Sad powszechny, III AUa 1022/16

Sygn. akt III AUa 1022/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSA Ireneusz Lejczak Sędziowie: SSA Robert Kuczyński (spr.) SSA Barbara Staśkiewicz Protokolant:Magdalena Krucka po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z wniosku T. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o emeryturę pomostową na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 marca 2016 r. sygn. akt VII U 1260/15 oddala apelację. UZASADNIENIE Wnioskodawca T. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 12.08.2015 r., którą tenże organ odmówił mu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych z uwagi na nierozwiązanie stosunku pracy, niewykonywanie pracy w szczególnych warunkach po dniu 31.12.2008 r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 w/w ustawy oraz niewykazanie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz od decyzji z dnia 21.09.2015 r. którą w/w organ ponownie odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej z tych samych powodów, które zostały podane w uzasadnieniu decyzji z dnia 12.08.2015 r. Wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił te decyzje i przyznał T. K. prawo do emerytury pomostowej od dnia 14 września 2015 r., a dalej idące odwołanie oddalił. Wyrok ten oparł Sąd Okręgowy o następująco dokonane ustalenia faktyczne T. K. urodził się w dniu (...) , wykazał łącznie 39 lat i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W dniu 4.12.2012 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę pomostową. Decyzją z dnia 12.08.2015 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nierozwiązanie stosunku pracy, niewykonywanie pracy w szczególnych warunkach po dniu 31.12.2008 r. oraz nie wykazanie 15 lat pracy w szczególnych warunkach (wykazano 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni takiego zatrudnienia). Po przedłożeniu przez wnioskodawcę nowych dowodów organ rentowy decyzją z dnia 21.09.2015 r. ponownie odmówił prawa do emerytury pomostowej z uwagi nie spełnienie wszystkich warunków koniecznych do uzyskania świadczenia. W porównaniu do decyzji z dnia 12.08.2015 r. zmienił się tylko okres pracy w szczególnych warunkach. Uznano łącznie 6 lat, 11 miesięcy i 2 dni takiej pracy. Do pracy w szczególnych warunkach zaliczono okresy zatrudnienia od 1.07.1976 r. do 15.12.1977 r. oraz od 15.07.2003 r. do 31.12.2008 r. T. K. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D od 23.11.1998 r., kategorii DE od 1.07.1999 r. W okresie od 1.07.1976 r. do 15.12.1977 r. wnioskodawca pracował w Miejskim Zakładzie (...) w S. jako kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Za ten okres przedstawił świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 8.08.2013r., na podstawie którego organ rentowy zaliczył w/w okres do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Od 1.01.2000 r. do 31.07.2001 r. wnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy autobusu w Biurze Usług (...) A. G. w S. . Za ten okres zatrudnienia nie przedstawił świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Na stanowisku kierowcy autobusu wnioskodawca pracował również w Biurze (...) A. J. w S. od 15.07.2003 r. do 31.08.2013 r. Wykonywał pracę w szczególnych warunkach od 15.07.2003 r. do 31.08.2013 r. W świadectwie pracy w warunkach szczególnych potwierdzających ten okres nie powołano jednak podstawy prawnej zaliczenia stanowiska pracy do wykonywanego w szczególnych warunkach. Od dnia 1.09.2013 r. wnioskodawca ponownie podjął zatrudnienia w Biurze (...) A. J. w S. na stanowisku kierowcy autobusu. Umowa o pracę zawarta została na czas określony do dnia sprzedania autobusu. Umowa o pracę została rozwiązana w dniu 4.08.2015 r. We wskazanych wyżej okresach zatrudnienia wnioskodawca nie wykonywał innych obowiązków jak kierowca autobusu. Jeździł z wycieczkami po terenie Polski i Czech. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie zatrudnienia w Biurze (...) A. J. w S. za wnioskodawcę nie były opłacane składki. Na podstawie tychże ustaleń Sąd Okręgowy powołując art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdził, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki konieczne do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Wykazał, że wykonywał prace zaliczane do warunków szczególnych przed dniem 31.12.1998 r., a następnie w okresie do 31.12.2008 r. oraz po tej dacie. Pracował w warunkach szczególnych we wszystkich wykazywanych przez niego w postępowaniu sądowym okresach tj. od 1.01.2000 r. do 31.07.201 r., od 15.07.2003 r. do 31.08.2013 r. i od 1.09.2013 r. do 4.08.2015 r. na stanowisku kierowcy autobusu wymienionym w załączniku nr 2 do powołanej ustawy. Łącznie z okresem uznanym przez ZUS wykazał, po wyłączeniu okresów nieskładkowych (1 rok, 5 miesięcy, 4 dni) ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Powołując art. 35 ustawy o emeryturach pomostowych , Sąd Okręgowy stwierdził, że pomimo takiego obowiązku rzeczywiście składki na Fundusz Emerytur Pomostowych nie były opłacane przez pracodawcę, ale okoliczność ta nie może obciążać wnioskodawcy, ponieważ zakład pracy, w którym pracował po wejściu w życie przepisów ustawy o emeryturach pomostowych istnieje i Zakład Ubezpieczeń Społecznych może domagać się zapłacenia składek według zasad określonych w powołanym (i następnych ) przepisie ustawy o emeryturach pomostowych . Z wyrokiem tym nie zgodził się organ rentowy i wywiódł apelację . Zaskarżył w niej tenże wyrok w części dotyczącej zmiany decyzji i zarzucił naruszenia prawa materialnego, a to art. 4 pkt 2 i 6 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez zaliczenie okresu pracy od 1.01.2009 r. do 4.08.15 r. na stanowisku kierowcy autobusu do pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu powołanej ustawy pomimo iż nie jest to praca wymieniona w załączniku NR 2 tejże ustawy skutkiem czego błędne jest przyjęcie, że wnioskodawca legitymuje się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz błędne ustalenie, że po dniu 31.12.2008 roku wykonywał prace w rozumieniu art. 3 ust. w/w ustawy. Zarzucił także naruszenie art. 38 ust. tejże ustawy poprzez uznanie że ZUS może domagać się zapłacenia składek na Fundusz Emerytur Pomostowych w sytuacji, gdy pracodawca nie złożył zgłoszenia – dokumentu ZUS ZSWA o pracy w szczególnym charakterze po dniu 31.12.2008r. Na podstawie tychże zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części objętej apelacją i oddalenie odwołania w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył , co następuje: Apelacja organu rentowego nie jest uzasadniona i jako taka nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wbrew zarzutom apelacji, Sąd I instancji rozpoznając odwołanie ubezpieczonego od zaskarżonej decyzji ZUS przeprowadził odpowiednie do wymagań rozpatrywanej sprawy ustalenia faktyczne i dokonał prawidłowej subsumcji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych . Zarówno ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne Sądu Okręgowego, Sąd odwoławczy zaaprobował i przyjął jako własne, co czyni zbędną konieczność ich powtarzania. Jak wynika z apelacji organ rentowy sprzeciwia się przede wszystkim w pierwszej kolejności uznaniu stanowiska kierowcy autobusu do pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu przedmiotowej ustawy, pomimo iż nie jest to praca wymieniona w załączniku NR 2 tejże ustawy i stwierdził, że skutkiem tego błędnego uznania nieprawidłowo przyjął Sąd Okręgowy, że wnioskodawca legitymuje się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Błędnie także ustalił, że po dniu 31.12.2008 roku wnioskodawca wykonywał prace w rozumieniu art. 3 ust. w/w ustawy. W ocenie Sądu Apelacyjnego przedstawione w apelacji stanowisko nie jest do zaakceptowania. Bezspornym było, że w okresach wskazanych w apelacji wnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy autobusu tzw. turystycznego tj. autobusu który woził klientów - turystów obu biur turystycznych - pracodawców wnioskodawcy. Zgodnie z art. 4 pkt 2 i 6 prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który poza pozostałymi niespornymi w tejże sprawie spełnia łącznie następujące warunki polegające na tym, iż ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat i po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Regulacje te należy wykładać łącznie z wykazem prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik do ustawy o emeryturach pomostowych . Użycie w pkt 8 nr 2 tego Załącznika pojęcia „prace kierowców autobusów… w transporcie publicznym oznacza, że punkt ten dotyczy prac wykonywanych na drogach publicznych objętych zakresem ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, z późn. zm.), a zatem także pracy kierowcy autobusów w biurze turystycznym. Wykonywanie przewozu osób autobusem (powyżej 9 osób łącznie z kierowcą), które nie jest przewozem prywatnym lub wewnątrzzakładowym powinno być uznawane za transport publiczny. Nie ma również w przypadku transportu publicznego znaczenia, czy transport ten jest organizowany w ramach samorządowych, czy też jest to transport zakładowy. Pracownicy zatrudnieni na stanowisku kierowcy autobusu spełniają kryteria kwalifikujące wykonywane przez nich prace do pracy o szczególnym charakterze, tylko w przypadku, jeśli prace te należą do ich podstawowych obowiązków pracowniczych. Spełnione są bowiem w tym przypadku warunki zawarte w definicji pracy o szczególnym charakterze, zgodnie z którą jest to praca wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwości należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób (w tym przypadku klientów biur turystycznych), zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Praca wnioskodawcy spełniała wszystkie te warunki. Przewoził autobusem więcej niż 9 osób łącznie z nim jako kierowcą. Nie był to przewóz prywatny lub wewnątrzzakładowy, bowiem prace te wykonywał w ramach umowy o pracę na stanowisku kierowcy i poruszał się poza zakładem pracy na drogach publicznych tj. po trasach wyznaczonych prze pracodawcę uzależnionych od programu zorganizowanej wycieczki, która została wykupiona prze klientów danego Biura (...) – pracodawców wnioskodawcy ( (...) A. J. w S. i Biurze Usług (...) A. G. ). Był to zatem transport publiczny bowiem wnioskodawca przewożąc klientów tychże biur turystycznych wykonywał transport tych osób po drogach publicznych. Praca wnioskodawcy na stanowisku kierowcy w kwestionowanych okresach w obu biurach należała do jego podstawowych obowiązków pracowniczych. Zatem jego praca w tychże okresach wymagała szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwości należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób (w tym przypadku klientów biura podróży- turystów), zmniejszały się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek potencjalnego pogorszania się sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się, co jest charakterystyczne dla pracy kierowcy. Przedmiotową pracę wnioskodawcy jako kierowcy autobusu w w/w biurach turystycznych także z innych przyczyn jest związana z transportem publicznym. W art. 2 pkt 13 ustawy prawo o ruchu drogowym przystanek zdefiniowano jako miejsce zatrzymywania się pojazdów transportu publicznego oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi. W związku z tym transport tego rodzaju można rozumieć jako "przeznaczony dla publiczności", bez szczególnych ograniczeń w dostępie do niego. Z opublikowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz Centralny Instytut Ochrony Pracy poradnika "Zasady kwalifikacji prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze" wynika, że chodzi o kierowców "w transporcie publicznym komunikacji miejskiej oraz transporcie drogowym autobusowym międzymiastowym i międzynarodowym", których zadaniem "jest przewóz osób i ich bagażu tymi środkami, z zapewnieniem bezpieczeństwa przede wszystkim pasażerom i otoczeniu." Biorąc powyższe pod uwagę argumentacja skarżącego, jako nie uwzględniająca powyższych uwarunkowań nie zasługiwała na uwzględnienie. Nietrafny był także zarzut odnoszący się do naruszenia art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych . Akceptacja stanowiska skarżącego prowadziłaby w konsekwencji do sytuacji, że to ubezpieczeni ponosiliby ujemne skutki zaniedbania swojego pracodawcy polegającego na nie zgłoszeniu danych o pracy zatrudnionego u siebie pracownika do pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i nieopłacaniu należnych z tego tytułu składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Stanowisko skarżącego jest gołosłowne i nie podważa skutecznie argumentacji Sądu Okręgowego, który trafnie stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może domagać się zapłacenia składek według zasad określonych w przepisach ustawy o emeryturach pomostowych . Stanowisko Sądu Okręgowego ma swoje oparcie w regulacji art. 40 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z jego treścią między innymi od nieopłaconych w terminie składek na FEP należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 i 699), jeżeli ich wysokość przekracza 6,60 zł. W razie nieopłacenia składek na FEP lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości Zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. 4. Składki na FEP nieopłacone podlegają ściągnięciu . Dlatego też budzi zdziwienie na jakiej podstawie oparte są przeciwne twierdzenia skarżącego w omawianym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe apelacja organu rentowego nie mogła odnieść zamierzonego skutku i na podstawie art. 385 kpc podlegała oddaleniu. SSA Robert Kuczyński SSA Ireneusz Lejczak SSA Barbara Staśkiewicz (...) (...) (...) (...)