Sad powszechny, VI U 3310/19

(2). W przedsiębiorstwie były także warsztat mechaniczny, posiadający dwa kanały remontowe oraz pomieszczenie akumulatorowni w którym naprawiano akumulatory, uzupełniano kwas, badano poziom elektrolitów. Naprawy pojazdów odbywały się zarówno w warsztacie, w okresie wzmożonych prac polowych. W gospodarstwie rolnym było zatrudnionych w sumie około 100 pracowników, w tym 11 pracowników produkcji zwierzęcej ( zajmujących się obsługą 150 krów, 100 cieląt, 300 owiec), 20 traktorzystów, 20 pracowników fizycznych, 10 pracowników magazynu i 15 mechaników, 2 kierowców samochodów ciężarowych. Prace mechaników nadzorował ubezpieczony w ten sposób, że konsultował sposób naprawy pojazdu i decydował o zakupie konkretnych części ale nie zajmował się naprawą konkretnego pojazdu. Ubezpieczony sprawdzał też stan techniczny samochodów ciężarowych oraz stan i ustawienia dyszy opryskiwaczy do środków chemicznych wykorzystywanych przy chemizacji upraw rolnych. dowód: zeznania świadków S. Z. , K. S. i H. M. - zapis A/V k. 47, zeznania ubezpieczonego -zapis A/V k. 4, 53-55, dokumenty w aktach osobowych ubezpieczonego-w szczególności zakresy czynności z dnia 17.04.1984 r. oraz z 1.05.1993 r., świadectwo pracy w szczególnych warunkach i decyzje w aktach rentowych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego podlegało oddaleniu. Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, których żadna ze stron nie kwestionowała oraz zeznań świadków i zeznań ubezpieczonego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz ubezpieczonego, bowiem były one zgodne, spontaniczne i spójnie opisywały pracę ubezpieczonego oraz uzupełniały się wzajemnie, tworząc obraz sytuacji, w której ubezpieczony w trakcie pracy w okresie od 2.05.1982 r. do 24.11. 1998r. wykonywał jako kierownik zakładu rolnego czynności kierownicze i nadzorcze w stosunku do wszystkich pracowników zatrudnionych w tym gospodarstwie zarówno pracujących w szczególnych warunkach jak i pracowników, którzy z oczywistych względów w takich warunkach nie pracowali ( pracowników obsługujących produkcje zwierzęcą, pracowników polowych, pracowników magazynowych, pracowników umysłowych ). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat, przy czym w myśl ust. 2 powyższego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z pozycją 24 działu XIV załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. pracą w szczególnych warunkach jest Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Analiza dowodów zgromadzonych w sprawie pokazuje, że ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, tj. emerytury w niższym wieku emerytalnym, na podstawie art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W tych okolicznościach w odniesieniu do ubezpieczonego nie zachodzi negatywna przesłanka prawa do rekompensaty, o której mowa w przytoczonym wyżej art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych . Ubezpieczony wywodził swoje żądanie przyznania prawa do rekompensaty o której mowa w cyt.przepisach ustawy o emeryturach pomostowych z twierdzenia, że pracował ponad 15 lat w szczególnych warunkach określonych w dziale XIV poz.24 załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , bowiem pracował głównie w „terenie” nadzorując pracę pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach tj. mechaników pracujących w kanałach remontowych, traktorzystów, pracowników prowadzących prace chemizacyjne, prace przy wytwarzaniu śruty i prace magazynu paszowego. Ubezpieczony twierdził, że prace administracyjne wykonywał w bardzo okrojonym zakresie w czasie około pół godziny dziennie przed i po pracy innych pracowników. Ustalenia Sądu oparte na zebranych w sprawie dowodach pokazują jednak, zdaniem Sądu Okręgowego w sposób nie budzący wątpliwości, że ubezpieczony nie spełnia przesłanki nabycia prawa do rekompensaty z uwagi na niewykazanie, że przez co najmniej 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Należy wskazać w tym miejscu, że praca w szczególnych warunkach to praca, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) wyliczona enumeratywnie w wykazach zawartych w załączniku do przedmiotowego rozporządzenia, przy czym zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy w szczególnych są okresy, w których praca zaliczana do pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Z ustaleń Sądu wynika, że okres aktywności zawodowej ubezpieczonego, wyznaczony odwołaniem, obejmuje okres jego zatrudnienia w (...) w P. Gospodarstwo (...) od 2.03.1982r. do 24.11.1998 r. Należy podkreślić, że ubezpieczony przedstawił świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach ale sam fakt istnienia tego świadectwa nie pozwala na automatyczne zakwalifikowanie pracy wymienionej w tym świadectwie pracy jako pracy w szczególnych warunkach. Wydanie przez pracodawcę świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie rodzi żadnych skutków materialnoprawnych. Zaświadczenie to jest jedynie dokumentem prywatnym ( art. 245 k.p.c. ), wydawanym dla celów dowodowych (przede wszystkim dla celów wykazania przed organem rentowym, że pracownik nabył uprawnienia związane z pracą w szczególnych warunkach), a okoliczności w tym dokumencie potwierdzone przez pracodawcę podlegają weryfikacji zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w postępowaniu przed organem rentowym. ( por.wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 14 sierpnia 2019 r. III AUa 340/19). Sąd Okręgowy w pełni podziela powyższy pogląd, podkreślając, że tylko analiza konkretnych okoliczności faktycznych związanych z wykonywaniem obowiązków pracowniczych może pozwolić na ocenę, czy praca danego pracownika była faktycznie pracą w szczególnych warunkach. W tych okolicznościach ustalenia Sądu co do rodzaju wykonywanej przez ubezpieczonego pracy w spornym okresie oparte na zeznaniach zawnioskowanych przez ubezpieczonego świadków, zeznaniach samego ubezpieczonego oraz zachowanych dowodach z dokumentów w aktach osobowych a w szczególności zakresach czynności ubezpieczonego zdecydowały o ocenie zasadności żądania ubezpieczonego. Dowody te, zdaniem Sądu Okręgowego, nie dają podstaw do ustalenia, że ubezpieczony przez co najmniej 15 lat stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach. W odwołaniu i w toku postepowania ubezpieczony ponosił, że w okresie zatrudnienia wykonywał prace wymienione w dziale XIV poz.24 załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , nadzorując pracę pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach tj. mechaników pracujących w kanałach remontowych, akumulatorowni, traktorzystów, pracowników prowadzących prace chemizacyjne upraw rolnych, prace przy wytwarzaniu śruty i prace w magazynie pasz. Zeznania świadków zawnioskowanych przez ubezpieczonego i ubezpieczonego oraz dowody z dokumentów dają podstawy do ustalenia, że ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w szczególnych warunkach w pewnym zakresie obowiązującego go czasu pracy na zajmowanym stanowisku kierownika ale nie była to praca stała i w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu cytowanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 września 2009r. w sprawie o sygn. akt II UK 31/09 (lex numer 559949) jeśli czynności ogólnie pojętej kontroli oraz dozoru inżynieryjno-technicznego wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku pracy związanym z określoną w pkt 24 działu XIV wykazu A rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze kontrolą lub dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej pracy jest okresem pracy uzasadniającym prawo do świadczeń na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu, niezależnie od tego ile czasu pracownik poświęca na bezpośredni dozór pracowników, a ile na inne czynności ściśle związane ze sprawowanym dozorem i stanowiące jego integralną część, takie jak sporządzanie związanej z nim dokumentacji. Czym innym jest jednak wykonywanie czynności administracyjno-biurowych ściśle związanych ze sprawowaniem dozoru inżynieryjno-technicznego, a czym innym wykonywanie w ramach zakresu obowiązków również innych czynności, niemających związku z wykonywaniem bezpośredniego dozoru nad procesem produkcji. Wykonywanie takich czynności w ramach zakresu obowiązków na danym stanowisku pracy uniemożliwia sprawowanie dozoru stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji wyłącza zaliczenie takiego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach. Inaczej mówiąc czym innym jest stałe sprawowanie dozoru polegającego na bezpośrednim strzeżeniu prawidłowego toku produkcji i bezpieczeństwa zatrudnionych przy niej pracowników i innych osób, a czym innym wykonywanie zwierzchniego nadzoru kierowniczego nad prawidłową organizacją pracy i funkcjonowaniem całego oddziału. Powyższe stanowisko zostało powtórzone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt I UK 164/11 (lex numer 1135989). Sąd Okręgowy w pełni podziela niniejsze poglądy Sądu Najwyższego. W niniejszej sprawie należało ocenić, czy praca odwołującego w spornym okresie podlega uwzględnieniu do stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jako praca określona w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 załącznika do ww. rozporządzenia - kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjnotechniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. W celu dokonania powyższej oceny należało stwierdzić, czy powyższe czynności były wykonywane, stosownie do wymogu wynikającego z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. czy dozór sprawowany był w odniesieniu do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach, jak również czy poza czynnościami nadzorczymi w ramach obowiązków pracowniczych nie były wykonywane inne czynności, niemające związku z wykonywaniem bezpośredniego dozoru. Z zeznań świadków przesłuchanych w niniejszej sprawie oraz zeznań samego ubezpieczonego wynikało, że w spornym okresie ubezpieczony nadzorował produkcję rolną i zwierzęcą prowadzoną w zakładzie rolnym i wszystkich zatrudnionych w nim na różnych stanowiskach pracowników. Były wśród nich zarówno osoby pracujące w szczególnych warunkach, tj. traktorzyści, mechanicy i pracownicy wytwarzający śrutę, pracownicy wykonujący prace magazynowe materiałów sypkich, pylistych, jak również inne osoby, niewykonujące pracy w takich warunkach w myśl przepisów ww. rozporządzenia. Wnioskodawca nadzorował więc pracę ogółu pracowników zatrudnionych przy produkcji rolnej i zwierzęcej tj. osób wykonujących prace w polu, przy sianie, opryskach, zasiewach, orkach, pieleniu buraków, prace w oborze, owczarni tj. wykonujących prace udojowe, oporządzanie, ścielenie, karminie zwierząt, prace w magazynie oraz pionie księgowości. Do tego poza sprawowaniem dozoru-inżynieryjno-technicznego ubezpieczony wykonywał szereg czynności związanych z kierowaniem zakładem pracy, tj. wnioskował o udzielenie kar pracownikom za popełnione przewinienia, sporządzał plany urlopowe, wyrażał zgodę na urlopy, decydował o indywidualnych premiach, zwoływał narady, wraz z kierownikiem przedsiębiorstwa opracowywał plany działalności, plany eksportowe, zajmował się nadzorem na stanem technicznym budynków i ich przeglądami technicznymi, codziennie rano organizował odprawę produkcyjną i rozdzielał zadania poszczególnym pracownikom. Ubezpieczony w trakcie szczegółowych zeznań dokładnie opisał czynności nadzorcze jakie wykonywał w stosunku do wszystkich zatrudnionych w gospodarstwie rolnym pracowników. Wynikało z nich niezbicie, że praca ubezpieczonego w spornym okresie nie polegała jedynie na nadzorze pracy na stanowiskach pracy osób zatrudnionych w szczególnych warunkach i zeznania powyższe znajdują potwierdzenie w zeznaniach osób, które pracowały razem z ubezpieczonym. Ubezpieczony wskazywał w odwołaniu i w toku postępowania, że przeważającą część czasu pracy spędzał przy stanowiskach pracy osób pracujących w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy nie podzielił jednak tego poglądu ubezpieczonego. Nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że wykonywanie prac kierowniczych i nadzorczych przez ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym , włączając w to prace administracyjne, nie polegało wyłącznie na dozorze osób pracujących w szczególnych warunkach, co omówiono szczegółowo we wcześniejszej części uzasadnienia. Podkreślić też trzeba, że praca kierowcy ciągnika wykonującego prace polowe ( a prace ciągników w takich warunkach nadzorował ubezpieczony) nie jest kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2018 r. I UK 375/17 wyrażono pogląd, że „nie ma podstaw do uznania, iż prace polowe polegające na obsługiwaniu ciągnika mogą być zaliczone do prac w transporcie, przewidzianych w wykazie A dziale VIII pod poz. 3 stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Wymienienie w tym wykazie prac kierowców ciągników i kombajnów nie oznacza, że za pracę w szczególnych warunkach powinno być uznane kierowanie tymi pojazdami przy wykonywaniu jakichkolwiek czynności, nie tylko transportowych. Niezasadne jest zatem przyjęcie, że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracą w szczególnych warunkach, nawet wówczas, gdy kierujący wykonuje przy pomocy ciągnika prace polowe, nie transportowe. Nieprawidłowe jest bowiem swobodne lub też dowolne wiązanie konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. ” W tych okolicznościach nie sposób uznać twierdzeń ubezpieczonego, że nadzorując pracę kierowców ciągników pracował w warunkach szczególnych, tym bardziej, że nie była to praca na oddziałach i wydziałach w rozumieniu poz.24 działu XIV załącznika A z zagrożeniami wynikającymi z negatywnego oddziaływania szkodliwych czynników w takich warunkach. Wskazać też trzeba, że ubezpieczony jako kierownik gospodarstwa rolnego nadzorujący m.in. pracę w warsztacie mechanicznym i zlecający wykonanie w konkretny sposób naprawy pojazdów nie pracował także i w tym przypadku stale w kanale remontowym przy naprawach pojazdów mechanicznych lub szynowych ( w rozumieniu poz.16 działu XIV załącznika A). Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, iż nadzór wykonywany przez wnioskodawcę w spornym okresie nie odpowiada pracy określonej w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 załącznika do ww. rozporządzenia, co wyklucza przyznanie ubezpieczonemu prawa do rekompensaty o której mowa w ustawie o emeryturach pomostowych . Z tych względów Sąd Okręgowy, działając na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. SSO Ewa Milczarek