← Polska

Sad powszechny, I C 904/18

Sygn. akt I C 904/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2020 r. Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Lisowska Protokolant: sekretarz są

§ 5k.p.c.

) oraz innych, których prawa mogą być wpisem dotknięte. Łączny udział tych osób wynika także z tego, że wyrok wydany w sprawie, a w szczególności wyrok uwzględniający powództwo, musi być skuteczny i wiążący wobec ich wszystkich (vide np. wyrok Sądu Najwyższego z 29.11.2012r., II CSK 86/12, nie publ.) . Sąd, stwierdziwszy, że w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, postępuje w myśl art. 195 k.p.c. ; wzywa powoda o oznaczenie w wyznaczonym terminie osób niebiorących udziału w sprawie w taki sposób, aby ich wezwanie było możliwe, a następnie wzywa osoby niepozwane do udziału w sprawie w charakterze pozwanych, kompletując w ten sposób pełną reprezentację wszystkich osób, których udział jest niezbędny. Jeżeli powód tych osób nie oznaczy, powództwo zostanie oddalone, jak bowiem wskazano, powód ma interes prawny w uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym tylko nierozłącznie wobec wszystkich tych osób, przy uwzględnieniu, że wyrok uwzględniający powództwo musi być skuteczny i wiążący wobec ich wszystkich (vide uchwała Sądu Najwyższego z 26.07.2017r., III CZP 31/17, Legalis) . Należy podkreślić, że ulokowanie tych osób po jednej lub drugiej stronie procesu jest w zasadzie obojętne, oczywiście z tym wyjątkiem, że powodem może być wyłącznie osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu (vide uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15.03.2006r., III CZP 106/05, oraz uchwała Sądu Najwyższego z 28.08.2008r., III CZP 76/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 113) . Wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Natomiast w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy, wniosek może złożyć uprawniony organ ( art.

§ 5k.p.c.

). W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że od dnia 26 sierpnia 2004 roku użytkownikiem wieczystym nieruchomości opisanej w księdze wieczystej (...) i właścicielem posadowionego na tej nieruchomości budynku, jest powódka H. B. (umowa sprzedaży k. 154-157) . Powodowa spółka (...) nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art.

§ 5k.p.c.

, a zatem nie posiada legitymacji czynnej w przedmiotowym procesie, czego konsekwencją jest oddalenie powództwa wytoczonego przez tą spółkę. W sprawie bezspornie ustalono również, że wierzytelność zabezpieczona przedmiotową hipoteką w dniu 4 listopada 2016 roku przeniesiona została przez Bank (...) S.A. w G. na (...) Bank S.A. w W. . Fakt ten ustalony został również przez Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie V GC 288/18 z powództwa spółki (...) przeciwko Bankowi (...) S.A. (...) Bank S.A. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (pisemne uzasadnienie wyroku w sprawie V GC 288/18 k. 70v) . W prawdzie w księdze wieczystej nr (...) , jako wierzyciel hipoteczny w dalszym ciągu wpisany jest poprzednik prawny (...) Bank S.A. w W. , to jest pozwany Bank (...) S.A. w G. , jednakże następstwo prawne z art. 531 § 1 k.s.h. ma charakter sukcesji uniwersalnej, stąd do takiej sukcesji nie znajduje zastosowania art. 79 ust. 1 u.k.w.h., co potwierdza również art. 531 § 4 k.s.h. zgodnie z którym ujawnienie w księgach wieczystych lub rejestrach przejścia na spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane praw ujawnionych w tych księgach lub rejestrach następuje na wniosek tych spółek (zob. T. Czech, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, Komentarz, Warszawa 2014, teza 160 do art. 79; M. Rodzynkiewicz w: Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Tom IV, red. A. Opalski, Legalis 2016, Nb 1-2 i 11 do art. 531) . Wpis nowego wierzyciela ma zatem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wpis deklaratoryjny nie tworzy prawa, a jedynie potwierdza prawo istniejące skutecznie przed wpisem. Wpis zmiany ma charakter tylko porządkowy, informacyjny i nie ma znaczenia dla skuteczności dokonanej czynności prawnej. Wobec powyższego stwierdzić jednoznacznie należy, że pozwany Bank (...) S.A. w G. nie posiada legitymacji procesowej biernej w przedmiotowej sprawie. Pozwanym winien być obecny wierzyciel (...) Bank S.A. w W. . W toku procesu, na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r., Sąd postępując w myśl art. 195 k.p.c. zobowiązał powodów do złożenia pisma procesowego, w którym oznaczą podmiot, który powinien być uczestnikiem w przedmiotowej sprawie (...) Bank S.A. w W. - ze wskazaniem jego adresu, tak aby możliwe było wezwanie go do udziału w sprawie w charakterze pozwanego i do dołączenia odpisu pozwu - w terminie 7 dni pod rygorem zawieszenia postępowania. Zakreślony termin upłynął bezskutecznie, czego konsekwencją jest oddalenie przedmiotowego powództwa wobec braku po stronie pozwanego Banku (...) S.A. w G. legitymacji procesowej biernej. Na marginesie podnieść należy, iż brak jest podstaw do wykreślenia przedmiotowej hipoteki. Faktem jest, że Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem wydanym w sprawie V GC 288/18 pozbawił w całości wykonalności tytuł wykonawczy w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego z 30 lipca 2004 roku, wystawionego przez Bank (...) S.A. przeciwko dłużnikowi (...) Sp. z o.o. w P. , zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, stwierdzając, iż doszło do przedawnienia roszczenia. Przy czym podkreślenia wymaga, iż przedawnienie roszczenia Banku wobec dłużnika osobistego (tj. wobec Spółki (...) ) nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, co wynika wprost z art. 77 u.k.w.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 20.02.2011r., a mającym zastosowanie w realiach niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 68 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.w.h. hipoteka zabezpiecza wierzytelność do, co wymaga podkreślenia, oznaczonej sumy pieniężnej, która wyznacza granice odpowiedzialności rzeczowej (z obciążonej nieruchomości). Z kolei w myśl wspomnianego wyżej art. 77 zd. 1 u.k.w.h. hipoteka pozostaje w mocy niezależnie od tego, jak długo istnieje i jest wymagalna zabezpieczona wierzytelność. Nie dotyczy to roszczenia o odsetki ( art. 77 zd. 2 u.k.w.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 20.02.2011r.). Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie wpływa na uprawnienia wierzyciela hipotecznego dotyczące dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki. W rezultacie właścicielowi przedmiotu hipoteki nie przysługuje zarzut przedawnienia jako skuteczny środek obrony przeciwko powództwu wierzyciela hipotecznego i to bez względu na to, czy właścicielem przedmiotu hipoteki jest dłużnik osobisty czy też osoba trzecia. W tym pierwszym przypadku - jeżeli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia - powództwo w zakresie odpowiedzialności osobistej nie będzie zasadne, natomiast w zakresie odpowiedzialności rzeczowej, sąd uwzględniając powództwo ograniczy zgodnie z art. 319 k.p.c. jego odpowiedzialność do obciążonej nieruchomości. Przepis ten wzmacnia pozycję prawną wierzyciela hipotecznego w stosunku do właściciela nieruchomości obciążonej (vide wyrok Sądu Najwyższego z 14.10.2016r., I CSK 616/15, Legalis; wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z 04.11.2016r., I C 345/16, portal orzeczeń; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 26.01.2012r., I ACa 1374/11, Lex 1120014) . Z art. 65 ust. 1 u.k.w.h., a także z art. 75 u.k.w.h., wynika, że podstawowym uprawnieniem wierzyciela z tytułu hipoteki – ograniczonego prawa rzeczowego jest prawo dochodzenia zaspokojenia z obciążonej nieruchomości, a podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy przeciwko właścicielowi obciążonej nieruchomości. Taki tytuł należy uzyskać przeciwko właścicielowi nieruchomości obciążonej hipoteką także wtedy, gdy nie jest on dłużnikiem osobistym z tytułu zabezpieczonej wierzytelności. Wedle bowiem jednolitego stanowiska judykatury powództwo wierzyciela hipotecznego przeciwko właścicielowi obciążonej nieruchomości jest powództwem o zasądzenie świadczenia pieniężnego zarówno w przypadku, gdy jest on dłużnikiem osobistym, jak i wtedy, gdy odpowiada tylko rzeczowo (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2003 r., V CK 19/02, Lex nr 602311) . Z chwilą sprzedaży opisanego w księdze wieczystej nr (...) prawa użytkowania wieczystego i prawa własności stanowiącego odrębną nieruchomość budynku, Spółka (...) przestała być dłużnikiem rzeczowym, a jako dłużnik osobisty skutecznie broniła się zarzutem przedawnienia w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Olsztynie pod sygn. akt V GC 288/18 o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Z kolei H. B. z chwilą sprzedaży stała się dłużnikiem rzeczowym względem Banku (...) S.A. i z uwagi na treść art. 77 u.k.w.h. nie może skutecznie bronić się zarzutem przedawnienia. (...) Bank (...) S.A. , jak bezspornie ustalono, uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko H. B. (a jest nim nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym w sprawie I Nc 28/14 utrzymany w mocy prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w Olsztynie w dniu 29 maja 2014 roku w sprawie I C 201/14) i wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu z wnioskiem o wszczęcie na jego podstawie postępowania egzekucyjnego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt (...) , a obecnie, na skutek połączenia spraw, toczy się pod sygn. akt (...) i kontynuowana jest na wniosek następcy prawnego Banku (...) S.A. w G. – to jest (...) Bank S.A. w W. . Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, Sąd powództwo oddalił. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. i art. 113 ustawy z 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2019r., poz. 785 ze zm.) i nie obciążył nimi powodów.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.