Sad powszechny, V GC 185/13

Sygn. akt V GC 185/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie V Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Anna Tkaczyk Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Chodkowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa 1) M. O. , 2) J. O. przeciwko 1) J. J. , 2) T. K. , 3) D. Z. o zapłatę I. zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz każdego z powodów kwoty po 132.714,55 zł (słownie: sto trzydzieści dwa tysiące siedemset czternaście złotych i 55/100) z ustawowymi odsetkami na rzecz każdego z powodów liczonymi od kwoty 122.000 zł od dnia 31 stycznia 2010 roku do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powodów kwotę 20.489 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy czterysta osiemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; III. wobec tego, że wyrok wobec T. K. ma charakter zaoczny, wobec tego pozwanego nadaje mu rygor natychmiastowej wykonalności w punkcie pierwszym. Sędzia SO Anna Tkaczyk UZASADNIENIE Powodowie M. O. i J. O. wnieśli o zasądzenie solidarnie od J. J. , T. K. i D. Z. kwoty po 132.714,55 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty powyżej 122.000 zł od dnia 31 stycznia 2010r. dla każdego z powodów. Roszczenie swoje oparli o art. 299 ksh . Wskazali, iż wyrokiem zaocznym z dnia 25 lutego 2013r Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od spółki (...) Sp. z o.o. w O. na rzecz każdego z powodów kwotę po 122.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 stycznia 2010r do dnia zapłaty i kwotę po 9.717 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko wymienionej spółce okazało się bezskuteczne. Wskazali, iż pozwany w dniu powstania zobowiązania oraz w chwili jego wymagalności pozwani byli członkami zarządu (...) Sp. z o.o. w O. . Nadal są członkami zarządu spółki i pomimo jej niewypłacalności nie złożyli wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Wskazali, iż na kwotę tę składają się : należność główna wynikająca z w/w wyroku, koszty procesu, koszty nadania klauzuli wykonalności, zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym i inne poniesione w postępowaniu egzekucyjnym koszty. Pozwani J. J. i D. Z. wnieśli o oddalenie powództwa w stosunku do nich i zasądzenie kosztów procesu. Podnieśli, iż zasądzona należność wynika z robót, polegających na wykonaniu elewacji aluminiowej, jakie wykonał T. O. , którego spadkobiercami są powodowie. Prace te zostały wykonane wadliwie i inwestor odmówił zapłaty wynagrodzenia na rzecz (...) Sp. z o.o. i zażądał obniżenia wynagrodzenia o koszt usunięcia wad fasady aluminiowej, który jak wynika z przedłożonej przez inwestora opinii może wynosić nawet 280.000 zł. Tym samym spółka w tej kwocie poniosła szkodę a zobowiązanie do jej naprawienia spoczywa na powodach. W związku z powyższym spółka dokonała potrącenia przysługującej jej wierzytelności wobec powodów z tytułu nienależycie wykonanych robót z wierzytelnością przysługującą powodom wobec spółki (...) . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 20 lipca 2007r dokonano wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (...) Sp. z o.o. w O. . Jako członkowie zarządu zostali wpisani J. J. , D. Z. i T. K. , którzy pełnią tę funkcję nadal . (dowód:odpis KRS k. 16-19) T. O. na podstawie zawartej z (...) Sp. z o.o. umowy wykonywał fasadę aluminiową w przy ul. (...) w O. – jako podwykonawca. (bezsporne) Inwestor wnosił zastrzeżenia co do jakości wykonanych prac, informował spółkę (...) , iż w przypadku nie usunięcia wad będzie uprawniony do zastępczego ich usunięcia na koszt i ryzyko wykonawcy bądź też obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. (dowód: pisma k. 25,36,45, 49-51,64, pisma k. 43, 48, 62) Powodowie są następcami prawnymi (spadkobiercami) T. O. . (bezsporne) Wyrokiem zaocznym z dnia 25 lutego 2013r Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od (...) Sp. z o.o. w O. na rzecz każdego z powodów M. O. i J. O. kwoty po 122.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 stycznia 2010r do dnia zapłaty oraz po 9.717 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013r nadano wyrokowi klauzulę wykonalności. (dowód: wyrok k.9, postanowienie k. 10) Pismem z dnia 30 kwietnia 2013r. złożony został wniosek o wszczęcie egzekucji należności objętych powyższym orzeczeniem . (dowód: pismo k. 11-12) Postępowanie egzekucyjne Km 285/13 okazało się bezskuteczne i w konsekwencji postanowieniem z dnia 19 lipca 2013r. zostało umorzone. W postanowieniu tym komornik przyznał wierzycielom koszty zastępstwa pranego w kwocie 1.800 zł a ponadto ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 158,11 zł i obciążył nimi wierzycieli. (dowód: postanowienie k. 14) W dniu 20.11.2013r (...) Sp. z o.o. złożyła pisemne oświadczenia o potrąceniu przysługującej jej wierzytelności w kwocie 280.000 zł z tytułu nienależycie wykonanych robót przez T. O. z przysługującymi powodom wierzytelnościami. (dowód: oświadczenia k. 65-66) Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie. Powodowie wywodzili swoje roszczenie z treści przepisu art. 299 § 1 ksh . Powołany przepis wprowadza zasadę solidarnej odpowiedzialności członków zarządu spółki za jej zobowiązania w przypadku bezskuteczności egzekucji przeciwko niej. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 § 1 ksh są: istnienie określonego zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w czasie, kiedy dana osoba była członkiem zarządu spółki, oraz bezskuteczność egzekucji tego zobowiązania przeciwko spółce. Istnienie wierzytelności powodów wobec (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2013 r., którym została zasądzona określona należność od tej spółki na rzecz powodów. Umorzenie przez komornika postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o w/w wyrok zaoczny, niewątpliwie świadczy o bezskuteczności egzekucji wobec spółki . Pozwani byli członkami zarządu spółki w okresie powstania zobowiązań spółki wobec spadkodawcy powodów. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (§ 2). Pozwani nie wykazali żadnej okoliczności, która wyłączałaby ich odpowiedzialność stosownie do art. 299 § 2 ksh . W odpowiedzi na pozew podnosili zarzut potrącenia wierzytelności przysługującej spółce z tytułu nienależytego wykonania umowy z wierzytelnością przysługująca powodom wobec spółki (...) . Wskazali, iż inwestor z uwagi na wadliwie wykonane prace podniósł żądanie obniżenia wynagrodzenia o koszt usunięcia wad fasady aluminiowej. Z opinii przedłożonej przez inwestora wynika iż koszt może wynieść nawet 280.000 zł i spółka (...) właśnie w tej wysokości poniosła szkodę. Powołali także dowody na okoliczność istnienia wad w wykonanych robotach. Wskazać należy, iż w procesie, w którym powód dochodzi roszczenia opartego na art. 299 § 1 ksh , nie ma możliwości badania zasadności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec powodów. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury w sprawie, w której powód dochodzi roszczenia na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. przedstawiając prawomocny wyrok będący źródłem zobowiązania spółki wobec powoda, Sąd nie ma możliwości badania czy określone nim zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to w jakim rozmiarze. (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 lipca 1997 r., III CKN 126/97, OSP 1998/3/62, z dnia 27 października 2004 r., IV CK 148/04, LEX nr 146344, uchwała z dnia 20 grudnia 2001 r., III CZP 69/01, OSNC 2002 wyrok z dnia 7 lutego 2007 r., III CSK 227/06, OSNC-ZD 2008/1/19). Bez znaczenia pozostaje, że wyrok jaki zapadł w sprawie z powództwa powodów przeciwko spółce był wyrokiem zaocznym. Wyrok ten uprawomocnił się wobec niewniesienia przez spółkę sprzeciwu od tego wyroku, i jako taki korzysta ze wszystkich atrybutów prawomocnego wyroku sądowego, w szczególności z prawomocności materialnej określonej w art. 365 § 1 kpc , tj. związania ustalonym w nim stanem prawnym. Pozwany członek zarządu nie może zatem bronić się zarzutami przysługującymi ewentualnie spółce, których spółka nie wykorzystała w sprawie, w której wydano tytuł egzekucyjny przeciwko niej prowadziłoby to bowiem do podważenia prawomocnego orzeczenia zapadłego przeciwko spółce przez ponowne badanie zasadności zasądzonego już w nim świadczenia, co jest w świetle art. 365 § 1 kpc niedopuszczalne. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność istnienia wad w fasadzie aluminiowej oraz przesłuchania K. S. na okoliczność wadliwego wykonania prac przez T. O. jako nieistotne dla rozstrzygnięcia. Inaczej jest, gdy chodzi o wygaśnięcia zobowiązania wobec spółki z przyczyny zaistniałej po powstaniu zasądzającego go tytułu egzekucyjnego. Artykuł 365 § 1 kpc nie stanowi wówczas przeszkody do uwzględnienia wygaśnięcia zobowiązania, ponieważ nie podważa się tu ustaleń leżących u podstaw prawomocnego orzeczenia, lecz łączy zmianę stanu prawnego, wynikającego z tego orzeczenia, z nowym zdarzeniem. Pozwani bronili się zarzutem potrącenia, jakie nastąpiło po wydaniu wyroku w sprawie I C 579/12, przysługującej spółce (...) wierzytelności wobec spadkodawcy powodów, z tytułu nienależycie wykonanych robót z wierzytelnością przysługującą powodom wobec spółki (...) . Jednakże wierzytelności tej nie udowodnili. Przedłożyli dokumenty potwierdzające, iż inwestor składał liczne zastrzeżenia co do jakości wykonanych prac i domagał się ich poprawy. Jednakże z żadnego z tych dokumentów nie wynika, że prace naprawcze zostały wykonane, jaki jest ich koszt oraz że inwestor kwotą tą obciążył spółkę (...) . Należy wskazać, iż dla uznania, że potrącenie wywołało skutek prawny w postaci wygaśnięcia (umorzenia) wzajemnych wierzytelności, nie wystarcza samo powoływanie się przez składającego oświadczenie o potrąceniu na fakt przysługiwania mu wierzytelności przeznaczonej do potrącenia. Istnienie tej wierzytelności musi udowodnić. Aby oświadczenie o potrąceniu mogło odnieść łączone z nim skutki umorzenia wierzytelności ( art. 498 § 2 kc ) muszą współistnieć ustawowo określone w art. 498 § 1 kc przesłanki. W momencie jego składania musi wystąpić i trwać stan potrącalności, a przede wszystkim muszą istnieć wzajemne wymagalne wierzytelności, których przedmiotem są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a które mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem. Oznacza to, że składający oświadczenie o potrąceniu (potrącający) musi w stosunku do swego wierzyciela posiadać własną, istniejącą już wierzytelność i wierzytelność ta w dacie potrącenia musi być wymagalna. Musi mieć też określoną podstawę faktyczną i prawną. Przedstawiona przez pozwanych do potrącenia wierzytelność, w ocenie Sądu wymogów takich nie spełnia. Skuteczność potrącenia uzależniona jest bowiem od rozstrzygnięcia w innej sprawie toczącej się z udziałem spółki - V GC 101/12 w którym to dochodzi od inwestora – (...) Sp. z o.o. zapłaty za wykonane prace przy ul (...) w O. . Z kolei wyrok w sprawie V GC 107/13 jaki zapadł z powództwa (...) Sp.z o.o. przeciwko (...) ma charakter zaoczny Oznacza to, iż nie było w nim przeprowadzane postępowanie dowodowe na okoliczność wykonania prac przez T. O. a w myśl art. 333 koc, przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą. Skoro spółka (...) nie podjęła obrony w tamtym postępowaniu, to nie może konsekwencjami swojego postępowania obciążać powodów. Ponadto kwota jaką zasądzono w w/w postępowaniu 200.000 zł przekracza wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd uznał roszczenie powodów za zasadne. W sprawie wystąpiły w odniesieniu do pozwanych przewidziane w art. 299 § 1 ksh przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a jednocześnie pozwani nie wykazali żadnej z określonych w art. 299 § 2 ksh okoliczności mogących ich zwolnić od tej odpowiedzialności. W oparciu o art. 299 ksh w zw. z art. 481 kc , należało więc zasądzić rzecz powodów od pozwanych kwotę dochodzoną pozwem z odsetkami ustawowymi od dnia 31 stycznia 2010r do zapłaty . Członek zarządu ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h. nie tylko z tytułu należności głównej, przysługującej wierzycielowi wobec spółki, ale także z tytułu odsetek od wymagalnej wierzytelności pieniężnej ( SN w wyroku z dnia 16 października 1998 r., III CKN 650/97, OSNC 1999, nr 3, poz. 64 ). Jego odpowiedzialność obejmuje również zasądzone w tytule egzekucyjnym wydanym przeciwko spółce koszty procesu oraz koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji ( SN w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 136 oraz w wyroku z dnia 8 marca 2007 r., III CSK 352/06, LEX (...) ). W stosunku do T. K. wydany wyrok ma charakter zaoczny albowiem wobec doręczenia odpisu pozwu i zawiadomienia o terminie rozprawy, nie wniósł odpowiedzi na pozew, nie stawił się również na rozprawę. Skutkowało w oparciu o art. 333§1pkt 3kpc , nadaniem mu w pkt I rygoru natychmiastowej wykonalności. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc , obciążając nimi w całości pozwanych. Sędzia SO Anna Tkaczyk