Sygn. akt V U 1312/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Beata Łapińska Protokolant: st. sekr. sądowy Karolina Rudecka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku A. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania A. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn.: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje A. N. prawo do emerytury od dnia (...) Sygn. akt V U 1312/19 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 sierpnia 2019 roku, znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił A. N. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład nie uznał jako pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia: od dnia 2 listopada 1979 roku do dnia 15 listopada 1988 roku w (...) w R. oraz od dnia 16 listopada 1988 roku do dnia 31 listopada 1990 roku w Spółdzielni Usług (...) w P. Wnioskodawca w odwołaniu z dnia 20 sierpnia 2019 roku wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zaliczenie spornych okresów do pracy w szczególnych warunkach i przyznanie mu prawa do emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca A. N. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 1 lipca 2019 roku wniosek o przyznanie emerytury. Odwołujący nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 akt ZUS) Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymuje się okresem ubezpieczenia w łącznym wymiarze 25 lat, 9 miesięcy i 17 dni, w tym 25 lat, 7 miesięcy i 17 dni okresów składkowych oraz 2 miesiące okresów nieskładkowych. Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych zaliczył odwołującemu okres zatrudnienia od dnia 1 sierpnia 1990 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku (z wyłączeniem zasiłków chorobowych) w (...) Spółdzielni (...) w R. , tj. 8 lat, 3 miesiące i 2 dni. (dowód: decyzja z dnia 1 sierpnia 2019 roku, k. 11 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie, k. 5-6 akt sprawy) Od dnia 2 listopada 1979 roku do dnia 15 listopada 1988 roku wnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy w (...) w R. , na którym otrzymywał wynagrodzenie według VIII kategorii zaszeregowania. (dowód: świadectwo pracy z dnia 15 listopada 1988 roku, k. 17 akt ZUS) (...) w R. zajmowało się prowadzeniem budownictwem mieszkaniowym i gospodarczym. Zakład zatrudniał wielu kierowców samochodów ciężarowych, którzy zajmowali się transportowaniem materiałów budowlanych, takich jak piasek, żwir, cegły, deski, cement czy płyty. Do dyspozycji kierowców pozostawały auta takie jak s. , j. czy w. o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wnioskodawca był jednym z kierowców, którzy kierowani byli do prowadzenia tych aut i transportował materiały budowlane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przez cały okres zatrudnienia i nie był kierowany do wykonywanie innych obowiązków. (dowód: zeznania świadka R. D. , nagranie od 7:08 do 10:33, zeznania świadka S. S.
(1), nagranie od 10:33 do 13:04, zeznania wnioskodawcy A. N. , nagranie od 13:09 do 17:58, protokół rozprawy z dnia 4 marca 2020 roku, k. 14-16 akt sprawy) Ubezpieczony od dnia 16 listopada 1988 roku do dnia 31 listopada 1990 roku pracował na stanowisku kierowcy w Spółdzielni Usług (...) w P. w pełnym wymiarze czasu pracy. (dowód: świadectwo pracy z dnia 30 lipiec 1990 roku, k.19-20) Wnioskodawca w tym okresie pracy w (...) pracował w oddziale w R. jako kierowa samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, wożąc cysterną mleko. Skarżący pracował tak stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W sierpniu 1990 roku nastąpiło przekształcenie (...) , która zaczęła funkcjonować jako (...) Spółdzielnia (...) w R. i okres pracy od dnia 1 sierpnia 1990 roku wnioskodawca ma zaliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych. (dowód: zeznania wnioskodawcy A. N. , nagranie od 13:09 do 17:58, protokół rozprawy z dnia 4 marca 2020 roku, k. 14-16 akt spraw, zaświadczenie, k. 21 akt ZUS) Pracodawcy nie wystawili wnioskodawcy świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych za sporne okresy zatrudnienia. (okoliczności niesporne) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm. ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000r. II UKN 39/00, (OSNAP 2002/11/272) warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ugruntowany jest pogląd, że tylko praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze na stanowiskach wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku wykonywana stale i w pełnym wymiarze uzasadnia skorzystanie z uprawnienia do wcześniejszej emerytury. Praca w szczególnych warunkach to przy tym praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 września 2007r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z dnia 24 marca 2009r., I PK 194/08, LEX nr 528152; z dnia 6 czerwca 2011r., IUK 393/10, LEX nr 950426). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wnioskodawca spełnia bowiem pozostałe warunki przyznania prawa do emerytury, to jest ma wymagany co najmniej 25 – letni okres zatrudnienia, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i ukończył 60 rok życia. Natomiast do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył odwołującemu jedynie okres zatrudnienia od dnia 1 sierpnia 1990 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku (z wyłączeniem zasiłków chorobowych) w (...) Spółdzielni (...) w R. . Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w kwestionowanych przez organ rentowy okresach był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych i aktach sprawy. Spornym zaś pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w okresach wykonywania obowiązków kierowcy, to jest czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. Organ rentowy zakwestionował bowiem, aby wnioskodawca w wyszczególnionym w zaskarżonej decyzji okresie wykonywał pracę rozumianą w myśl obowiązujących przepisów jako praca w warunkach szczególnych. Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), okresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. W konsekwencji niewystawienie przez zakłady pracy świadectw wykonywania prac w warunkach szczególnych, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może być wyłączna podstawą odmowy przyznania prawa do emerytury. Dla spełnienia wymagania wykonywania pracy w szczególnych warunkach istotne jest jedynie to, czy taka praca była przez pracownika faktycznie wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla stanowiska, na którym te warunki występowały (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. akt I UK 9/12). Rolą Sądu w przedmiotowym postępowaniu było zatem ustalenie faktycznego zakresu obowiązków skarżącego w kwestionowanych przez ZUS okresach zatrudnienia. W tym miejscu podkreślić należy, że wnioskodawca domagał się zaliczenia do stażu pracy roszczącego w warunkach szczególnych okresów od dnia 2 listopada 1979 roku do dnia 15 listopada 1988 roku w (...) w R. oraz od dnia 16 listopada 1988 roku do dnia 31 listopada 1990 roku w Spółdzielni Usług (...) w P. Mając na uwadze to, że organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych okres 8 lat, 3 miesiące i 2 dni, Sąd uznał za najistotniejszym w sprawie ustalenie, czy skarżący w spornych okresach czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych, bowiem implikowałoby to przyznaniem mu to prawa do emerytury. Weryfikacja zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz zeznań świadków, a także zeznań samego wnioskodawcy zezwala na uznanie, że w obu spornych okresach zatrudnienia wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony, zgodną z wykazem A, działem VIII, poz. 2, punkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Świadkowie R. D. i S. S.
(2), którzy pracowali wraz z wnioskodawcą w (...) w R. zgodnie zeznali, że wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował jako kierowca auta ciężarowego, transportując materiały budowlane. Zeznanie te Sąd poddał weryfikacji w myśl dyrektywy zawartej w art. 233 § 1 k.p.c. i uznał za wiarygodne i przekonujące, tym bardziej, że korespondowały one z logicznymi i spójnymi zeznaniami wnioskodawcy. Co do spornego okresu pracy w Spółdzielni Usług (...) , Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy, który wiarygodnie wykazał, że przez cały okres zatrudnienia w Mleczarni był kierowany do jednej pracy, tj. był kierowcą cysterny i woził mleko. Okres pracy po przekształceniu (...) w (...) Spółdzielnię (...) w R. został przez ZUS uwzględniony jako praca w warunkach szczególnych. Sąd nie ma wątpliwości, że przed przekształceniem wnioskodawca wykonywał te same obowiązki, tj. był kierowcą cysterny, czyli kierowcą samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, więc i ten okres powinien zostać uwzględniony jako okres pracy w warunkach szczególnych. Reasumując, zaliczenie okresów zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 2 listopada 1979 roku do dnia 15 listopada 1988 roku w (...) w R. oraz od dnia 16 listopada 1988 roku do dnia 31 listopada 1990 roku w Spółdzielni Usług (...) w P. , jest wystarczające dla osiągnięcia przez skarżącego wymaganego, 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Biorąc zatem pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, ma ponad 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach, należy uznać, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. przyznał wnioskodawcy A. N. prawo do emerytury od dnia (...)