← Polska

Sad powszechny, II Ca 301/13

Sygn. akt II Ca 301/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 marca 2014r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący- Sędzia SO Małgorzata Brulińska (spr.) Sędzia SO Jolanta Bojko Sędzia SO Katarzyna Wręczycka Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z wniosku T. W. i A. W. przy udziale B. H. , G. H. i A. R. o podział do korzystania na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu z dnia 19 października 2012r. sygn. akt VI Ns 914/11 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że dokonać podziału do korzystania dwóch odrębnych lokali położonych we W. przy ulicy (...) , oznaczonych numerami (...) i (...) , dla których Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgi wieczyste Kw nr (...) i Kw nr WR1 (...) poprzez przyznanie wnioskodawcom T. i A. małżonkom W. do wyłącznego korzystania lokalu oznaczonego numerem (...) o powierzchni 51,94 m

(2), zaś uczestnikom postępowania B. i G. małżonkom H. lokalu oznaczonego numerem (...) o powierzchni 74,76 m
(2), jak też upoważnienie stron do wykonania na wspólny koszt, w częściach po V2 prac w postaci zdemontowania drzwi, zamurowania otworu drzwi wewnętrznych pomiędzy lokalami nr (...) , rozprowadzenia samodzielnych instalacji alarmowej, informatycznej, do kamer i elektrycznej, jak też innych instalacji niezbędnych do funkcjonalnego rozdzielenia lokali, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalić; II. w pozostałym zakresie apelację oddalić; III. zasądzić od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawców 220 zł kosztów postępowania apelacyjnego; IV. nakazać wnioskodawcom oraz uczestnikom postępowania, aby uiścili na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego we Wrocławiu po 713,16 zł brakujących kosztów sądowych. Sygn. akt II Ca 301/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 19.10.2012 r Sąd Rejonowy oddalił wniosek T. i A. W. o podział do korzystania oznaczonych wyodrębnionych lokali. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne: Małżonkowie A. W. i T. W. wraz z małżonkami B. H. i G. H. są współwłaścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej po ½ prawa własności połączonych przejściem lokali nr (...) , położonych we W. przy ul. (...) , dla których Sąd Rejonowy dla Wrocławia -Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgi wieczyste: nr (...) . Nieruchomości te, stanowiące prawnie wyodrębnione lokale, zostały zakupione ze środków pochodzących ze wspólnie uzyskanego kredytu w celu prowadzenia w nich działalności gospodarczej w zakresie działalności brokera / agenta ubezpieczeniowego w formie dwóch spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, działających pod firmami: (...) sp. z o.o. " - wspólnicy A. W. i G. H. oraz (...) sp. z o.o. " -wspólnicy T. W. i B. H. . Pomieszczenia zostały zaadoptowane do prowadzenia działalności gospodarczej, m. in. poprzez założenie stałego, szerokopasmowego łącza internetowego oraz serwerów obsługujących sprzęt komputerowy, łącznie dla wszystkich funkcjonujących tam podmiotów gospodarczych. W wyniku personalnego konfliktu A. W. z G. H. , A. W. wystąpił z (...) sp. z o.o. i założył własną działalność gospodarczą pod nazwą (...) . Od początku prowadzenia działalności w przedmiotowych lokalach, lokal nr (...) jest wykorzystywany jako pomieszczenie socjalne, magazynowe i pomocnicze, zaś lokal nr (...) wykorzystywany jest na prowadzenie działalności gospodarczej zarówno przez A. W. , jak i (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. Wchodząc do lokalu nr (...) , wchodzi się do otartego pomieszczenia przechodniego. Na ścianie lewej znajduje się wejście do lokalu nr (...) . W pomieszczeniu przechodnim - hollu - znajdują się drzwi do małego pomieszczenia kuchennego, łazienki i pomieszczenia wykorzystywanego na pomieszczenie magazynowo - gospodarcze. Pomieszczenie przechodnie w lokalu nr (...) połączone jest z pokojem. W drugim pokoju znajdują się biurka i urządzenia biurowe, w tym miejsca pracy przy biurku T. W. i B. H. . W drugim z pomieszczeń lokalu (...) pracują A. W. oraz G. H. . W pomieszczeniu przechodnim pracuje pracownik W. K. . W mniejszym pokoju w lokalu nr (...) znajduje się serwer. W lokalu nr (...) znajdują się również biurka z krzesłami, komputery oraz pliki dokumentów. W lokalu nr (...) znajduje się także serwerownia. W drugim pokoju lokalu nr (...) przechowywane są kartony, stoją meble biurowe. W lokalu nr (...) znajduje się oddzielna łazienka. W lokalu nr (...) nie ma wyodrębnionego pomieszczenia gospodarczo - kuchennego. Oba lokale posiadają status odrębnych lokali mieszkalnych. A. W. i T. W. oraz B. H. i G. H. mają swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń w lokalach (...) . A. W. i T. W. pozostają w konflikcie interpersonalnym z B. H. i G. H. , wynikającym z uprzednio wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej. Są ze sobą skłóceni i czują wzajemną antypatię. A. W. i T. W. w trakcie wykonywanej działalności gospodarczej odczuwają dyskomfort psychiczny wynikający ze współpracy w jednym pomieszczeniu z B. H. i G. H. . Konflikt ten nie ma negatywnego przełożenia na ich stosunku zewnętrzne z kontrahentami. Małżonkowie B. i G. H. w dniu 11 kwietnia 2012 r. zawarli z A. R. przedwstępną umowę sprzedaży przypadających im udziałów w prawie własności wyżej wymienionych lokali, w której wskazano, że zawarcie umowy przyrzeczonej nastąpi najpóźniej w dniu 29 marca 2013 r. A. R. jest wspólnikiem (...) spółki z o.o. z siedzibą we W. , zarejestrowanej pod adresem ul. (...) Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie złożonych w odpisach dokumentów i zeznań świadków oraz stron postępowania, którym dał wiarę w całości oraz na podstawie zdjęć, dokumentacji technicznej i oględzin przeprowadzonych w dniu 4 września 2012 r. Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uznał, iż wniosek oparty na treści art. 206 k.c. w zw. z art. 222 § 1 k.c. podlegał oddaleniu jako niezasadny. W ocenie Sądu Rejonowego B. H. i G. H. (dalej: uczestnicy) wykonują swoje prawo współwłasności lokali (...) w sposób zgodny ze współposiadaniem tychże lokali przez A. W. i T. W. (dalej: wnioskodawców). Wnioskodawcy mają swobodny i nieutrudniony dostęp do każdego pomieszczenia znajdującego się w tychże lokalach, a oba lokale spełniają funkcje w prowadzonej przez strony działalności gospodarczej, jakie przy ich zakupie i dostosowaniu do charakteru prowadzonej działalności, zostały im przypisane. Nie zostało wykazane, że uczestnicy w jakikolwiek sposób wkraczają w sferę prawa własności wnioskodawców oraz, że ich działanie lub brak obustronnego porozumienia, ma negatywny wpływ na prowadzenie przez nich działalności gospodarczej. Wnioskodawcy nie wykazali również, że pozostawanie w tych samych pomieszczeniach przez nich i uczestników ma negatywny wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej przez wnioskodawców. W szczególności wnioskodawcy mogą i jak wynika zeznań uczestniczki, przyjmują w nich kontrahentów oraz prowadzą stosowną dokumentację biurową, w sposób nieutrudniony przez uczestników. Nie zastało wykazane w szczególności, czy wzajemne funkcjonowanie konkurencyjnych podmiotów w jednym pomieszczeniu ma wymierny, materialny wpływ na zysk, czy też powodzenie (jego brak) w prowadzonej działalności np. w utracie - „przejmowaniu" przez uczestników klientów wnioskodawców. Natomiast samo odczucie dyskomfortu związanego z wzajemną niechęcią, jako miernik subiektywny, w niniejszej sprawie nie miał uzewnętrznienia w stosunku do współposiadanej rzeczy. Według Sądu I instancji przy rozstrzyganiu wniosku nie miało też znaczenia, która ze stron płaci czynsz, czy inne opłaty za media, a która nie, gdyż zarówno wnioskodawczy jak i uczestniczy za te zobowiązana co do zasady odpowiadają po równo - w stosunku do posiadanych udziałów ( art. 207 k.c ). Również argument, iż (...) spółka z o.o. z siedzibą we W. , której współwłaścicielem jest A. R. , zastała zarejestrowana pod adresem (...) , przy rozstrzyganiu wniosku w oparciu o treść art. 206 k.c , nie miał w ocenie Sądu Rejonowego istotnego znaczenia. Czynność tę, bez względu na formę, uznano za czynność przekraczającą zwykły zarząd, gdyż uczestnikom nie przysługuje do wyłącznego korzystania lokal nr (...) . Wobec braku zgody wnioskodawców czynność ta, przekraczająca zakres zwykłego zarządu, winna zostać uznana za nieważną ( art. 199 k.c ). Niemniej jednak Sąd Rejonowy uznał rację trzeciego uczestnika postępowania A. R. , że podział do korzystania wskazanych lokali może zmniejszyć wartość rzeczy ( lokali (...) ), których po zawarciu umowy rzeczowej stanie się w połowie współwłaścicielem. Niezależnie od tego, czy ewentualny, żądany do ustalenia w niniejszym postępowaniu podział do używania zostałby wpisany do księgi wieczystej, czy nie też nie ( art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece tekst. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), będzie on wiązał tego uczestnika na podstawie art. 221 k.c , gdyż mógł mieć o nim wiedzę. Jeżeli zaś, mając ekspektatywę nabycia udziału we współwłasności dwóch połączonych ze sobą lokali, liczyć mógł się z możliwością swobodnego korzystania z każdego z nich, to uwzględnienie przez sąd wniosku i podział ąuoad usum w ocenie Sądu zmniejszy wartość tychże lokali, skoro nabywca nie będzie mógł swobodnie korzystać z jednego z nich. Jak wskazał Sąd I instancji, o ile wydatki związane z definitywnym zniesieniem współwłasności mają merytoryczne uzasadnienie w samym fakcie podziału, to wydatki związane z czasowym podziałem do używania wymagają ekonomicznego uzasadnienia, przemawiającego za celowością ich poniesienia mimo czasowego charakteru podziału (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniach: z dnia 12 listopada 1973 r., II CRN 188/73, publ. OSNCP 1974/11/183, z dnia 29 grudnia 1967 r., III CRN 306, publ. OSNCP 12/68, z dnia 28 maja 1973 r., III CZP 25/73, publ. ONSCP 3/74). Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu, w orzeczeniu o podziale sąd musi dokładnie określić sposób tego podziału (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 lutego 1974 r., III CRN 361/73, publ. Lex Omega), gdy tymczasem wnioskodawcy, nie tylko nie określili szczegółowego podziału w zakresie wspólnego wyposażenia biura, w szczególności urządzeń informatycznych, lecz również nie wykazali, że koszt żądanej zmiany wyniesie 1.000 zł, co zakwestionowali uczestnicy. Zmiany w fizycznym podłączeniu sieci (serwerów), tak jak i koszt ponownego dostosowania ich do potrzeb prowadzonej przez wnioskodawców i uczestników działalności, wymagały nie tylko nieznanych sądowi z urzędu wiadomości specjalnych, lecz także bliżej nieokreślonych nakładów finansowych. Mogło to mieć również destabilizacyjny wpływ na prowadzoną działalność gospodarczą w okresie zmian. W ocenie Sądu Rejonowego nie można było zatem uznać, że żądany podział jest ekonomicznie uzasadniony. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiedli wnioskodawcy, zaskarżając postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu apelujący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegające w szczególności na uznaniu, że w sprawie nie zachodzą na tyle istotne praktyczne komplikacje we wspólnym korzystaniu z nieruchomości, które uzasadniałyby dokonanie sądowego podziału guoad usum; poprzez odmowę wiarygodności dowodowej, a co za tym idzie prawdziwości, dowodom w postaci zeznań wnioskodawców T. W. i A. W. , pominięcie faktu konfliktów stron co do wzajemnych rozliczeń z tytułu używania lokali, pominięcie zeznań uczestniczki B. H. w zakresie, w jakim przyznała, że prowadzenie konkurencyjnej działalności w tych samych pomieszczeniach może stanowić źródło konfliktów; art. 227 k.p.c. poprzez : oparcie orzeczenia również na zeznaniach uczestnika A. R. podczas, gdy okoliczności podnoszone przez niego nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; zaniechanie rozpoznania wniosku dowodowego wnioskodawców złożonego w piśmie z dnia 8 maja 2012r. i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji znajdującej się w aktach spraw Sądu Rejonowego dla Wrocławia -Fabrycznej IV Wydział Gospodarczy o sygn. akt. IV GNc 2675/10 i. IV GC 208/11, Sądu Okręgowego we Wrocławiu X Wydział Gospodarczy o sygn. akt. X Gz 216/11 i Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej Wydział VI Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o sygn.. akt. WR VI Ns Rej KRS (...) (KRS (...) ) na okoliczność ich treści, stosunków i relacji istniejących pomiędzy stronami_postępowania, pomimo, iż kwestia sporów istniejących pomiędzy stronami, a uniemożliwiających wspólne swobodne korzystanie z lokali przez wnioskodawców została podniesiona przez apelujących w toku postępowania i w końcu- art. 230 k.p.c. poprzez nie uwzględnienie na korzyść wnioskodawców nie zaprzeczonych przez uczestników okoliczności istnienia odrębnych sieci informatycznych i serwerów zainstalowanych i okablowanych w sposób umożliwiający swobodne ich przenoszenie i przełączanie w poszczególnych lokalach, stanu technicznego i fizycznego lokali potwierdzającego, iż stanowią one odrębne lokale i w związku z tym nie ma konieczności ponoszenia wysokich nakładów na wydzielenie poszczególnych lokali do używania; art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie przyczyn, dla których innym dowodom sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; art. 232 k.p.c. poprzez niedopuszczenie przez sąd z urzędu dowodu z opinii biegłego, który był niezbędny do ustalenia wysokości wydatków związanych ze zmianami fizycznymi wynikającymi z czasowego podziału; sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy podział do wyłącznego korzystania lokali nr (...) przy ul. (...) we W. jest nieuzasadniony z uwagi na okoliczność, iż uczestnicy nie wkraczają w sferę prawa własności wnioskodawców oraz że ich działania nie mają negatywnego wpływu na prowadzenie działalności przez wnioskodawców, a każda ze stron ma swobodny i nieutrudniony dostęp do każdego pomieszczenia znajdującego się w tychże lokalach, że podział ąuoad usum niewątpliwie zmniejszy wartość lokali będących przedmiotem podziału, skoro przyszły nabywca A. R. nie będzie mógł swobodnie korzystać z jednego z lokali, następnie stwierdzenie, iż wnioskodawcy mają swobodny i nieutrudniony dostęp do każdego pomieszczenia znajdującego się w lokalach stanowiących współwłasność stron. Wskazując na powyższe podstawy apelacji, apelujący wnieśli o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego poprzez orzeczenie sądowego podziału do korzystania z nieruchomości lokalowych (ąuoad usum) położonych we W. przy ul. (...) oraz przy ul. (...) w ten sposób, że: małżonkowie A. i T. W. otrzymają od dnia wydania orzeczenia w sprawie, wyłączne i nieograniczone prawo do korzystania z lokalu nr (...) przy ul. (...) we W. o powierzchni użytkowej 74,76 ml, dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu Wydział IV ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) wraz z udziałem związanym z własnością lokalu w wysokości (...) części nieruchomości objętej KW nr WR1 (...) włącznie z prawem oddawania tego lokalu do korzystania osobom trzecim zarówno nieodpłatnie jak i odpłatnie, a małżonkowie G. i B. H. otrzymają od dnia wydania orzeczenia w sprawie, wyłączne i nieograniczone prawo do korzystania z lokalu nr (...) przy ul. (...) we W. o powierzchni użytkowej 51,94 m2,dla którego Sąd rejonowy dla Wrocławia -Krzyków we Wrocławiu Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) wraz z udziałem związanym z własnością lokalu w wysokości (...) części nieruchomości objętej KW nr WR1 (...) , włącznie z prawem oddawania tego lokalu do korzystania osobom trzecim zarówno nieodpłatnie jak i odpłatnie, ewentualnie: małżonkowie G. i B. H. otrzymają od dnia wydania orzeczenia w sprawie, wyłączne i nieograniczone prawo do korzystania z opisanego lokalu nr (...) , włącznie z prawem oddawania tego lokalu do korzystania osobom trzecim zarówno nieodpłatnie jak i odpłatnie, a małżonkowie T. i A. w. otrzymają od dnia wydania orzeczenia w sprawie, wyłączne i nieograniczone prawo do korzystania z lokalu nr (...) , włącznie z prawem oddawania tego lokalu do korzystania osobom trzecim zarówno nieodpłatnie jak i odpłatnie; nadto orzeczenie, iż zarówno korzyści jak i ciężary związane z lokalem, począwszy od dnia wydania orzeczenia w sprawie, przyporządkowane będą tym uprawnionym, którzy posiadają prawo do wyłącznego korzystania z otrzymanego do wyłącznego korzystania lokalu, co dotyczyć będzie w szczególności pożytków w postaci czynszu najmu lokalu, a także opłat z tytułu kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją lokalu oraz kredytu hipotecznego zaciągniętego w (...) S.A. Apelujący wnieśli także o dopuszczenie i przeprowadzenie w postępowaniu apelacyjnym dowodów z dokumentacji znajdującej się w aktach spraw prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej IV Wydział Gospodarczy pod sygn. akt. IV GNc 2675/10 i IV GC 208/11, przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu X Wydział Gospodarczy pod sygn. akt. X Gz 216/11 oraz przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia - Fabrycznej Wydział VI Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod sygn.. akt. WR VI Ns Rej KRS (...) (KRS (...) ) na okoliczność ich treści, stosunków i relacji istniejących pomiędzy stronami postępowania. W razie nieuwzględnienia powyższych wniosków dowodowych apelujący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach instancji odwoławczej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Rejonowy poczynił po części prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, co do istnienia po stronie małżonków W. i małżonków H. przymiotu współwłaścicieli oznaczonych dwóch prawnie wyodrębnionych lokali, udziałów we współwłasności, położenia, powierzchni lokali, ich układu funkcjonalnego i aktualnego faktycznego sposobu wykorzystywania. Właściwie również stwierdził jakie przyczyny legły u podstaw dokonanych na etapie nabywania lokali przez współwłaścicieli przeróbek funkcjonalnych tych lokali, wskazując na okoliczność prowadzenia uprzednio przez strony wspólnej działalności gospodarczej i jej ustania. W tym zatem zakresie ustalenia faktyczne Sądu I instancji Sąd Okręgowy przyjął za własne. W ramach postępowania apelacyjnego, na podstawie dopuszczonego z urzędu dowodu z opinii pisemnej z 15 listopada 2013r., a następnie ustnej opinii uzupełniającej z 18 marca 2014r. opinii biegłej sądowej z zakresu budownictwa E. S. , Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił, iż podział do korzystania wskazanych lokali możliwy jest w drodze przywrócenia im funkcjonalnej odrębności; istniejące instalacje wraz z serwerownią nie stanowią przeszkody do przywrócenia lokalom funkcji samodzielności. W tym celu należy zamurować powstały między lokalami otwór drzwiowy i zdemontować drzwi wewnętrzne, otynkować i pomalować ścianę, przy czym szacunkowa wartość wskazanych prac wyniesie około 600- 650 zł. Wskazane jest wykonanie prac instalacyjnych dla zapewnienia odrębności instalacji informatycznej, elektrycznej, alarmowej, przy wykorzystaniu istniejących podłączeń i urządzeń. Łączny koszt tych prac nie powinien przekroczyć kwoty kilkuset złotych. W zakresie instalacji informatycznej wystarczające jest rozprowadzenie okablowania od serwera znajdującego się w jednym z pomieszczeń lokalu numer (...) , przy czym z uwagi na konkurencyjny charakter działalności prowadzonej obecnie przez strony i wymogi związane z ochroną posiadanych i administrowanych danych osobowych klientów wskazane jest wykonanie nowych podłączeń instalacyjnych w obu lokalach. Właściciel może dowolnie rozprowadzić instalację elektryczną zgodnie z uprzednio zatwierdzonym projektem, może wyposażyć lokal w klimatyzację, kamery, komputery, sprzęt TV i inne urządzenia. Okablowanie można rozprowadzić pod listwami przyściennymi lub zabudować kable płytami gipsowymi. W wyniku przeprowadzonego uzupełniająco postępowania dowodowego Sąd Odwoławczy stwierdził, iż na gruncie ustalonego stanu faktycznego sprawy zachodzą warunki do dokonania podziału do korzystania stanowiących przedmiot współwłasności stron nadal wyodrębnionych prawnie lokali, a zatem do zastosowania regulacji art. 206 k.c. Powołany przepis stanowi podstawę do określenia zakresu uprawnionego posiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej zarówno w sytuacji, w której możliwe jest zgodne współposiadanie i korzystanie z całej rzeczy przez wszystkich uprawnionych bez względu na wielkość ich udziałów we współwłasności, jak i w sytuacji, w której jakichkolwiek przyczyn ( np. ze względu na charakter rzeczy lub faktyczny sposób władania nią) nie jest to możliwe. W tym drugim przypadku użyte w przepisie sformułowanie „ w zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli" oznacza konieczność uwzględnienia wielkości udziałów przysługujących poszczególnym współwłaścicielom (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 201 lr., III CSK 288/10, LEX nr 1129123). Nie ulega wątpliwości, iż podział do korzystania rzeczy wspólnej może nastąpić w drodze porozumienia współwłaścicieli skoro porozumienie takie rodzi jedynie skutki obligacyjne, nie zmieniając stosunków własnościowych, a jego zawarcie nie wymaga zachowania określonej formy (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 lutego 2004r., IV CK 17/03, M. Prawn. 2007/ 14/ 91). Nie tylko określony w drodze umowy miedzy współwłaścicielami, ale także orzeczony postanowieniem sądu podział do korzystania może być odmiennie ukształtowany jeżeli nastąpiła istotna zmiana okoliczności będących podstawą dotychczasowego określenia sposobu korzystania z rzeczy wspólnej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy okolicznością bezsporną, prawidłowo ustaloną przez Sąd Rejonowy, było, iż dotychczasowy sposób korzystania z obu prawnie wyodrębnionych lokali, stanowiących funkcjonalnie jedną całość, wynikał z faktu prowadzenia przez strony wspólnie działalności gospodarczej w formie dwóch spółek (...) oraz A. W. i G. H. . Właśnie ta wspólna działalność uzasadniała wykonanie prac adaptacyjnych w obu nabytych na współwłasność lokalach zmierzających do zapewnienia im funkcji jednego biura, zaś na nabycie wskazanych lokali strony zaciągnęły zobowiązanie kredytowe. Niewątpliwie też nastąpiła w tym zakresie istotna zmiana okoliczności w postaci rezygnacji ze wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej, podjęcia przez strony samodzielnych inicjatyw w tym zakresie, przy chęci dalszego wykorzystywania na te cele pomieszczeń w przedmiotowych lokalach. Nie stanowiła objętą sporem okoliczność, że na tym tle, jak tez w związku z rozliczeniami finansowymi dotyczącymi uiszczania stosownych opłat za lokale i spłaty kredytu, pomiędzy stronami istnieje konflikt wpływający na wzajemne stosunki, który utrudnia wspólne, nieograniczone korzystanie ze wspólnych lokali. Okoliczności sprzyjające temu konfliktowi stanowią też konkurencyjny charakter prowadzonych przedsiębiorstw oraz uzewnętrzniony w umowie przedwstępnej zamiar sprzedaży przez uczestników postępowania ich udziałów we współwłasności A. R. . W ocenie Sądu Okręgowego powołane wyżej okoliczności uzasadniały przyjęcie, iż nastąpiła tego rodzaju zmiana sytuacji w zakresie określenia sposobu korzystania przez strony jako współwłaścicieli z przedmiotowych lokali, która uzasadniała wydanie orzeczenia sądowego dokonującego podziału rzeczy wspólnych do korzystania (por. Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia 12 kwietnia 1973r., III CZP 15/73, OSNC 1973/12/208 i z dnia 10 lutego 2004r., IV CK 17/03, M. Prawn. 2007/14/791). W tym zatem zakresie stwierdzić należało, iż Sąd I instancji naruszył normę prawa materialnego w postaci powołanego przepisu art. 206 k.c. poprzez jej niezastosowanie do opisanego stanu faktycznego. Wskazane uchybienie zostało przy tym wzięte pod uwagę przez Sąd Odwoławczy z urzędu wobec jego niepowołania w zarzutach apelacji Określając sposób korzystania przez strony z obu lokali Sąd Okręgowy miał na uwadze wskazania wynikające także z opinii biegłej sądowej z zakresu budownictwa E. S. co do charakteru wymienionych lokali stanowiących przedmiot odrębnej własności w określonych ułamkowo udziałach, ich nie tylko prawne lecz także możliwe funkcjonalne wyodrębnienie ( a w istocie jedynie przywrócenie wskazanej odrębności), powierzchnie lokali, istniejące podłączenia instalacji elektrycznej, TV, informatycznej, alarmowej, informatycznej, do kamer i innych niezbędnych instalacji, istnienie w każdym z lokali łazienki, w jednym z nich pomieszczenia kuchennego z możliwością łatwego nadania takiego charakteru funkcyjnego pomieszczeniu w drugim z lokali, a w końcu nieznaczny zakres i koszt robót koniecznych do wykonania dla wskazanego przywrócenia funkcjonalnej odrębności wskazanych lokali. Sąd Okręgowy miał w tej mierze na uwadze, iż jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 września 1973r. (III CRN 188/73, OSNC 1974/11/183), podział rzeczy wspólnej do korzystania ( quoad usum) nie jest definitywny, gdyż w zależności od zmienionych okoliczności może on ulec stosownej zmianie bądź to w drodze porozumienia współwłaścicieli, bądź też - w braku takiego porozumienia- w drodze orzeczenia sądowego (zniesienie współwłasności). Ów tymczasowy charakter podziału quoad usum nie może pozostać bez wpływu na sposób jego przeprowadzenia. O ile bowiem wydatki związane z definitywnym podziałem rzeczy wspólnej w drodze zniesienia współwłasności znajdują merytoryczne uzasadnienie już w fakcie likwidacji stosunku współwłasności, o tyle wydatki takie związane z podziałem rzeczy wspólnej ąuoad usum wymagają ekonomicznego uzasadnienia, przemawiającego za celowością ich poniesienia mimo tymczasowego charakteru takiego podziału. Biorąc pod uwagę potwierdzony wnioskami opinii biegłej sądowej zakres i charakter niezbędnych do wykonania prac w celu przywrócenia lokalom ich funkcjonalnej pełnej odrębności w postaci zamurowania powstałego między lokalami otworu drzwiowego i zdemontowania drzwi wewnętrznych, otynkowania i pomalowania ściany, przy uwzględnieniu szacunkowej wartości wskazanych prac na poziomie 600- 650 zł., wskazanego wykonania prac instalacyjnych dla zapewnienia odrębności instalacji informatycznej, elektrycznej, alarmowej, przy wykorzystaniu istniejących podłączeń i urządzeń, którego łączny koszt nie powinien przekroczyć kwoty kilkuset złotych, uznał Sąd Okręgowy, że zachodzą przesłanki do określenia sposobu korzystania przez strony ze stanowiących przedmiot współwłasności lokali w drodze przyznania wnioskodawcom do wyłącznego korzystania lokalu oznaczonego numerem (...) o powierzchni 51,94 m.kw. zaś uczestnikom postępowania lokalu oznaczonego numerem (...) o powierzchni 74.76 m.kw. z równoczesnym upoważnieniem stron do wykonania na wspólny koszt w częściach po 1/ 2 prac w postaci zdemontowania istniejących drzwi i zamurowania otworu drzwi wewnętrznych pomiędzy lokalami, rozprowadzenia samodzielnych instalacji alarmowej, informatycznej, do kamer, elektrycznej i innych niezbędnych instalacji w każdym z wydzielonych do korzystania lokali. W pozostałym zakresie sformułowany w apelacji, a uprzednio w postępowaniu przed Sądem I instancji, wniosek podlegał oddaleniu. Jak wyżej wskazano podział ąuoad usum rzeczy wspólnej ma charakter tymczasowy, rodzi jedynie skutki obligacyjne, a zatem nie może ingerować w pozostałą- poza kwestią korzystania z rzeczy- sferę uprawnień i obowiązków współwłaścicieli. Rzecz jasna każdy ze współwłaścicieli może podejmować samodzielnie pewne czynności w stosunku do tych części rzeczy wspólnej, z których samodzielnie korzysta. W przypadku lokalu oznacza to, że dopuszczalne jest zawarcie przez korzystającego z niego współwłaściciela umowy użyczenia z osoba trzecią. Jednak skutki takiej umowy ograniczać będą się wyłącznie do jej stron; nie odniosą skutku w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. W razie zbycia udziału we współwłasności nieruchomości przez współwłaściciela użyczającego lokal nabywca nie wejdzie w stosunek użyczenia, gdyż w odniesieniu do umowy użyczenia brak jest normy analogicznej do zawartej w art. 678 k.c. W odniesieniu zaś do zawarcia umowy najmu jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną wymagałaby ona uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli. Tożsame względy zadecydowały o niedopuszczalności orzeczenia w ramach dokonanego podziału do korzystania lokali o zobowiązaniach stron wobec osób trzecich ( spółdzielni mieszkaniowej, zarządcy nieruchomości wspólnej, dostawców mediów czy tez banku kredytującego). Zważywszy na powyżej przedstawioną argumentację, na podstawie art. 386§ 1 k.p.c. dokonano weryfikacji orzeczenia Sądu Rejonowego, oddalając apelację w pozostałym zakresie z zastosowaniem przepisu art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 520§ 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 13§ 2 k.p.c , stwierdzając sprzeczność interesów stron. Na zasądzone od uczestników koszty postępowania apelacyjnego składały się uiszczona przez wnioskodawców opłata sądowa od apelacji w kwocie 100 zł. oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika określone na podstawie § 2 ust. 1 i 2 i § 13 ust. 1 pkt. 1 w związku z §8 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W przedmiocie brakujących kosztów sądowych (przeprowadzenia w postępowaniu apelacyjnym dowodu z opinii biegłego) orzeczono na podstawie art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. Nr 163, poz. 1398 ze zm.) w związku z art. 520 § 1 i art. 391 § 1 k.p.c. , obciążając strony tymi kosztami w częściach równych.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.