Sad powszechny, I ACa 553/13

Sygn. akt I ACa 553/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Jolanta Terlecka Sędzia: Sędzia: SA Zbigniew Grzywaczewski (spr.) SA Ewa Popek Protokolant sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa J. P. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zadośćuczynienie i odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 356/11 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki J. P. kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 553/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28.06.2013 r., Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki J. P. zadośćuczynienie w kwocie 100.000 złotych i odszkodowanie w kwocie 9.962 złote z ustawowymi odsetkami od dnia 27.05.2011 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w dniu 31 października 2009 roku w miejscowości S. kierująca samochodem osobowym marki V. (...) A. T. , doprowadziła do zderzenia z samochodem osobowym marki P. kierowanym przez powódkę J. P. , w wyniku którego powódka J. P. doznała obrażeń ciała. W wyniku opisanego powyżej zdarzenia powódka doznała urazu wielonarządowego w postaci: ⚫ pourazowego pęknięcia przepony, ⚫ złamania żebra VI lewego, ⚫ rany tłuczonej okolicy kolana prawego, ⚫ dwupoziomowego złamania uda, przykrętarzowego i trzonu kości udowej, ⚫ złamania kości nosa ze skrzywieniem przegrody nosa. W dniu przyjęcia do szpitala u J. P. dokonano zszycia rany kończyny dolnej prawej oraz zastosowano wyciąg nadkostkowy za kończyną dolną lewą. W dniu 2 listopada 2009 roku zastosowano leczenie operacyjne wykonując zabieg laparotomii, zszycia przepony oraz drenaż lewej jamy opłucnowej. W dniu 10 listopada 2009 roku powódka została przeniesiona do Oddziału (...) tego szpitala celem dalszego leczenia. W Oddziale (...) (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...) w C. powódka przebywała do dnia 10 grudnia 2009 roku. W dniu 10 listopada 2009 roku wykonano u powódki zabieg operacyjny w postaci zamkniętej repozycji złamania uda lewego i szyjki kości udowej i stabilizacji gwoździem Gamma, w drugim etapie dnia 20 listopada 2009 roku usunięto śrubę kompresyjną z gwoździa Gamma i wkręcono o 1cm krótszą, wykonano ryglowanie obwodowe 1 śrubą. Proces pooperacyjny przebiegł bez powikłań i powódka została wypisana do domu z zaleceniami antybiotykoterapii oraz kontroli w Poradni (...) W dniu 5 lutego 2010 roku J. P. ponownie została przyjęta do Oddziału (...) (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...) w C. . W trakcie pobytu na oddziale szpitalnym otworzyła się przetoka w ranie pooperacyjnej. W dniu 22 lutego 2010 roku wykonano u powódki rewizję rany pooperacyjnej, płukanie gąbką garamycynową jednakże nie uzyskano wygojenia przetoki. W wykonanym badaniu rtg stwierdzono martwicę głowy kości udowej i zaplanowano kolejny etap leczenia w postaci usunięcia materiału zespalającego i głowy kości udowej oraz wstawienie spacera. Powódka została wypisana do domu w dniu 17 marca 2010 roku. W dniu 12 kwietnia 2010 roku J. P. ponownie została przyjęta do Oddziału (...) (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...) w C. . W dniu 16 kwietnia 2010 roku wykonano u powódki zabieg chirurgiczny w postaci usunięcia pręta Gamma, głowy kości udowej, płukania jamy szpikowej, założono Spacer wykonany z protezy AM. Następnie rozpoczęto u powódki pionizację i naukę chodzenia bez obciążania lewej kończyny dolnej. Gojenie przebiegło bez powikłań, usunięto szwy i w dniu 28 kwietnia 2010 roku powódka została wypisana do domu. W dniu 12 września 2010 roku J. P. ponownie została przyjęta do Oddziału (...) (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...) w C. . W dniu 21 września 2010 roku zastosowano leczenie operacyjne w postaci usunięcia protezy tymczasowej Spacer, założenia panewki cementowej AURA i trzpienia bezcementowego Exeption. Przebieg pooperacyjny nastąpił bez powikłań. W dniu 30 września 2010 roku powódka została wypisana do domu. W opinii biegłego sądowego w zakresie ortopedii i traumatologii narządów ruchu M. R. . Obecny stan zdrowia powódki jest stabilny, uzyskano zrost złamania trzonu uda i dokonano pomyślnie protezoplastyki lewego stawu biodrowego, zachowane są podstawowe parametry codziennego funkcjonowania domowego, utrzymuje się okresowa częściowa niezdolność do pracy, rokowanie na przyszłość – w ocenie biegłego – jest ostrożne. Powódka rokuje odzyskanie zdolności do pracy i poprawę wydolności narządów ruchu jednakże powódka nigdy nie powróci do stanu zdrowia sprzed wypadku. Biegły podkreślił zaistnienie u powódki powikłania zapalnego-ropnego, konieczność reoperacji, stosowania tak zwanych dystanserów stawu biodrowego, znaczne ograniczenia ruchowe powódki w zakresie dowolnego poruszania trwające ponad rok od urazu wynikające z następstw urazu. Według opinii biegłego sądowego psychologa B. O. oraz biegłego sądowego psychiatry M. M. , w wyniku wypadku z dnia 31 października 2009 roku u powódki wystąpiły zaburzenia adaptacyjne lękowo-depresyjne z cechami zespołu stresu pourazowego. Uraz komunikacyjny i jego konsekwencje były czynnikiem na tyle obciążającym, że doprowadziły do ujawnienia się zaburzeń czynnościowych o charakterze przede wszystkim lękowym i depresyjnym: dyskomfortu psychicznego, przeżywania strachu przed ponownym wypadkiem. Wystąpiło przewlekłe, ale stosunkowo nieznaczne obniżenie nastroju i samooceny. Powódka ograniczyła życie towarzyskie, zamknęła się w sobie, pojawiła się drażliwość w kontaktach międzyludzkich, występowały niespecyficzne zaburzenia snu. Od strony psychiatrycznej powódka nie wymaga obecnie pomocy osób drugich w codziennym życiu i jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Nie można ocenić ostatecznego czasu trwania zaburzeń powódki choć zwykle zespół stresu pourazowego jest z definicji stanem przewlekłym. Zaburzenia powódki powodują występowanie dyskomfortu psychicznego i stanowią obiektywną szkodę zdrowotną. Powódka pismem datowanym na dzień 22 grudnia 2009 roku dokonała zgłoszenia szkody do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. – ubezpieczyciela sprawcy szkody w ramach odpowiedzialności cywilnej. W piśmie tym zgłoszono żądanie wypłaty bezspornej części zadośćuczynienia w kwocie 40.000,00zł. Ostateczne sprecyzowanie żądania wypłaty zadośćuczynienia w kwocie 175.000,00zł w postępowaniu likwidacyjnym powódka zgłosiła w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 roku, doręczonego pozwanemu w dniu 20 czerwca 2010 roku. Sąd wskazał, iż uzasadnione jest zatem w realiach niniejszej sprawy roszczenie powódki zasądzenia odsetek od daty wskazanej w pozwie, tj. od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Zgodnie bowiem z ar. 817 kc i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 roku, Nr 124, poz. 1152 ze zm.) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie, czyli w realiach niniejszej sprawy pozwany pozostaje w zwłoce od dnia 18 lipca 2010 roku. Z uwagi jednak na fakt, iż Sąd będąc zobligowany treścią art. 321 kpc , który zakazuje wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie, Sąd zasądził odsetki ustawowe od powyższej kwoty zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia 27 maja 2011 roku (doręczenie pozwanemu odpisu pozwu nastąpiło w dniu 26 maja 2011 roku). Sąd zasądził odsetki ustawowe od odszkodowania również zgodnie z żądaniem pozwu czyli od następnego dnia od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, tj. od dnia 27 maja 2011 roku (potwierdzenie odbioru odpisu pozwu), uznając, iż od tej daty pozwany pozostaje w zwłoce, na zasadzie art. 481 kc. W złożonej apelacji, w części ustawowych odsetek, pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 481 § 1 kc w zw. z art. 14 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych i art. 6 kc poprzez niewłaściwe ich zastosowanie oraz przyjęcie, że odsetki od zasądzonych kwot należą się od dnia 27.05.2011 r., podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego, linii orzecznictwa Sądu Najwyższego i istoty postępowania dowodowego w sprawie wynika, iż „jedynym słusznym” terminem powstania po stronie pozwanej stanu opóźnienia jest data wydania wyroku przez Sąd I instancji. Wniósł o jego zmianę i zasądzenie ustawowych odsetek od dnia 28.06.2013r. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlega oddaleniu. Podniesiony w apelacji zarzut jest bezpodstawny nie może prowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i wnioski Sądu I instancji i uznaje je za własne. Na wstępie należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom apelacji wysokość krzywdy powódki oraz wysokość należnego jej odszkodowania były w chwili doręczenia pozwanemu odpisu pozwu już znane, gdyż powódka zakończyła leczenie szpitalne osiem miesięcy wcześniej (w dniu 30.09.2010r.). Wskazywana w apelacji opinia biegłych psychologa i psychiatry, że u powódki nadal występuje dyskomfort psychiczny (k. 403) potwierdza istnienie skutku tego wypadku, a nie „nowej” krzywdy. Zasądzone odszkodowanie (zwrot kosztów opieki) również dotyczy okresu wcześniejszego (od 31.10.2009 r. do 22.02.2011 r.). Jest niesporne, że zasądzone zaskarżonym wyrokiem kwoty zadośćuczynienia i odszkodowania zostały zgłoszone do zapłaty już w postępowaniu likwidacyjnym i takie pismo zostało doręczone pozwanemu 20.06.2010 r. Opóźnienie pozwanego w wypłacie zasądzonych kwot od dnia 27.05.2011 r. jest ewidentne ( art. 481 § 1 kc ). Przypomnieć należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż orzeczenie Sądu przyznające zadośćuczynienie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego. Zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia ma charakter zobowiązania bezterminowego i przekształca się w zobowiązanie terminowe poprzez wezwanie wobec dłużnika do jego spełnienia ( art. 455 kc ). Ma tutaj jeszcze – wbrew twierdzeniu apelacji – zastosowanie art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…), który wydłuża termin spełnienia świadczenia do 30 dni od daty tego zgłoszenia (wezwania do zapłaty), ale i nakłada na zakład ubezpieczeń – czego skarżący nie zauważa – obowiązek przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.02. 2007 r., I CSK 433/06, LEX nr 274209, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.02.2010 r., II CSK 494/09, LEX nr 602683, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2011 r., I PK 145/10, LEX nr 794777, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.12.2011 r., V CSK 38/11, LEX nr 1129170 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8.08.2012 r., I CSK 2/12, LEX nr 1228578). Pozwany dysponował w postępowaniu likwidacyjnym pełną dokumentacją medyczną dotyczącą leczenia powódki, a zatem mógł i powinien poczynić właściwe ustalenia i nie może powoływać się na to, że „dopiero” w postępowaniu sądowym zostały wywołane opinie biegłych. Dodać należy, że skarżący pozwany całkowicie bezpodstawnie powołuje się na nieaktualne już poglądy Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniach z dziewięćdziesiątych lat minionego stulecia, gdyż we wskazanych wyżej orzeczeniach (zwłaszcza w uzasadnieniu w/w/ wyroku z dnia 22.02.2007r., I CSK 433/06) Sąd Najwyższy podkreślił, iż poglądy te były aktualne w okresie bardzo wysokiej inflacji, gdy ustawowe odsetki spełniały funkcję waloryzacyjną, ale nie obecnie, gdy inflacja jest niska. Z tych względów, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu za II instancję orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 i 391 § 1 kpc oraz § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.), które stanowią wynagrodzenie pełnomocnika powódki w wysokości 75 % stawki minimalnej.