← Polska

Sad powszechny, I C 1186/19

Sygn. akt I C 1186/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2020 roku Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Paweł Bańczyk Protokolant: Sekretarz sądowy Kinga Szymanowicz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 roku w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa Gminy Miasta G. przeciwko I. L. i R. L. o zapłatę I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda Gminy Miasta G. na rzecz pozwanych I. L. i R. L. kwotę 5.434 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. S ędzia Paweł Bańczyk Sygn. akt I C 1186/19 UZASADNIENIE Powódka Gmina Miasta G. w pozwie wniesionym w dniu 23 lipca 2019 r. domagała się zasądzenia solidarnie od pozwanych I. L. i R. L. na swoją rzecz kwoty 103.976,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami: - od kwoty 48.264,31 zł od dnia 23 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 52.025,98 zł od dnia 1 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenia od pozwanych solidarnie na jej rzecz kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 3). W uzasadnieniu pozwu wskazała, że pozwani, jako użytkownicy wieczyści nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...) , zobowiązani byli do uiszczania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w kwocie 24.414,72 zł za rok 2016, 41.110,68 zł za rok 2017, 57.806,64 zł za rok 2018 – do 31 marca każdego roku. Tymczasem, dokonali z tego tytułu jedynie częściowych wpłat w kwotach po 5.780,66 zł za każdy rok. Powódka dochodzi pozwem zapłaty powstałej zaległości (k. 3-4). W odpowiedzi na pozew pozwani I. i R. L. wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wg norm przepisanych (k. 100). W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew przyznali, że są użytkownikami wieczystymi nieruchomości wskazanej w pozwie. Uiszczają z tego tytułu opłatę roczną w wysokości 5.780,66 zł ustaloną przez Prezydenta Miasta G. w piśmie z dnia 3 marca 2015 r., wyliczoną z uwzględnieniem stawki 0,3%. Prezydent uznał w tym piśmie ich argumentację podniesioną wobec wcześniejszego wypowiedzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., w którym ustalono wysokość opłaty rocznej przy zastosowaniu stawki 3%. Jako bezskuteczne ocenili pozwani natomiast oświadczenie powódki z dnia 24 listopada 2017 r. o nieważności wypowiedzenia z dnia 3.03.2015 r. Ich zdaniem powyższe nie wyeliminowało z obrotu prawnego decyzji z dnia 3 marca 2015 r. i nie spowodowało, że ponownie „odżyła” wcześniejsza decyzja z dnia 27 stycznia 2015 r., przyjmująca stawkę 3% dla wyliczenia opłaty rocznej. Podkreślili, że ustawa o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) przewiduje odpowiedni tryb dla ustalania wysokości opłaty i wskazuje, że właściwą drogą jest wypowiedzenie dotychczasowej opłaty przez właściwy organ. Działanie Prezydenta ocenili więc jako próbę obejścia przepisów i zbudowania roszczeń wobec pozwanych opiewającego na niebagatelne kwoty, a także nadużycie prawa w świetle art. 5 k.c. , które winno uzasadniać oddalenie powództwa. Nadto pozwani podnieśli zarzut przedawnienia w zakresie żądania opłaty z odsetkami za rok 2016 (k. 100-106). W replice powódka zarzuciła, że zgodnie z art. 72 ust. 3 pkt 3 u.g.n. stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wynosi 0,3% w przypadku prowadzenia (m.in.) działalności charytatywnej lub niezarobkowej działalności leczniczej. Pozwana I. L. prowadzi działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej Centrum Medyczne (...) , która ze swojej istoty nie jest niezarobkową działalnością leczniczą. Stąd, brak podstaw do przyjęcia preferencyjnej stawki procentowej opłaty rocznej w wysokości 0,3%. Z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter cytowanych przepisów u.g.n., wypowiedzenie dokonane w dn. 3 marca 2015 r. było czynnością prawną nieważną w rozumieniu art. 58 k.c. W budynku na nieruchomości prowadzona jest działalność lecznicza, natomiast nieruchomość wykorzystywana jest przede wszystkim w celach komercyjnych (k. 155). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwani I. L. i R. L. są użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , obejmującej działki nr (...) o pow. 1.333 m 2 oraz nr 584 o pow. 27 m 2 , dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...) . [ okoliczność bezsporna ] Prawo użytkowania wieczystego powyższej nieruchomości pozwani nabyli od poprzedniego użytkownika wieczystego w drodze umowy z dnia 31 sierpnia 2012 r. Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wynosiła wówczas 12.207,36 zł. [ dowód: pismo z dnia 21.09.2012 r. – k. 113 ] Na nieruchomości pozwana I. L. , jako jeden ze wspólników spółki cywilnej, prowadzi podmiot leczniczy – Centrum Medyczne (...) Spółka Cywilna . Przedmiotem działalności jest praktyka lekarska oraz działalność w zakresie opieki zdrowotnej, przy czym na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia – (...) Oddziałem Wojewódzkim w G. , centrum jest świadczeniodawcą w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . [ dowody: nadto wydruk z księgi rejestrowej nr (...) – k. 120-137; umowy o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie POZ – k. 138-148; decyzja w sprawie podatku od nieruchomości – k. 149; zeznania pozwanej I. L. – k. 161-163 (utrwalone na nośniku danych – k. 164); zeznania pozwanego R. L. – k. 162 (utrwalone na nośniku danych – k. 163) ] W dniu 27 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta G. wypowiedział na podstawie art. 77 i 78 u.g.n. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste w kwocie 12.207,36 zł i zaproponował pozwanym ustalenie opłaty w nowej wysokości, tj. w kwocie 57.806,64 zł. Jako podstawę wyliczenia opłaty przyjął stawkę procentową 3%, wartość nieruchomości ustalono na kwotę 1.926.888 zł. [ dowód: wypowiedzenie z dnia 27.01.2015 r. – k. 114-114v ] Pozwani nie przyjęli oferty. W dniu 13 lutego 2015 r. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytuły użytkowania wieczystego jest uzasadniona w niższej wysokości. Nie zakwestionowali wskazanej w wypowiedzeniu ceny nieruchomości, lecz przyjętą do wyliczenia opłaty stawkę procentową. Podnieśli, że powinna ona wynosić 0,3% ceny, a nie 3%. W uzasadnieniu wskazali, że na przedmiotowej nieruchomości pozwana prowadzi Centrum Medyczne (...) Spółka Cywilna . Przedmiotem działalności jest praktyka lekarska oraz działalność w zakresie opieki zdrowotnej. Wskazali również, że podmiot leczniczy na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia – (...) Oddziałem Wojewódzkim w G. , jest świadczeniodawcą w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . Z uwagi więc na to, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste na cel prowadzenia działalności publicznej w zakresie świadczeń medycznych, dla ustalenia wysokości opłaty rocznej winna znaleźć zastosowanie stawka 0,3% przewidziana w art. 73 ust. 3 pkt 3 u.g.n. dla niezarobkowej działalności leczniczej. [ dowód: wniosek z dnia 12.05.2015 r. – k. 116-116v ] Po złożeniu wniosku do SKO z pozwanymi skontaktował się pracownik Urzędu Miasta w G. i poinformował, że Urząd uznaje argumentację pozwanych co do wysokości stawki procentowej. Wobec tego zwrócił się o wycofanie wniosku z dnia 12 lutego 2015 r. skierowanego do SKO. Pozwani postanowili nie czynić tego do czasu pisemnego potwierdzenia przyjęcia stawki 0,3%. [ dowody: zeznania pozwanej I. L. – k. 161-163 (utrwalone na nośniku danych – k. 164); zeznania pozwanego R. L. – k. 162 (utrwalone na nośniku danych – k. 163) ] W dniu 3 marca 2015 r. Prezydent Miasta G. złożył oświadczenie na piśmie, którym, przyjmując, że pozwani wystąpili o zmianę stawki procentowej z 3% na 0,3% na podstawie art. 81 ust. 1 u.g.n., zmienił wysokość stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego z 3% na 0,3%. W konsekwencji ustalił wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego od dnia 1 stycznia 2016 r. na kwotę 5.780,66 zł., wskazując, że w braku aktualizacji będzie ona obowiązywała w kolejnych latach. W uzasadnieniu powołał się na wniosek pozwanych z dnia 13 lutego 2015 r. o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości położonej przy ul. (...) , złożony w trybie „art. 80 ust. 1” w zw. z art. 73 ust. 2 i ust. 2a pkt 2 u.g.n. Prezydent uznał, że z przedłożonych przez pozwanych dokumentów wynika, że na nieruchomości prowadzona jest działalność lecznicza i w związku z tym na podstawie art. 73 ust. 3 pkt 3 u.g.n. obowiązuje stawka 0,3%. Wskazał też, że na podstawie art. 81 ust. 4 w/w ustawy nowa wysokość stawki obowiązywać będzie od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym użytkownik wieczysty zażądał jej aktualizacji. W piśmie zawarł również pouczenie o sposobie zakwestionowania nowej stawki opłaty rocznej w drodze wniosku do SKO. [ dowód: pismo Prezydenta Miasta G. z dnia 3.03.2015 r. – k. 115-115v ] W związku z dokonaną przez Prezydenta Miasta G. w dniu 3 marca 2015 r. zmianą stawki procentowej opłaty rocznej, pozwani wycofali swój wniosek z dnia 12 lutego 2015 r. skierowany do SKO o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w niższej wysokości – z uwagi na jego „bezzasadność w związku z obniżeniem opłaty w/w decyzją Prezydenta Miasta G. ”. Wnieśli o umorzenie postępowania. W konsekwencji orzeczeniem z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt SKO Gd 1331/15 Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie. [ dowody: pismo pozwanych z dnia 20.04.2015 r. – k. 117; orzeczenie SKO z 26.05.2015 r. – k. 118 ] Za lata 2016 i 2017 pozwani uiścili opłatę roczną za użytkowanie wieczyste w wysokości po 5.780,66 zł. [ okoliczność bezsporna, nadto wydruk potwierdzenia wpłaty – k. 22, 59-

  1. ] W dniu 24 listopada 2017 r. Prezydent Miasta G. złożył oświadczenie skierowane do pozwanych, w którym wskazał, że jego wypowiedzenie z dnia 3 marca 2015 r. dotyczące zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy M. G. , położonego przy ul. (...) , objętego księgą wieczystą (...) , jest na podstawie art. 58 § 1 k.c. nieważne z mocy prawa. W związku z tym pozwanych obowiązuje stawka procentowa opłaty rocznej w dotychczasowej wysokości tj. 3%, a wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu od 1 stycznia 2016 r. wynosi odpowiednio: za rok 2016 w wysokości 24.414,72 zł, za rok 2017 w wysokości 41.110,68 zł i za rok 2018 w wysokości 57.806,64 zł. Wskazał też, że w braku aktualizacji opłata roczna w wysokości 57.806,64 zł obowiązuje również w następnych latach. W związku z powyższym wezwał pozwanych do uiszczenia solidarnie kwoty 53.964,08 zł tytułem zaległej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości za lata 2016 i 2017 wraz z odsetkami w wysokości 3.767,51 zł czyli łącznie zapłaty kwoty 57.731,59 zł – w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. W uzasadnieniu odwołał się do treści art. 72 ust. 3 u.g.n., określającego wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego w zależności od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość została oddana. Podkreślił, że jest to przepis bezwzględnie obowiązujący. Ocenił, że działalność gospodarcza prowadzona przez jednego z użytkowników wieczystych w formie spółki cywilnej pod firmą (...) Centrum Medyczne (...) nie jest niezarobkową działalnością leczniczą, o której mowa w art. 72 ust. 3 pkt 3 u.g.n. Nie upoważnia zatem do ubiegania się o preferencyjną stawkę opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntów komunalnych w wysokości 0,3% ceny gruntu. Mając na uwadze bezwzględnie obowiązujący charakter cytowanych przepisów, zgodnie z art. 58 k.c. , czynność prawna, jaką było wypowiedzenie z dnia 3 marca 2015 r., jest nieważna, w konsekwencji czego pozwanych obowiązuje stawka procentowa opłaty rocznej w wysokości 3%. [ dowód: pismo Prezydenta Miasta G. z dnia 24.11.2017 r. – k. 7-8, k. 119-119v ] Przesyłki zawierające pismo z dnia 24 listopada 2017 r,. doręczono skutecznie pozwanemu R. L. w dniu 7 grudnia 2017 r. oraz I. L. w dniu 21 grudnia 2017 r. [ dowód: potwierdzenia odbioru – k. 9 ] W dniu 23 lutego 2018 r. ponownie skierowano do pozwanych wezwania do zapłaty kwoty 57.731,59 zł, doręczone im w dniu 9 marca 2018 r. [ dowody: wezwania do zapłaty – k. 25, 26, zpo – k. 27-28 ] Pozwani za rok 2018 uiścili opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w kwocie 5.780,66 zł. [ okoliczność bezsporna, nadto wydruki potwierdzenia zapłaty – k. 23, k. 58 ] Pismem z dnia 21 listopada 2018 r. pozwanych wezwano do zapłaty kwoty 115.427,13 zł, na którą złożyła się należność w wysokości 57.731,59 zł z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste za lata 2016-2017 wraz z odsetkami oraz kwota 52.025,98 zł z tytułu opłaty rocznej za rok
  2. [ dowody: wezwania do zapłaty z 21.11.2018 r. – k. 29, 30; zpo – k. 31-32 ] Pozwani za rok 2019 uiścili opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w kwocie 5.780,66 zł. [ okoliczność bezsporna, nadto wydruki potwierdzenia zapłaty – k. 24, k. 57 ] Powód w piśmie z dnia 1 lipca 2019 r., poinformował, że zarachował powyższą wpłatę na poczet najstarszej wymagalnej należności tj. należności głównej za użytkowanie wieczyste za okres 1.12.2016 – 31.12.2017 r. (5.699,77 zł) oraz odsetek za opóźnienie 80,99 zł. [ dowody: informacja – k. 61; zpo – k. 62 ] Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny w sprawie jest w zasadzie bezsporny. Zachodzi stosunek spójności pomiędzy dowodami z dokumentów i zeznaniami stron. Zeznania pozwanych na okoliczność kontaktowania się z nimi przez bliżej nieokreśloną osobę z Urzędu Miasta w sprawie wycofania wniosku z 13 lutego 2015 r. zasługiwały na wiarę, ponieważ pozostają w stosunku spójności z dowodami z dokumentów i ustalonymi na ich podstawie faktami. Rozstrzygnięcie w sprawie zależy od przesądzenia, jaka jest od 2016 r. wysokość opłaty rocznej należna powódce od pozwanych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Poza sporem jest bowiem, że uiszczali oni opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości wynikającej z oświadczenia Prezydenta Miasta G. z dnia 3 marca 2015 r. Warunkiem uwzględnienia powództwa jest w takim układzie ustalenie, że oświadczenie to, jak podnosi powódka, było bezwzględnie nieważne w rozumieniu art. 58 k.c. , w konsekwencji czego opłata roczna od użytkowania wieczystego nieruchomości była znacznie wyższa od uiszczanej. W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do podniesionego przez pozwanych zarzutu przedawnienia. Odnośnie do zarzutu przedawnienia: Pozwani podnieśli zarzut przedawnienia w odniesieniu do roszczenia o zapłatę opłaty rocznej za rok 2016 r. Zobowiązanie do uiszczania opłat rocznych za użytkowanie wieczyste ma charakter zobowiązań okresowych, o czym przesądza fakt, iż mimo że prawo to jest ustalane na określony w umowie okres czasu, to wnoszone opłaty roczne, dotyczą poszczególnych lat korzystania z nieruchomości. Pogląd taki dominuje w orzecznictwie ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., II CKN 639/98, OSN 2000/6/121). Obowiązek zapłaty opłaty rocznej powstaje co do zasady z każdym rozpoczętym rokiem kalendarzowym trwania umowy, a termin wymagalności upływa z dniem 31 marca danego roku. Z tych względów roszczenie o zapłatę opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, jako roszczenie okresowe ulega przedawnieniu z upływem lat 3 ( art. 118 k.c. ). Termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym właściciel mógł skutecznie domagać się zaspokojenia swojego roszczenia. Skoro opłata powinna być uiszczana z góry za dany rok w terminie do 31 marca, bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę opłaty rocznej rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2013 r., I ACa 1337/12). Skoro więc w okolicznościach niniejszej sprawy opłata roczna za 2016 r. winna być zapłacona do dnia 31 marca 2016 r., to trzyletni termin przedawnienia roszczenia o jej zapłatę rozpoczął bieg w dniu 1 kwietnia 2016 r. Trzyletni termin upływał z dniem 1 kwietnia 2019 r. Niemniej, zgodnie z art. 118 k.c. zd. 2 , koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Roszczenie o zapłatę opłaty rocznej za 2016 r. ulegało zatem przedawnieniu z końcem dnia 31 grudnia 2019 r. Skoro więc pozew w sprawie wniesiono w dniu 23 lipca 2019 r., zarzut przedawnienia zgłoszony przez pozwanych nie zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie do wysokości obowiązującej stawki rocznej od użytkowania wieczystego: Zgodnie z art. 72 ust. 1 u.g.n. opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej. Jak stanowi art. 72 ust. 2 u.g.n. wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana. W przypadku oddania nieruchomości na jeden z celów wskazanych w art. 72 ust. 3 u.g.n. w pkt 1) – 4a) wysokość stawki procentowej kształtuje się (i kształtowała się w 2015 r.) w przedziale od 0,3% do 2% ceny nieruchomości gruntowej (stawka preferencyjna) a w przypadku pozostałych nieruchomości wynosi 3% ceny nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 72 ust. 3 pkt 3) u.g.n. stawka procentowa za nieruchomości gruntowe oddane na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, wychowawczą, naukową lub badawczo-rozwojową wynosi 0,3 % ceny. Stosownie do art. 73 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w 2015 r., jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81 u.g.n. Oznacza to, że stawka procentowa opłaty rocznej nie ulega zmianie z mocy prawa w następstwie faktycznej trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, ale dopiero na skutek przeprowadzenia określonego postępowania przewidzianego przepisami u.g.n., czy to z inicjatywy właściwego organu (art. 78 u.g.n.), czy z inicjatywy użytkownika wieczystego (art. 81 u.g.n.). W tym pierwszym przypadku właściwy organ powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość stawki procentowej, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości (art. 78 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n.), w następstwie czego użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do SKO wniosek o ustalenie, że nowa stawka procentowa jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n.). W tym drugim przypadku, użytkownik wieczysty może żądać od właściwego organu dokonania zmiany stawki procentowej a w przypadku odmowy użytkownik wieczysty może skierować sprawę do SKO (art. 81 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n.). Sporne oświadczenie Prezydenta Miasta G. z dnia 3 marca 2015 r. ustalające stawkę procentową na 0,3% zostało złożone pozwanym w reakcji na skierowany przez nich do SKO wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 3 u.g.n., złożony w odpowiedzi na dokonane w dniu 27 stycznia 2015 r. wypowiedzenie, o którym mowa w art. 78 ust. 1 u.g.n. Z treści oświadczenia Prezydenta Miasta G. z 3 marca 2015 r. wynika, że zakwalifikował on wniosek pozwanych do SKO jako wniosek o zmianę stawki procentowej z 3% na 0,3%, złożony na podstawie art. 73 ust. 2 u.g.n. w zw z art. 81 ust. 1 u.g.n. (w uzasadnieniu omyłkowo przywołano art. 80 ust. 1 u.g.n.). Prezydent Miasta G. wniosek ten uwzględnił. Powódka podnosi, że oświadczenie Prezydenta Miasta G. z dn. 3 marca 2005 r. było dotknięte nieważnością, o której mowa w art. 58 § 1 k.c. , ponieważ oddana w użytkowanie wieczyste nieruchomość nie była wykorzystywana na działalność uzasadniającą przyjęcie stawki procentowej w wysokości 0,3%.; nie była to bowiem działalność charytatywna ani niezarobkowa działalność lecznicza. Sprawa o wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter cywilnoprawny, a czynności podejmowane przez właściwy organ administracji publicznej reprezentujący właściciela gruntu, nie mają charakteru decyzji administracyjnej, lecz stanowią oświadczenie woli w rozumieniu cywilnoprawnym (tak wyrok NSA z dnia 23.01.2007 r., I OSK 306/06, LEX nr 293169). Możliwym jest przez to ocena oświadczeń składanych przez Prezydenta Miasta G. w świetle art. 58 k.c. Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Powódka powołuje się na sprzeczność oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. z ustawą. Charakter prowadzonej na nieruchomości działalności nie uzasadniał bowiem jej zdaniem ustalenia stawki procentowej w wysokości 0,3% lecz 3%. Nie jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie ustalenie, jaka powinna być stawka procentowa dla spornej nieruchomości. Nie przesądzając zatem, czy powinna ona wynosić 0,3% czy 3% należy zważyć, co następuje. Nie każda niezgodność czynności prawnej z przepisem ustawy jest sprzecznością z ustawą, o której mowa w art. 58 § 1 k.c. i skutkuje nieważnością bezwzględną czynności prawnej, o której mowa w tym artykule. W niektórych przypadkach wadliwości czynności prawnej jej skutki nie są same przez się dezapropobowane przez system prawny (R. Trzaskowski, Art. 58, [w:] Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz do wybranych przepisów , red. J. Gudowski, System Informacji Prawnej LEX, 2018, p. 13.). W art. 58 chodzi o sytuacje, w których oświadczenia woli osób dokonujących czynności prawnej, stanowiące – w świetle przesłanek ogólnych i szczególnych przypisania skutków prawnych – wystarczającą podstawę do przypisania im określonych w oświadczeniach woli skutków prawnych, kolidują z wartościami chronionymi przez porządek prawny (R. Trzaskowski, Art. 58 … , p. 12.). W tym kontekście należy zauważyć, że wysokość obowiązującej w odniesieniu do danej nieruchomości stawki procentowej, przy zastosowaniu której wyliczana jest opłata roczna, nie ulega zmianie automatycznie z mocy prawa, tylko kształtowana jest – z mocy art. 73 ust. 2 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym w 2015 r.) – w sposób uregulowany w 78 i 81 u.g.n., czyli w drodze wypowiedzenia obowiązującej stawki. Wypowiedzenie dokonane przez właściwy organ wywołuje skutek dopiero na przyszłość, nie ma mocy wstecznej od dnia trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości. Ustanawiając taki system dostosowania stawki procentowej do sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca przyjął zatem, że stawka procentowa dla danej nieruchomości może, nawet w razie trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, być niezgodna ze stawką dla niej właściwą stosownie do art. 72 ust. 3 u.g.n. W takim układzie ustalenie stawki procentowej w wysokości przewidzianej ustawą, ale będące wynikiem nieprawidłowego zakwalifikowania charakteru prowadzonej na niej działalności jako odpowiadającej jednemu z celów uzasadniających zastosowanie stawki preferencyjnej nie może być kwalifikowane jako sprzeczne z ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. Skutek w postaci niezgodności obowiązującej stawki procentowej z rzeczywistym sposobem korzystania z nieruchomości nie jest bowiem dezapropobowany przez system prawny. Ponadto, wypowiedzenie stawki procentowej przez właściwy organ podlega kontroli SKO i sądu powszechnego, które mogą inaczej zakwalifikować prowadzoną na nieruchomości działalność pod kątem art. 72 ust. 3 pkt 1) – 4a) u.g.n. W braku zgody użytkownika wieczystego z oceną właściwego organu przedstawioną w wypowiedzeniu, to w tym szczególnym trybie (postępowaniu przed SKO) przesądza się o prawidłowej kwalifikacji działalności prowadzonej na danej nieruchomości. Nie można zatem stwierdzić, że wynika ona wprost z ustawy. Wprost z ustawy wynika stawka procentowa dla danego celu oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Jeśli stawka przyjęta w wypowiedzeniu dotyczącym konkretnej nieruchomości odpowiada poczynionym przez organ ustaleniom co do sposobu korzystania z nieruchomości, to nie można powiedzieć, że wypowiedzenie jest sprzeczne z ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. W tym kontekście należy podkreślić, że jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lipca 2007 r., II CSK 162/07, OSNC 2008/11/130, art. 58 k.c. dotyczy sprzeczności z ustawą tylko treści oraz celu czynności prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 1029/00, OSNC 2001/6,/83, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2001 r., III CZP 55/01, OSNC 2002/7-8/87). O sankcjach nieuczynienia zadość innym przesłankom prawidłowego dokonania czynności prawnej jest mowa gdzie indziej, a w szczególności w art. 14, 18 i 19 k.c. (co do zdolności do czynności prawnych), art. 73 i 74 (co do formy), art. 82, 83, 84, 86 i 87 (co do wad oświadczeń woli) oraz art. 103 i 104 (co do pełnomocnictwa). Zdaniem Sądu, treść i cel oświadczenia Prezydenta Miasta G. z dnia 3 marca 2015 r. nie są sprzeczne z ustawą, można rozważać najwyżej nieuczynienie zadość innym przesłankom prawidłowego dokonania czynności prawnej. W istocie, z twierdzeń powódki wynika, że oświadczenie z 3 marca 2015 r. zostało złożone pozwanym pod wpływem błędu polegającego na wadliwym ustaleniu, że działalność prowadzona przez pozwaną realizuje cel, o którym mowa w art. 73 ust. 3 pkt 3) u.g.n. Powódka w toku postępowania nie powołała się jednak na tę wadę oświadczenia woli, nie złożyła też pozwanym oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia z 3 marca 2015 r. Pismo z 24 listopada 2017 r. takiego oświadczenia nie zawiera, mowa w nim tylko o nieważności oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. z mocy prawa. Stąd, powyższa konstatacja co do ewentualnej wady oświadczenia woli nie ma przełożenia na wynik postępowania w sprawie. Niemniej, uznanie, że wadliwość oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. była (najwyżej) wynikiem błędu w rozumieniu art. 84 k.c. , wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 58 § 1 k.c. Nie ma on bowiem w takim przypadku zastosowania. Gdyby art. 58 k.c. przewidywał sankcję nieważności czynności prawnej w każdym przypadku naruszenia przy dokonywaniu czynności prawnej bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, przepisy dotyczące wad oświadczeń woli byłyby zbędne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r., V CSK 662/15, LEX nr 2097797). Reasumując, nie jest sprzeczne z ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. i w konsekwencji nie jest bezwzględnie nieważne oświadczenie właściwego organu ustalające nową wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w wyniku realizacji żądania użytkownika wieczystego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym w 2015 r.), w którym to oświadczeniu wysokość stawki procentowej odpowiada stawce przewidzianej w art. 72 ust. 3 u.g.n. dla ustalonego przez organ celu, na który nieruchomość jest wykorzystywana, jeśli ustalenie organu, że dana nieruchomość jest wykorzystywana na ten cel zostało dokonane nieprawidłowo na skutek błędu. W konsekwencji, brak jest podstaw do podzielenia stanowiska powódki i ustalenia, że oświadczenie z 3 marca 2015 r. było sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. i z tej przyczyny bezwzględnie nieważne. Do czasu wypowiedzenia stawki procentowej, pozwani są zatem obowiązani do uiszczenia opłaty rocznej wskazanej w tym oświadczeniu, obliczonej przy zastosowaniu stawki procentowej w wysokości 0,3% ceny nieruchomości. Pozwani to swoje zobowiązanie wykonywali w latach 2016, 2017 i
  3. W konsekwencji, powództwo przeciwko nim podlegało oddaleniu na mocy art. 58 § 1 k.c. a contrario . Niezależnie od powyższego, w opinii Sądu, nawet w przypadku uznania, że oświadczenie Prezydenta Miasta G. z dnia 3 marca 2015 r., było dotknięte nieważnością bezwzględną i opłata roczna obciążająca pozwanych powinna być obliczona od 2016 r. przy zastosowaniu stawki procentowej 3%, powództwo o zapłatę należałoby oddalić na podstawie art. 5 k.c. Przepis art. 5 k.c. stanowi m.in., że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Skutkiem złożenia oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. bezprzedmiotowe stało się wszczęte przez pozwanych postępowanie przez SKO, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n., którym zakwestionowali oni prawidłowość ustalenia stawki procentowej na 3% w wypowiedzeniu z dnia 27 stycznia 2015 r. Nie ma wątpliwości, że cofnięcie przez nich wniosku skierowanego do SKO było spowodowane złożeniem przez Prezydenta Miasta G. oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. Składając to oświadczenie w odpowiedzi na wniosek pozwanych skierowany do SKO Prezydent Miasta G. zrezygnował z możliwości poddania ocenie SKO prawidłowości dokonanej przez siebie kwalifikacji celu, na jaki prowadzona była działalność na oddanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości, z punktu widzenia przepisu art. 72 ust 3 u.g.n. Składając swoje oświadczenie stworzył jednocześnie sytuację, w której wniosek pozwanych do SKO stał się bezprzedmiotowy, przez co utracili oni możliwość wykazania przed SKO, że do ustalenia wysokości opłaty rocznej należało przyjąć stawkę procentową 0,3% a nie 3%. Powołanie się przez Prezydenta Miasta G. 2 lata później na nieważność oświadczenia z 3 marca 2015 r. pociągało zatem za sobą w konsekwencji pozbawienie pozwanych prawa do kontroli prawidłowości wypowiedzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. przez niezależny organ (SKO, ewentualnie również sąd powszechny), zagwarantowanego w art. 78 ust. 2 u.g.n. Mając do czynienia z organem władzy samorządowej, nawet podejmującym działania w sferze prawa prywatnego, pozwani mieli podstawy do tego, żeby działać w zaufaniu do niego i traktować złożone oświadczenie ustalające stawkę procentową na 0,3% jako ważne i wiążące. Trudno sobie wyobrazić, aby w świetle oświadczenia Prezydenta Miasta G. mieli postąpić w inny sposób niż postąpili, rezygnując z dochodzenia swoich praw przed SKO. W takim układzie, dochodzenie przez powódkę zapłaty z tytułu nieuiszczonej części opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za lata 2016, 2017 i 2018, z powołaniem na nieważność oświadczenia z dnia 3 marca 2015 r. i z powołaniem na wypowiedzenie z 27 stycznia 2015 r. należałoby uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd orzekł o kosztach postępowania na mocy art. 98 § 1 k.p.c. Powódka przegrała sprawę a zatem jest zobowiązana zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu, czyli koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5.417 zł (w tym wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej 5.400 zł obliczonej od wartości przedmiotu sporu i koszt opłaty skarbowej w kwocie 34 zł). S ędzia Paweł Bańczyk ZARZĄDZENIE
  4. odnotować w kontrolce uzasadnień;
  5. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć: a. pełnomocnikowi powódki,
  6. akta przedłożyć z wpływem lub 21 dni od wykonania. Gdańsk, dnia 29 lipca 2020 r. S ędzia Paweł Bańczyk

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.