Sad powszechny, I ACa 862/19

Sygn. akt I ACa 862/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Roman Sugier (spr.) Sędziowie : SA Tomasz Ślęzak SA Joanna Naczyńska Protokolant : Katarzyna Noras po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2020 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta (...) przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I C 243/19 1) oddala apelację; 2) zasądza od pozwanego na rzecz zastępcy procesowego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 8 100 (osiem tysięcy sto) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Tomasz Ślęzak SSA Roman Sugier SSA Joanna Naczyńska Sygn. akt I ACa 862/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 lipca 2019r. Sąd Okręgowy w Częstochowie zasądził od pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta (...) 264.411,46 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 132.205,73 złotych od 1 kwietnia 2018r. (pkt. 1). Ponadto Sąd zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 10.800 złotych z tytułu kosztów procesu (pkt. 2) i nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Częstochowie 13.221 złotych z tytułu kosztów sądowych od uiszczania których powód był zwolniony (pkt. 3). W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że powód Skarb Państwa – Prezydent Miasta (...) domagał się zasądzenia na jego rzecz kwot o jakich mowa wyżej z tytułu opłat za wieczyste użytkowanie przez pozwanego nieruchomości gruntowej stanowiącej wyspecyfikowane w pozwie działki geodezyjne będące własnością Skarbu Państwa. Powód domagał się zasądzenia opłat za lata 2017-2018 w kwocie po 132.205,73 złotych za każdy rok. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa zarzucając brak legitymacji czynnej powoda. Podniósł, że opłaty nalicza i żąda ich zapłaty Prezydenta Miasta C. . Dalej Sąd pierwszej instancji podał, że okoliczności faktyczne były między stronami bezsporne. Dotyczy to faktu, że Skarb Państwa jest właścicielem działek gruntu wyspecyfikowanych w pozwie a pozwany ich wieczystym użytkownikiem. Pozwany nie zaprzeczał też temu, że opłaty za wieczyste użytkowanie za lata 2017-2018 nie zostały uregulowane i wynosiły one tyle co kwoty żądane w pozwie. W dalszej części motywów Sąd pierwszej instancji podał, że wymóg uiszczania opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie wynika z art. 238 k.c. a termin (do 31 marca każdego roku) wskazany został w art. 74 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami . Nie podzielił Sąd Okręgowy zarzutu pozwanego jakoby powód nie posiadał legitymacji czynnej w niniejszej sprawie. Sąd wyjaśnił, że Skarb Państwa, będący właścicielem nieruchomości, jest reprezentowany przez właściwy organ, którym zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W C. , która jest miastem na prawach powiatu, organem tym jest Prezydent Miasta. Pełni on funkcję statio fisci Skarbu Państwa, co wynika z art. 92 ust.1 pkt 2 ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym . O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 99 k.p.c. i art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz na podstawie art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Wyrok został zaskarżony w całości przez pozwanego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że powodem w sprawie może być Prezydent Miasta C. – Skarb Państwa gdy zdaniem pozwanego legitymację czynną posiada Prezydent Miasta C. lub Starosta Powiatu (...) . W apelacji zarzucono też naruszenie przepisów postępowania:

1. a)art. 126 § 1 k.p.c. przez uwzględnienie powództwa w stosunku do podmiotu, który nie istnieje, reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną RP, która nie przedłożyła pełnomocnictwa procesowego udzielonego jej przez Prezydenta Miasta C. ,
2. b)art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych,
3. c)art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewskazanie przyczyn, dla których Sąd pierwszej instancji odmówił wiarygodności dowodom i wnioskom pozwanego. Powołując się na powyższe pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Powód wnosił o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej RP. Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje: Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności za chybione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów procesowych tj. art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 1 k.p.c. Wprawdzie zostały one podniesione ale uzasadnienie apelacji nie zawiera żadnej argumentacji, która wskazywałaby na tego rodzaju uchybienia ze strony Sądu pierwszej instancji mogące mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W szczególności skarżący powołując się na przepis dotyczący zasad oceny dowodów nie wskazuje na czym miałaby polegać nieprawidłowość jakiej dopuścił się Sąd Okręgowy oraz, które z poszczególnych ustaleń faktycznych są nieprawidłowe. Takie samo zaniechanie dotyczy zarzutu naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Skarżący nie wskazuje dowodów czy wniosków pominiętych przez Sąd Okręgowy, których uwzględnienie podważałoby treść zaskarżonego orzeczenia. Zwalnia to Sąd odwoławczy od dalszych wywodów dotyczących tych zarzutów. Zarzut naruszenia art. 126 § 1 k.p.c. także jest bezzasadny, gdyż w pozwie wskazano podmiot, który występuje w sprawie w charakterze strony powodowej oraz przez kogo jest reprezentowany w charakterze pełnomocnika. Nie zachodziła konieczność przedłożenia przez Prokuratorię Generalną RP pełnomocnictwa procesowego udzielonego jej przez Prezydenta Miasta C. . Prokuratoria Generalna RP jest specyficznym zastępcą procesowym. Jej umocowanie do zastępowania Skarbu Państwa w sprawie tego rodzaju jak niniejsza sprawa wynika z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej nakazującego tego rodzaju zastępstwo w sprawach rozpoznawanych przez sąd okręgowy. W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że taki powód jak Prezydent Miasta – Skarb Państwa nie istnieje. Ze stwierdzeniem tym należy się zgodzić, z tym że nie czyni to zasadnym zarzutu naruszenia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami . Skarżący nie kwestionuje, że jest użytkownikiem wieczystym gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa. To pociąga obowiązek uiszczania opłat rocznych na rzecz podmiotu, który oddał grunt w użytkowanie wieczyste. Wbrew temu co podnosi pozwany strona powodowa nie została określona ani w pozwie ani w wyroku tak jak to wskazano w uzasadnieniu apelacji lecz jako „Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta C. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej”. Osobowość prawna Skarbu Państwa wynika z przepisu art. 33 k.c. Jest to specyficzna osoba prawna będąca podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych ( art. 34 k.c. ), która nie posiada siedziby ani organów. Dlatego istnieje szereg przepisów ustawowych określających jaki organ reprezentuje Skarb Państwa w sprawach poszczególnego rodzaju. Jak trafnie uznał Sąd Okręgowy w sprawach gospodarowania nieruchomościami organem reprezentującym Skarb Państwa jest starosta a w przypadku miast na prawach powiatu takich jak C. prezydent miasta. Wynika to z przepisów przytoczonych przez Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego wyroku a nadto zostało jednoznacznie wyjaśnione w przytoczonej przez powoda w odpowiedzi na apelację uchwale Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016r., sygn. akt III CZP 109/15. Sąd Apelacyjny w pełni tą ocenę podziela. Przy czym podkreślenia wymaga, że wspomniane organy jednostek samorządu terytorialnego „reprezentują” Skarb Państwa a nie działają w imieniu i na rzecz tego podmiotu. Trafności zaskarżonego wyroku nie podważa też podnoszona przez pozwanego okoliczność, że Prezydent Miasta C. wzywając skarżącego do uiszczenia opłat nie wskazał, że działa w imieniu Skarbu Państwa. Mogłoby to mieć znaczenie co do oceny zasadności uwzględnionego roszczenia odsetkowego (zarzut z art. 481 § 1 k.c. ) gdyby obowiązek zapłaty opłaty rocznej przez użytkownika wieczystego był zobowiązaniem bezterminowym, wymagalnym dopiero po wezwaniu do zapłaty ( art. 455 k.c. ). Tak jednak nie jest, gdyż przepis art. 71 ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami ściśle określa termin uiszczania opłaty rocznej. Pozwany opóźnia się więc w zapłacie wymagalnych opłat ze względu na uchybienie ustawowego terminu bez względu na to czy wezwanie było prawidłowo sformułowane. Z tych względów apelacja została oddalona na mocy art. 385 k.p.c. jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 98 i 99 k.p.c. w związku z § 2 ust. 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). SSA Tomasz Ślęzak SSA Roman Sugier SSA Joanna Naczyńska