Sad powszechny, IX Ka 180/14

Sygn. akt IX Ka 180/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Klaudiusz Senator Sędziowie: SSO Aleksandra Babilon- Domagała (spr.) SSO Marcin Chałoński Protokolant: st.sekr.sądowy Iwona Stefańska przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Andrzeja Hojnowskiego po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 roku sprawy J. K. oskarżonego o przestępstwo z art. 270 § 1 kk , art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 5 listopada 2013 roku sygn. akt XII K 688/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uchyla rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II; II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. S. kwotę 516 , 60 (pięćset szesnaście 60/ 100) złotych tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu świadczoną oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym; IV. zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych należnych za postępowanie odwoławcze. Sygn. akt IX Ka 180/14 UZASADNIENIE J. K. oskarżony został o to, że w dacie i miejscu bliżej nieustalonym na protokole szacowania szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania z dnia 22 kwietnia 2009r. dokonał podrobnienia podpisu W. W. a następnie w dniu 29 kwietnia 2009r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem koło (...) w K. w postaci pieniędzy w kwocie 850 złotych przedkładając sfałszowany w ten sposób dokument który miał być potwierdzeniem na wypłatę W. W. odszkodowania jednocześnie pobierając z kasy koła wymienioną sumę pieniężną tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 kk i art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk . Sąd Rejonowy w Kielcach wyrokiem z dnia 5 listopada 2013r. sygn. akt XII K 688/13 orzekł, co następuje: I. w ramach czynu zarzucanego aktem oskarżenia po ustaleniu, że J. K. w dacie bliżej nieustalonej pomiędzy 22 kwietnia 2009r. a 26 września 2012r. podrobił dokument w postaci protokołu oględzin i szacowania szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania nr (...) poprzez trzykrotne nakreślenie podpisu poszkodowanego W. W. w celu użycia go za autentyczny, przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi z art. 270 § 2a kk na podstawie art. 66 § 1 i 2 kk i art. 67 § 1 kk postępowanie karne wobec oskarżonego J. K. o przestępstwo z art. 270 § 2a kk warunkowo umorzył na okres l roku próby; II. na podstawie art. 100 kk w zw. z art. 44 § 1 kk orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa protokołu oględzin i szacowania szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania nr (...) znajdującego się na k. 64 akt sprawy; III. na podstawie art. 29 ust. l ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, póz. 1058 ze zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. S. kwotę 838,86 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu J. K. z urzędu; IV. na podstawie art. 629 kpk w zw. z art. 627 kpk i art. 624 § 1 kpk zasądził od oskarżonego J. K. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 708,48 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów sądowych, a w pozostałej części zwolnił go od ich ponoszenia. Powyższy wyrok na podstawie art. 425 § 1 i 2 kpk oraz art. 444 w części dotyczącej orzeczenia o winie zaskarżył prokurator. Na podstawie art. 427 § 1 i 2 kpk oraz art. 438 pkt 1 kpk wyrokowi temu zarzucił obrazę prawa materialnego tj. przepisu art. 270 § 2a kk , poprzez uznanie, że czyn oskarżonego, polegający na podrobieniu podpisów W. W. w protokole oględzin i szacowania szkody nr (...) z dnia 22.04.2009r., stanowił wypadek mniejszej wagi, ponieważ dopuszczając się tego czynu, oskarżony zmierzał do uporządkowania dokumentacji związanej z wypłatą odszkodowania z uwagi na roszczeniowość W. W. i obawę, że nie zechce podpisać protokołu po uprzedniej wypłacie odszkodowania i dążyć do podważenia wiarygodności oskarżonego jako skarbnika koła (...) , podczas gdy prawidłowa ocena zachowania oskarżonego, dokonana w oparciu o zebrany materiał dowodowy, prowadzić winna do wniosku, że jego czyn zawierał znaczny stopień społecznej szkodliwości oraz winy, ponieważ wprowadzał niepewność w kwestii wypłaty na rzecz rolników odszkodowań za szkody wyrządzone przez dziką zwierzynę, które stanowią znaczną dolegliwość i narażał osobę wskazaną w protokole na zarzut bezpodstawnych roszczeń wobec koła (...) oraz związaną z tym konieczność podejmowania szeregu działań, nie wykluczając prawnych, w celu weryfikacji treści protokołu i braku podpisów tej osoby w protokole, czego oskarżony, jako wieloletni skarbnik koła (...) , był świadomy, a pomimo to, nadużywając rażąco tej funkcji, dopuścił się podrobienia podpisów. Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora okazała się o tyle skuteczna o ile doprowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia. Skarżący nie kwestionuje bytu czynu przypisanego oskarżonemu J. K. . W zakresie tym nie ma żadnych wątpliwości, co potwierdza analiza dokonana przez Sąd Okręgowy. W niniejszej sprawie zgromadzony został kompletny materiał dowodowy. Poddany on został ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny przy z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Wnioski Sądu Rejonowego są logiczne i obiektywne. Skarżący zakres swoich zarzutów odnosi jedynie do dokonanej przez Sąd Rejonowy kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego jako wypadku mniejszej wagi. Zdaniem prokuratora zakwalifikowanie czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 270 § 2a kk nie jest zasadne. Nie można jednak zgodzić się z takim twierdzeniem skarżącego. Wskazać należy, iż we wniesionej apelacji skarżący nie przedstawił argumentów, które podważałyby zasadność orzeczenia Sądu Rejonowego. Wypadek mniejszej wagi to uprzywilejowana postać czynu o znamionach przestępstwa typu podstawowego, charakteryzująca się zmniejszonym stopniem społecznej szkodliwości ze względu na przewagę pozytywnych elementów o charakterze przedmiotowo – podmiotowym. Dokonana pod tym kątem analiza Sądu Rejonowego jest w pełni prawidłowa. Słusznie Sąd Rejonowy wskazał na szeroki kontekst okoliczności czynu popełnionego przez J. K. oraz jego motywację, które w pełni dawały podstawę do stwierdzenia, iż czyn oskarżonego charakteryzował się zmniejszonym stopniem społecznej szkodliwości. Trafnie uwidoczniona została postawa W. W. , który był skonfliktowany z kołem (...) reprezentowanym przez oskarżonego. Negatywne nastawienie, a przy tym roszczeniowość W. W. determinowały działania oskarżonego. Z drugiej strony na działania oskarżonego, jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, wpływała chęć uporządkowania przez niego spraw koła (...) . Należy także zwrócić uwagę na fakt, iż oskarżony faktycznie wypłacił pieniądze W. W. . Nie można więc uznać, iż jego działanie zmierzało do udaremnienie wypłaty odszkodowania na rzecz W. W. . Oskarżony nie kierowała nią chęć zysku czy też oszukania kogokolwiek. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny motywacji oskarżonego i zdecydowanie wpływa na tę ocenę w sposób łagodzący. Nie można uznać, iż motywy działania oskarżonego zasługują na szczególne potępienie. Zwrócić należy także uwagę na przedmiot ochrony objęty dyspozycją art. 270 kk . Jest to bezpośrednio wiarygodność dokumentów, a w następstwie pewność obrotu prawnego. Na gruncie niniejszej sprawy, nie można mówić, jak sugeruje skarżący o daleko idących konsekwencjach działania oskarżonego. Doszło oczywiście do naruszenia pewności obrotu prawnego jednakże obrót ten nie został podważony. Jeżeli chodzi o stopień uszczerbku dla dobra chronionego prawem jakim jest wiarygodność dokumentów stwierdzić należy, iż nie był on na tyle doniosły aby zagroził trwałości i pewność obrotu cywilno – prawnego. Wskazane okoliczności uzasadniają przekonanie, że stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego nie jest znaczny. Sąd Okręgowy zgodził się także ze stanowiskiem Sądu Rejonowego co do warunkowego umorzenia postępowania wobec oskarżonego. Zgodnie z art. 66 § 1 kk Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Kontrolna analiza dokonana przez Sąd odwoławczy potwierdziła, że okoliczności popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu nie budzą wątpliwości. Prawidłowo ustalone zostały przez Sąd Rejonowy i zaakceptowane przez Sąd Okręgowy. Również co do stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego jak i jego stopnia winy brak jest wątpliwości. Zasadnie uznano, że nie są one znaczne. Nadto oskarżony nie był dotychczas karany. Jego warunki i właściwości osobiste wykazują, że nie jest on osobą zdemoralizowaną, przejawiającą lekceważenie dla obowiązującego porządku prawnego. Okoliczności sprawy dają więc uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż oskarżony będzie przestrzegać porządku prawnego, a popełniony przez niego czyn miał charakter incydentalny. Nadto czyn przypisany oskarżonemu zagrożony jest karą nie przekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, co jest również istotne i pozwala na zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania. Ustalając okres próby, na jaki następuje warunkowe umorzenie Sąd Rejonowy zasadnie orzekł, iż właściwym będzie okres 1 roku. Pozwoli on na ukształtowanie wychowawczego oddziaływania warunkowego umorzenia, a także na weryfikację postawionej prognozy kryminologicznej. Sąd Okręgowy dostrzegł potrzebę zmiany zaskarżonego orzeczenia w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt II tj. orzeczenia na podstawie art. 100 kk w zw. z art. 44 § 1 kk przepadku na rzecz Skarbu Państwa protokołu oględzin i szacowania szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania nr (...) znajdującego się na k. 64 akt sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego nie można zgodzić się z takim rozstrzygnięciem. Artykuł 100 kk kwalifikuje środek karny wymieniony w art. 39 pkt 4 kk jako zabezpieczający. Spełnia on funkcję stricte zabezpieczającą tylko w tych przypadkach, gdy dotyczy narzędzi przestępstwa, gdyż eliminuje możliwość ponownego ich użycia przez sprawcę. Jeżeli zaś przepadek odnosi się do owoców przestępstwa czy przedmiotów, których dotyczy art. 44 § 6 k.k. , ma raczej na celu przywrócenie stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych sytuacji. Protokół, którego przepadek orzeczono, nie jest owocem przestępstwa ani też przedmiotem którego wytwarzanie, posiadanie, obrót, przesyłanie, przenoszenie lub przewóz jest zakazany. Protokół ten jest przedmiotem przestępstwa, a nadto jest on dokumentem, który funkcjonuje w obrocie. Z tych tez względów niemożliwe jest orzeczenie przepadku takiego przedmiotu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 1 kpk orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 624 § 1 kpk . O wynagrodzeniu adwokata Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 14 ust 2 i § 2 ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . SSO A. Babilon – Domagała SSO K. Senator SSO M. Chałoński