Sad powszechny, VIII Pz 17/19

(1), I. G. , Z. G. , I. K. , M. K. , K. K. , A. L. , M. L. przeciwko Spółce (...) Spółce Akcyjnej w B. o świadczenie rekompensacyjne na skutek zażalenia pozwanej na punkt drugi postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 16 lipca 2018r. sygn. akt IV P 140/18 postanawia oddalić zażalenie. (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSO Grażyna Łazowska(spr.) (-) SSR del. Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia UZASADNIENIE Powodowie J. D.

(1), I. G. , Z. G. , I. K. , M. K. , K. K. , A. L. , M. L. domagali się od pozwanej Spółki (...) S.A. w B. rekompensaty z tytułu utraty prawa do deputatu węglowego w rozumieniu ustawy z dnia 12 października 2017r. o świadczeniach rekompensacyjnych z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla. Powódki M. K. i M. L. cofnęły powództwa przed terminem rozprawy, pozostali powodowie na rozprawie w dniu 16 lipca 2018r. złożyli oświadczenia o cofnięciu pozwów ze zrzeczeniem się roszczenia. W konsekwencji, skarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Zabrzu w pkt 1 umorzył postępowanie, zaś w pkt 2 odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c. , uzasadniające odstąpienie od obciążania powodów kosztami procesu, a to w szczególności: fakt, iż dochodzone roszczenie o zapłatę utraty rekompensaty za utracony deputat węglowy jest roszczeniem, które zagwarantował ustawodawca tylko niektórym kategoriom osób, a także krótki zawity termin do złożenia odwołania od decyzji strony pozwanej, który mógł powodować pewnego rodzaju „pochopność” decyzji powodów. W ocenie Sądu I instancji, brak konieczności poczynienia ustaleń faktyczny, zachowanie powodów, którzy cofnęli powództwa, niezaawansowany etap postępowania, a także brak konieczności szczególnego nakładu pracy pełnomocnika pozwanej czyniłoby niesprawiedliwym obciążenie każdego z powodów kwotą 1350zł. Pozwana Spółka (...) S.A. w B. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt 2. Pozwana zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to: - art. 98 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. poprzez odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania, pomimo przegrania przez powoda sprawy, a także pomimo niezaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek, o których mowa w art. 102 k.p.c. , tj. wypadków szczególnie uzasadnionych; - § 2 pkt 4 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez jego niezastosowanie. Pozwana domagała się zmiany postanowienia w zaskarżonym zakresie poprzez zasądzenie od każdego powodów po 1.350 zł tytułem kosztów postępowania oraz zasądzenia od powódek na rzecz pozwanej obowiązku zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że nie sposób przyjąć – jak w jej ocenie argumentuje zaskarżone postanowienie Sąd Rejonowy – iż nieznajomość prawa jest przesłanką uzasadniającą odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. Podkreśliła, że powodowie otrzymały decyzję odmowną w sprawie rekompensaty na etapie przesądowym, w uzasadnieniu której pozwana wyjaśniła w sposób jednoznaczny z jakich przyczyn powódki nie są uprawnione do rekompensaty. Ponadto pozwana wskazała, że 14-dniowy termin na wytoczenie powództwa w przedmiotowej sprawie nie jest krótszy od innych ustawowych terminów przewidzianych na wnoszenie środków odwoławczych, w tym terminów przewidzianych w prawie pracy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Rejonowego w zakresie odstąpienia od obciążania powodów kosztami procesu na zasadzie art. 102 k.p.c. Sąd Okręgowy zgadza się z twierdzeniem pozwanej, że regułą w postępowaniu cywilnym jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu określona w art. 98 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie natomiast z treścią art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Powyższy przepis stanowi wyjątek od reguły ponoszenia kosztów procesu przez stronę przegrywającą. Sąd nie jest zobligowany do zastosowania art. 102 k.p.c. , ale posiada taką możliwość, po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. W postanowieniu z dnia 24 października 2013r. sygn. IV CZ 61/13 (LEX nr 1389013) Sąd Najwyższy wskazał, iż hipoteza przepisu art. 102 k.p.c. , odwołująca się do występowania "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu. W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążania powodów kosztami procesu. Powódki J. D.

(2), I. K. , M. K. , I. G. , Z. G. , A. L. jako wdowy uprawnione do rent rodzinnych po byłych pracownikach pozwanej miały prawo do bezpłatnego węgla. Powodowie M. L. i K. K. otrzymywali renty rodzinne i deputat węglowy po ojcach – pracownikach pozwanej, których śmierć nastąpiła w trakcie stosunku pracy. Podkreślenia wymaga okoliczność, że ustawodawca ostatecznie zdecydował na rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do rekompensaty w ustawie z dnia 23 listopada 2018r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla oraz z tytułu zaprzestania pobierania bezpłatnego węgla przez osoby niebędące pracownikami przedsiębiorstwa górniczego (Dz.U. z 2019r., poz. 29). Tak więc uprawnienie powodów do rekompensaty może podlegać ponownej ocenie, w razie złożenia stosownych wniosków. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w Gliwicach uznał zażalenie pozwanej za bezzasadne i w oparciu o art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł o jego oddaleniu. (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSO Grażyna Łazowska(spr.) (-) SSR del. Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia