akt I Ns 1537/03- k.7, kserokopia uzasadnienia postanowienia- k.8-13) Postanowieniem z dnia 29 września 2000 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 1203/99 Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że Ochotnicza Straż Pożarna w P. z dniem 1 stycznia 1985 r. nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w P. , gm. S. o powierzchni 1,03 ha oznaczonej numerami działek (...) . (kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 września 2000 r.- k.6) W pozwie wniesionym do Sądu Okręgowego w P. skierowanym przeciwko Ochotniczej Straży Pożarnej w P. powód żądał „zasądzenia egzekucji” pozwanej z nieruchomości oznaczonej numerem działki (...) i zasądzenia od pozwanej na jego rzecz wynagrodzenia za bezumowne użytkowanie nieruchomości w okresie od 2000 do 2015 roku w kwocie 168.000,00 zł. Sprawa z jego powództwa zarejestrowana została pod sygn. akt I C 576/
4. (zeznania powoda R. K. - protokół rozprawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. na płycie CD 00:02:35 – 00:07:17 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 17 marca 2017 r. na płycie CD 00:11:09 – 00:16:44- koperta k.169, kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 29 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 576/15 z uzasadnieniem- k.98-102) Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2015 roku wydanym w sprawie sygn. akt I C 576/15 Sąd Okręgowy w P. oddalił powództwo R. K. . Sąd stwierdził, że oznaczenie granic nieruchomości, której wydania powód żądał, na szkicu sporządzonym przez powoda w zestawieniu z mapami dostępnymi w załączonych aktach spraw sygn. I Ns 1203/99 , I Ns 1537/03 i I Ns 453/05 wskazywało na to, że nieruchomość stanowiąca przedmiot żądania obejmuje część działek nr (...) oraz część działki nr (...) . Sąd oddali powództwo ustalając, iż działki nr (...) stanowią własność pozwanej Ochotniczej Straży Pożarnej w P. oraz stwierdzając, że powód nie udowodnił też, że pozwana jest we władaniu części objętej żądaniem działki nr (...) oraz, by władała nią w latach 2000 –
5. (kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 29 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 576/15 z uzasadnieniem- k.98-102) Wyrokiem z dnia 14 października 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt I ACa 289/16 Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację R. K. od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 29 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 576/
6. (zeznania powoda R. K. - protokół rozprawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. na płycie CD 00:02:35 – 00:07:17 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 17 marca 2017 r. na płycie CD 00:11:09 – 00:16:44- koperta k.169, odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 wrześia 2016 r.. wydanego w sprawie sygn. akt I ACa 289/16 z uzasadnieniem- k.114-125) Pełnomocnik powoda reprezentujący go w sprawie Sądu Apelacyjnego w Łodzi sygn. akt I ACa 289/16 w piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. poinformował, iż nie znajduje podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi wydanego w tej sprawie. (kserokopia pisma pełnomocnika powoda w sprawie Sądu Apelacyjnego w Łodzi sygn. akt I ACa 289/16-k.126) Powyższych ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o załączone do akt dokumenty, których treści strony nie kwestionowały i częściowo w oparciu o zeznania powoda. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w tej części, w której twierdził on, iż składał on skargę o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w P. sygn. akt I C 576/15, jako że były one całkowicie gołosłowne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie powód domagał się od pozwanego Skarbu Państwa zasądzenia odszkodowania w kwocie 180.000,00 zł za szkodę wyrządzoną mu przez sędziego Sądu Okręgowego w P. poprzez wydanie wyroku z dnia 29 grudnia 2015 r. oddalającego jego powództwo o wydanie nieruchomości i zapłatę i przez Sąd Apelacyjny w Łodzi poprzez oddalenie wyrokiem z dnia 14 września 2016 r. jego apelacji od tego wyroku. Pozwany wnosząc o oddalenie powództwa o odszkodowanie podnosił, że powód nie wykazał żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Podnosił zatem, że nie przedstawił on prejudykatu stwierdzającego niezgodność z prawem wskazanych wyroków Sądu Okręgowego w P. i Sądu Apelacyjnego w Łodzi, nie wykazał też, by działanie sądów było bezprawne oraz nie przedstawił twierdzeń dotyczących szkody ani związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniem sądów. Art. 417 1 § 2 kc stanowi, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów wyrok Sądu Okręgowego w P. , który według twierdzeń powoda miał być źródłem doznanej przez niego szkody, jest prawomocny, gdyż apelacja powoda od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi. W tej sytuacji w myśl powołanego wyżej przepisu warunkiem koniecznym do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną takim wyrokiem jest wcześniejsze stwierdzenie niezgodności z prawem takiego prawomocnego orzeczenia we właściwym postępowaniu czyli uzyskanie tzw. prejudykatu. W orzecznictwie wskazuje się, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Jeżeli ustawa wiąże oznaczone skutki prawne z obowiązywaniem prawomocnego orzeczenia, a jednocześnie reguluje zasady i tryb jego wzruszania z powodu niezgodności z prawem, to prawna skuteczność takich orzeczeń nie może być podważana bezpośrednio w każdym procesie odszkodowawczym, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego do kontroli prawomocnych orzeczeń (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 września 2013 r., I ACa 392/13, LEX nr 1372254). W odniesieniu do prawomocnych orzeczeń zapadłych w postępowaniu cywilnym przewidziane są trzy postępowania prejudycjalne: skarga kasacyjna, skarga o wznowienie postępowania oraz skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zmiana treści art. 417 1 § 2 kc , dokonana ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), polegała na uzupełnieniu pierwszego zdania tego przepisu o stwierdzenie „chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej”. Wskazano w ten sposób na możliwość uchylenia obowiązku uzyskania prejudykatu. Istotnym w tym względzie przepisem jest art. 424 1b kpc , który stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Art. 424 1 § 1 kpc stanowi, że można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Stosownie natomiast do art. 424 1a § 1 kpc od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego skarga nie przysługuje. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego pełnomocnik powoda w sprawie Sądu Apelacyjnego w Łodzi sygn. akt I ACa 289/16 nie znalazł podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w tej sprawie wyroku a zatem powód nie wykazał, by od tego wyroku nie przysługiwała mu skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Stąd też dyspozycja z art. 424 1b kpc nie może być przez Sąd zastosowana. Niezależnie od tego, że powód nie przedstawił niezbędnego prejudykatu stwierdzającego niezgodność z prawem wyroków Sądu Okręgowego w P. i Sądu Apelacyjnego w Łodzi, nie wykazał on też żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wynikających z art. 417 kc. Nie wykazał on zatem istnienia szkody i normalnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem sądów a szkodą a nadto nie wykazał, by działanie sądów było bezprawne. Tymczasem zgodnie z ogólną regułą dowodową wynikającą z art. 6 kc , ciężar dowodu co do wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej spoczywa na poszkodowanym. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo w zakresie żądania odszkodowania jako niezasadne. Powód domagał się też od pozwanego wydania mu nieruchomości położonej w P. oznaczonej numerem działki (...) . W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2017 r. cofnął jednak powództwo w zakresie tego żądania ze zrzeczeniem się roszczenia. Zgodnie z art. 203 § 1 kpc pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Ponieważ cofnięcie powództwa w zakresie żądania wydania nieruchomości nastąpiło ze zrzeczeniem się roszczenia skuteczność tej czynności nie była uzależniona od wyrażenia na nią zgody przez pozwanego. Z uwagi na to, iż cofnięcie powództwa w zakresie żądania wydania nieruchomości było skuteczne, zgodnie z art. 355 § 1 kpc Sąd umorzył postępowanie w zakresie tego żądania. Ponieważ powód korzystał w przedmiotowej sprawie z pomocy adwokata świadczącego mu pomoc prawną z urzędu a nie pokrył on w żadnej części jego wynagrodzenia, Sąd zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz adwokata E. P. wynagrodzenie w kwocie 3.600,00 zł ustalone stosownie do treści § 22 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714) w zw. z § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1801) podwyższone na mocy § 4 ust. 3 wskazanego rozporządzenia o należny od niego podatek VAT w kwocie 828,00 zł. Pomimo tego, iż powód przegrał sprawę i w myśl zasady odpowiedzialności finansowej za wynik sporu wynikającej z art. 98 kpc , powinien ponieść koszty procesu, Sąd nie obciążył go tymi kosztami, na co pozwala mu przepis art. 102 kpc . Sąd uznał bowiem, iż obciążeniu kosztami postępowania powoda, który jest emerytem i pobiera emeryturę w kwocie 850,00 zł miesięcznie a przy tym jest osobą schorowaną, sprzeciwiają się względy słuszności.