Sad powszechny, III U 2/14

Sygnatura akt III U 2/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 12-03-2014 r. Sąd Okręgowy w Koninie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia – SO Jadwiga Święcicka Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Elwira Świecka przy udziale po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014r. w Koninie sprawy G. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o emeryturę górniczą na skutek odwołania G. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 8 listopada 2013r. znak: (...) I. Oddala odwołanie II. Zasądza od odwołującego na rzecz pozwanego kwotę 60 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego . Sygn. akt III U 2/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 8 listopada 2013 roku, znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat w K. odmówił G. J. prawa do emerytury górniczej wskazując w uzasadnieniu, że nie spełnił on przesłanki koniecznej do przyznania prawa do emerytury na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , którą jest udowodnienie co najmniej 25-letniego okresu pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ww. ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. J. , zaskarżając ją w całości i wniósł o: 1) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że G. J. przysługuje prawo do emerytury górniczej, ewentualnie 2) uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie ZUS do ponownego rozpoznania, 3) przeprowadzenie dowodów wskazanych w odwołaniu, 4) zasądzenie od ZUS na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że ubezpieczony nie udokumentował wymaganego okresu 25 lat pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą, podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikają twierdzenia przeciwne. W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, albowiem od 1976 roku wykonywał na rzecz (...) Kopalni (...) oraz jego poprzednika prawnego (...) S.A. prace, które w świetle przepisów uważane są za pracę górniczą. Początkowo od dnia 2 sierpnia 1976 roku rozpoczął pracę w Oddziale (...) na stanowisku ślusarz-spawacz, następnie od dnia 1 maja 2006 roku pracował w Oddziale (...) jako spawacz maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce. Następnie od dnia 1 stycznia 2007 roku odwołujący pracował w Oddziale (...) na stanowisku ślusarz – spawacz, a od dnia 1 lutego 2007 roku do chwili obecnej pracuje jako spawacz maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce. Odwołujący pokreślił, że pracując jako ślusarz, a następnie jako ślusarz-spawacz wykonywał prace związane z remontami głównymi i podstawowymi maszyn i układu KTZ na rzecz kopalni i górnictwa. Po zmianie nazwy oddziału i zmianie stanowiska pracy na spawacza maszyn i urządzeń na odkrywce, nadal wykonuje na rzecz kopalni te same prace co poprzednio na stanowisku ślusarza-spawacza. Do odwołania G. J. dołączył m.in. zaświadczenie z dnia 7 marca 2013 roku wystawione przez (...) Kopalnia (...) w którym wymieniono okresy zatrudnienia odwołującego na oddziałach szczegółowo w zaświadczeniu opisanych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że odwołujący nie udowodnił co najmniej 25 lat pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą, w tym co najmniej 15 lat pracy określonej w art. 50c ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: G. J. urodził się w dniu (...) roku. W dniu 2 sierpnia 1976 roku zatrudniony został w Kopalni (...) z siedzibą w T. (obecnie (...) Kopalnia (...) z siedzibą w T. ), do dnia 21 października 1976 roku odbywał staż na stanowisku ślusarz. Następnie od dnia 1 października 1976 roku pracował jako ślusarz, z tym że w okresie od 26 października 1977 roku do dnia 17 października 1979 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową, a następnie korzystał z przerwy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej. Ponownie podjął zatrudnienie w Kopalni w dniu 1 grudnia 1979 roku na stanowisku ślusarz, a od 1 sierpnia 1980 roku jako ślusarz-spawacz w Oddziale (...) Następnie od dnia 1 maja 2006 roku odwołujący przeniesiony został na Oddziału (...) i pracował tam na stanowisku spawacz maszyn i urządzeń na odkrywce. Od dnia 1 stycznia 2007 roku został przeniesiony na Oddział (...) (...) ( (...) ) na stanowisku ślusarz – spawacz, a od dnia 1 lutego 2007 roku na stanowisku spawacz maszyn i urządzeń na odkrywce. We wskazanych okresach odwołujący pracował w brygadach remontowych, a do jego obowiązków należała naprawa i konserwacja części i podzespołów maszyn górniczych: spawanie czerpaków, płytek gąsiennicowych, naprawa bębnów, przekładni do taśmociągów, zwałowarek, koparek. Obowiązki swoje G. J. wykonywał na terenie Oddziału (...) (obecnie (...) ) na hali lub poza halą, gdzie znajdowały się suwnice, a w zależności od potrzeb jeździł na teren wkopu, aby zdemontować lub zamontować remontowane części. Pracą odwołującego kierował brygadzista. Pracujący w brygadach Oddziału (...) pracowali głównie na hali, natomiast w zależności od potrzeb, niektórzy pracownicy (czasami prawie wszyscy) wyjeżdżali na teren wkopu. Zasadniczo części i podzespoły przeznaczone do remontu były przywożone na teren hali. W okresie od maja do grudnia 2006 roku odwołujący został przeniesiony do pracy przy remoncie koparki na odkrywce. Komisja Weryfikacyjna (...) Kopalni (...) w odpowiedzi na wniosek G. J. z dnia 3 sierpnia 2013 roku o zaliczenie lat pracy w (...) (od dnia 2 sierpnia 1977 roku do dnia 1 lutego 2007 roku) do pracy górniczej, odmówiła uznania, że odwołujący w okresach od 2 sierpnia 1976 roku do dnia 25 października 1977 roku, od 1 grudnia 1979 roku do 30 kwietnia 2006 roku i od 1 stycznia 2007 roku do dnia 31 stycznia 2007 roku wykonywał prace górnicze, uzasadniając, iż w okresach tych odwołujący wykonywał pracę jako ślusarz, ślusarz-spawacz w oddziale (...) i oddziale (...) , a stanowisko te nie są ujęte w wykazie stanowisk pracy, na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty . W dniu 17 października 2013 roku G. J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury górniczej oświadczając, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalny, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa. Jednocześnie odwołujący dołączył do wniosku zaświadczenie z dnia 17 października 2013 roku z (...) Kopalnia (...) z siedzibą w T. , z którego wynika, że w okresie od dnia 1 maja 2006 roku do dnia 31 grudnia 2006 roku pracował jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku wykonujący prace mechaniczne wg załącznika 3 cz. III, pkt

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że G. J. nie wykonywał przez co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedynie 10 miesięcy i 27 dni). Wobec powyższego zaskarżoną decyzją z dnia 8 listopada 2013 roku odmówił G. J. prawa do emerytury górniczej. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i zgromadzonych w sprawie, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, aktach osobowych R. R. i W. L. , a ponadto w oparciu o zeznania odwołującego G. J. oraz świadków: Z. D. i B. S. . Zeznania świadków Sąd uznał za wiarygodne. Świadkowie ci w sposób logiczny oraz wzajemnie się uzupełniający opisali charakter prac odwołującego w Kopalni (...) z siedzibą w T. wskazując przy tym, że nie wszystkie obowiązki wykonywał on na terenie odkrywki. Zeznania odwołującego G. J. Sąd uznał za wiarygodne w części w której opisywał przebieg swojej pracy w Kopalni (...) w T. , a szczególności jakie obowiązki wykonywał pracując w spornych okresach na stanowisku ślusarza i ślusarza – spawacza. Zeznania te znalazły bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych, a nadto w zeznaniach ww. świadków. Sam odwołujący przyznał jednocześnie, że jego wyjazdy na odkrywkę uzależnione były od potrzeb. Natomiast z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych R. R. i W. L. wynika, iż osoby te otrzymały świadectwa wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą, przy czym z treści tych świadectw wynika, że przez ponad 15 lat wykonywali oni prace na poszczególnych stanowiskach pracy na odkrywce. Przy tym W. L. pracował m.in. na stanowiskach (zaliczonych do pracy górniczej): rzemieślnik zatrudniony stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót remontowych ślusarz, spawacz wg. zał. 2, pkt 32, maszynista kolei górniczej na odkrywce wg zał. 2 pkt 9 i mechanik maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce wg zał. 2 pkt 11, a R. R. jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku na koparkach i zwałowarkach zał. 3, pkt III, 7 – a więc na stanowiskach innych niż odwołujący. Z kolei zatrudnienie na stanowiskach ww. jako ślusarz poza odkrywką, ślusarz-spawacz poza odkrywką czy frezer poza odkrywką nie zostały zaliczone jako praca górnicza. Zresztą każda sprawa ma charakter indywidualny, a zatem sytuacja zawodowa ww. pracowników (zresztą różna od sytuacji odwołującego) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Zgromadzony w sprawie rzeczowy materiał dowodowy nie budził wątpliwości Sądu. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy praca odwołującego w Kopalni (...) w T. (obecnie (...) Kopalnia (...) z siedzibą w T. ) wykonywana na stanowiskach: ślusarza oraz ślusarza – spawacza na Oddziale (...) i Oddziale (...) (...) była pracą górniczą, co w konsekwencji skutkuje przyznaniem mu prawa do emerytury górniczej. Należy zauważyć, iż jedynie okres pracy od dnia 1 maja 2006 roku do 31 grudnia 2006 roku na Oddziale (...) jako spawacz maszyn i urządzeń na odkrywce został zaliczony jako okres pracy górniczej. Zgodnie z treścią przepisu art. 50a ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) ukończył 55 lat życia; 2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1; 3) nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wg art. 50a ust. 2 tej ustawy, wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat, a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat. W myśl art. 50c. 1 ust. 4 cyt. ustawy, za pracę górniczą uważa się zatrudnienie na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa. Wykaz stanowisk pracy, na których zatrudnienie na odkrywce w kopalniach węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego uważa się za pracę górniczą, zawiera załącznik nr 2 do Rozporządzenia tegoż Ministra z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (§ 2). Rozporządzenie zachowało moc na podstawie art. 194 ustawy o emeryturach i rentach w zakresie, w jakim jego przepisy nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy. W załączniku nr 2 wymieniono m.in. stanowiska związane z przewozem złoża: pod poz. 7 konserwatora tras kolei górniczych na odkrywce, pod poz.17 operatora rozjazdów transportu szynowego na odkrywce, pod poz. 26 spawacz maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce oraz spawacz zatrudniony w stałej grupie remontowej na odkrywce i jego pomocnik, pod poz. 28 toromistrza i robotnika torowy na odkrywce, czy pod poz. 32, rzemieślnika i innych robotników zatrudnionych stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych, w tym elektryków i mechaników, ale podkreślenia wymaga to, że chodzi o stanowiska bezpośrednio związane z urabianiem i bieżącą konserwacją agregatów i urządzeń wydobywczych. Na takich stanowiskach odwołujący – w ww. spornych okresach - nie był zatrudniony. W wyroku z dnia 16 marca 2011 roku, sygn. I UK 331/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a dla oceny charakteru pracy górniczej nie mogą mieć decydującego znaczenia ani zakładowe wykazy stanowisk, ani protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie jako pracę górniczą. Taka możliwość nie została bowiem w przepisach tych przewidziana. Z przytoczonego brzmienia art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że w jego rozumieniu pracą górniczą jest wyłącznie zatrudnienie przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, polegającymi na pozyskiwaniu złóż siarki i węgla brunatnego na odkrywce, a więc zatrudnienie przy pracach ściśle górniczych, do których zaliczono roboty górnicze przy urabianiu i ładowaniu (w tym strzałowe i odwadniające), roboty transportowe przy przewozie nadkładu i złoża, miernicze oraz bieżące prace konserwacyjne utrzymujące sprawność techniczną agregatów i urządzeń wydobywczych. Zatem nie każda praca w kopalni węgla brunatnego, która funkcjonalnie związana jest z eksploatacją odkrywki, jest pracą górniczą, uprawniającą do emerytury górniczej. Analiza pracy górniczej, powinna się koncentrować na ustawowych warunkach pracy górniczej określonych w art. 50c ustawy emerytalnej, a nie na samej nazwie stanowiska (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011roku, sygn. I UK 320/10, z dnia 3 lutego 2012 roku, sygn. I UK 290/11). Jak przekonująco orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 roku, sygn. III AUa 832/12, praca „na odkrywce” w kopalniach węgla brunatnego (siarki) jest odpowiednikiem pracy „w przodkach” pod ziemią i polega na zatrudnieniu przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, pozyskiwaniu złóż; istotne jest, aby prace wykonywane przez górnika były bezpośrednio związane z wykonywaniem czynności w przodkach przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, a pojęcie „inne prace w przodku” musi wiązać się z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin. Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w spornych okresach odwołujący G. J. pracował w Oddziale (...) i w Oddziale (...) (...) , a jego praca polegała na remoncie oraz konserwacji części i podzespołów maszyn górniczych: spawanie czerpaków, płytek gąsiennicowych, naprawa bębnów, przekładni do taśmociągów, zwałowarek, koparek. Komisja Weryfikacyjna (...) Kopalnia (...) odmówiła zaliczenia okresu pracy odwołującego (z wyłączeniem okresu służby wojskowej oraz pracy od 1 maja do 31 grudnia 2006 roku w Oddziale (...) do pracy w górnictwie. A zatem charakter jego pracy w spornym okresie nie miał bezpośredniego związku z urabianiem kopalin, ładowaniem urobku, montażem, likwidacją i transportem obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów oraz robotach szybowych i nie można jej uznać za pracę o kwalifikowanym charakterze, aby uznać ją za pracę górniczą, w tym za równoznaczną ze stanowiskiem rzemieślnika, o którym mowa w pkt
2. W ocenie Sądu, nie stanowiła ona pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy, nawet gdyby przyjąć, że praca ta odbywała się na odkrywce w kopalni węgla brunatnego. W ocenie Sądu, odwołujący nie wykazał również, że stale pracował na odkrywce, gdyż przeczy temu zebranych w sprawie osobowy materiał dowodowy, w tym także zeznania samego odwołującego, z którego to materiału dowodowego wynika niezbicie, że nie wszystkie obowiązki wykonywał bezpośrednio w wykopie, a wręcz przeciwnie: głównie obowiązki swe odwołujący wykonywał na terenie Oddziału (...) , a jedynie w razie takiej potrzeby (kiedy nie było wystarczającej liczny pracowników), wyjeżdżał na odkrywkę. Niespełnienie warunku legitymowania się wymaganym co najmniej 25-letnim okresem pracy górniczej łącznie z okresem pracy równorzędnej, czyni więc niezasadnym odwołanie wnioskodawcy, w którym wnioskował o zmianę decyzji i przyznanie prawa do górniczej emerytury. Z uwagi na powyższe odwołanie wnioskodawcy Sąd uznał za nieuzasadnione i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w pkt. I wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego (pkt. II wyroku) Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 2, § 6 i 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.)