Sad powszechny, II Ca 799/19

(1)o zapłatę kwoty 11468,33 zł (jedenaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt osiem złotych trzydzieści trzy grosze) z odsetkami od kwoty 10613,15 zł (dziesięć tysięcy sześćset trzynaście złotych piętnaście groszy) w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, jednak nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, za okres od dnia 11 czerwca 2016 roku do dnia zapłaty na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 21 marca 2019 roku, w sprawie I C 193/17 I. zmienia częściowo zaskarżony wyrok: 1) w punkcie I w ten sposób, że zasądza od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 6698,74 zł (sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt osiem złotych siedemdziesiąt cztery grosze) w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, jednak nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, za okres od dnia 22 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty, 2) w punkcie III w ten sposób, że zasądza od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 2030 zł (dwa tysiące trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, 3) w punkcie IV w ten sposób, że:

1. a)nakazuje pobrać od (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku kwotę 1239,84 zł (tysiąc dwieście trzydzieści dziewięć złotych osiemdziesiąt cztery grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,
2. b)nakazuje pobrać od K. S.

(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku kwotę 1712,16 zł (tysiąc siedemset dwanaście złotych szesnaście groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 332,92 zł (trzysta trzydzieści dwa złote dziewięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego; IV. przyznaje kuratorowi pozwanego adwokatowi Ł. S. wynagrodzenie w kwocie 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu odwoławczym i kwotę tę nakazuje wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. . Magdalena Nycz-Łucjan Dariusz Iskra Anna Wołucka-Ławnikowicz Sygn. akt II Ca 799/19 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 10 czerwca 2016 roku, wniesionym do Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku w dniu 16 czerwca 2016 roku, powód – (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego – K. S.

(1)kwoty 11468,33 zł z odsetkami od kwoty 10613,15 zł w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, jednak nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, za okres od dnia 11 czerwca 2016 roku do dnia zapłaty (k. 2-3v). Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwany w dniu 18 września 2015 roku zawarł z powodem umowę (...) nr (...) , która w związku z wypowiedzeniem została postawiona w stan wymagalności. Na podstawie ksiąg powoda stwierdzono, że na dzień 10 czerwca 2016 figuruje w nich wymagalne zadłużenie z tego tytułu w kwocie 10613,15 zł (należność główna) i 825,18 zł (odsetki). Pomimo wezwań do zapłaty pozwany nie uregulował zadłużenia. Powód wskazał, że na dochodzoną pozwem kwotę składają się: 1) „należność główna (kapitał)” – 10613,15 zł, 2) „”odsetki umowne liczone od 18.10.2015 r. do 10.06.2016 r. w kwocie 825,18 zł, które są znane powodowi na dzień wystawienia pozwu o zapłatę, gdyż zostały wyliczone (lecz nie skapitalizowane)”, 3) „koszty” – 30 zł. * W dniu 29 czerwca 2016 nakaz Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku uchylił nakaz zapłaty w całości z uwagi na fakt, że nakazu zapłaty nie udało się doręczyć pozwanemu (k. 20, 38). * Postanowieniem z dnia 8 września 2017 roku ustanowiono kuratora dla pozwanego K. S.

(1), którego miejsce pobytu nie jest znane (k. 68). Kurator pozwanego wniósł odpowiedź na pozew. Podniósł zarzut braku wykazania podstaw i wysokości roszczenia oraz zarzut przedawnienia roszczenia i wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu (k. 91-94). * Wyrokiem z dnia 21 marca 2019 roku Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku: I. oddalił powództwo w całości; II. ustalił wysokość wynagrodzenia kuratora – adwokata Ł. S. na kwotę 5904 zł, w tym 23% podatku od towarów i usług (1104 zł) i przyznał kuratorowi wynagrodzenie w powyższej wysokości, które nakazał wypłacić do kwoty 2952 zł z zaliczki uiszczonej przez powoda, zaś w pozostałej części tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa; III. oddalił wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów procesu; IV. nakazał ściągnąć od (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2952 zł celem pokrycia wydatków wyłożonych tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa (k. 58-158v). W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy ustalił, że na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych numer (...) WI (...) ; (...) , (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. stwierdzono, że na dzień 10 czerwca 2016 figuruje w nich wymagalne zadłużenie z tytułu (...) od 1 lipca 2013 roku nr (...) w kwocie 11468,33 zł, na które składają się następujące kwoty: - 10.613,15 zł – należność główna; - 825,18 zł – odsetki za okres od 18 października 2015 roku do 10 czerwca 2016 roku. Sąd Rejonowy ustalił, że pismem z dnia 18 stycznia 2016 roku, skierowanym do pozwanego na adres zamieszkania pozwanego wskazany w pozwie, strona powodowa wypowiedziała umowę pożyczki nr (...) , wskazując, że zadłużenie wymagalne wobec (...) Spółki Akcyjnej według stanu na dzień wystawienia wypowiedzenia wynosi 1557,97 zł. Powyższe wezwanie nie zostało przez pozwanego odebrane. Sąd Rejonowy ustalił, że pismem z dnia 11 marca 2016 roku strona powodowa wezwała K. S.

(1)do zapłaty wymagalnych należności w łącznej wysokości 11203,72 zł. Powyższe wezwanie zostało wysłane na adres zamieszkania pozwanego wskazany w pozwie i nie zostało przez pozwanego odebrane. Sąd Rejonowy ustalił, że z systemu pesel-sad wynika, że od dnia 22 lutego 2014 roku K. S.

(1)nie posiada zameldowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na pobyt stały i czasowy trwający powyżej 3 miesięcy. Sąd Rejonowy wskazał, że ustalając stan faktyczny oparł się na powołanych w treści uzasadnienia dowodach. Sąd Rejonowy uznał, że powództwo jest bezzasadne, ponieważ w toku postępowania powód nie przedstawił żadnego dowodu, który pozwalałby stwierdzić istnienie stosunku zobowiązaniowego między stronami. Nie wykazał też powstania i wysokości ewentualnej zaległości, jak też „adekwatności” roszczenia odsetkowego. Sąd Rejonowy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowią przepisy art. 353 § 1 k.c. i art. 353 1 k.c. Sąd Rejonowy wskazał, że źródłem stosunku zobowiązaniowego między stronami sporu miała być umowa pożyczki zawarta pomiędzy K. S.

(1), który jako biorący pożyczkę zobowiązał się do zapłaty kwoty pożyczki w ratach na rzecz dającego pożyczkę – (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. . Strony określiły odsetki umowne na wypadek opóźnienia ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, a wobec nienależytego wykonywania umowy strona powodowa wypowiedziała umowę i wezwała pozwanego do spełnienia świadczenia w całości. Sąd Rejonowy przytoczył treść przepisu art. 720 § 1 k.c. i wskazał, że pomimo zobowiązania pełnomocnika powoda do złożenia w terminie 21 dni oryginałów dokumentów dołączonych do pisma procesowego z dnia 26 lutego 2018 roku pod rygorem przyjęcia, że odmawia przedłożenia oryginałów tych dokumentów na żądanie sądu i oceny tego postępowania w świetle zasad regulujących postępowanie dowodowe w procesie cywilnym, pełnomocnik złożył ponownie jedynie niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy zawartej z pozwanym, harmonogram spłat pożyczki i potwierdzenie uruchomienia pożyczki. Sąd podkreślił, że pozwany domagał się przedłożenia dokumentów potwierdzających powstanie zobowiązania, w szczególności zaś umowy zawartej przez K. S.

(1). Sąd Rejonowy uznał, że nie sposób przyjąć, że strony postępowania łączyła umowa pożyczki nr (...) , jak twierdzi powód. Okoliczność ta bowiem nie została wykazana wymaganymi przez przepisy prawa dokumentami. Sąd Rejonowy wskazał również, że powód twierdził też, że w wyniku realizacji tej umowy doszło do powstania zadłużenia. Okoliczności tej jednak powód również nie udowodnił. Na okoliczność istnienia zadłużenia powód przedłożył wyciąg z ksiąg bankowych, który w obecnym stanie prawnym ma tylko walor dokumentu prywatnego. Sąd Rejonowy uznał, że wyciąg z ksiąg bankowych złożony w sprawie, podobnie jak wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenie umowy, stanowią tylko dowód tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenia zawarte w dokumencie. Są tylko dokumentami prywatnymi ( art. 245 k.p.c. ) i ich moc dowodowa jest identyczna. Nie zmienia tej oceny to, że w określonych w art. 485 § 3 k.p.c. okolicznościach wyciąg z ksiąg bankowych może być podstawą wydania przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym – do czego zresztą w sprawie nie doszło. Dokument prywatny, w przeciwieństwie do dokumentu urzędowego, nie korzysta z domniemania zgodności jego treści z prawdą. Oznacza to, że dokumenty, które złożono w sprawie, nie stanowią dowodu przesądzającego o tym, że pozwany skorzystał z pożyczki w sytuacji, gdy kurator pozwanego zaprzecza istnieniu zadłużenia. W szczególności nie może być jedynym dowodem tego wyciąg z ksiąg bankowych powoda, będący w obecnym stanie prawnym jedynie dokumentem prywatnym, sporządzonym wyłącznie przez jedną ze stron postępowania. Jego wartość dowodowa jest zbliżona do wartości dowodowej pisemnych oświadczeń strony zawartych w pozwie bądź sprzeciwie lub odpowiedzi na pozew. Oprócz dokumentów prywatnych zawierających określone w nich jednostronne oświadczenia woli i wiedzy powód nie przedłożył dowodu na przekazanie jakichkolwiek kwot na rzecz pozwanego; nie wskazał nawet, w jakich okolicznościach i kiedy doszło jego zdaniem do powstania zadłużenia. Skonkretyzowanie przez powoda sposobu powstania zadłużenia, choćby przez podanie, w jakich datach doszło do powstania zadłużenia (lub przedłożenie oryginału wyciągu z rachunku pozwanego zawierającego odpowiednie dane) było konieczne do tego, aby strona pozwana mogła się do tego odpowiednio konkretnie odnieść, a także do tego, by Sąd mógł prawidłowo ocenić podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Jeśliby liczyć termin przedawnienia od dołączonego do akt wypowiedzenia umowy kredytu/pożyczki, to trzyletni termin przedawnienia z art. 118 in fine k.c. do dnia wniesienia pozwu nie upłynął, niemniej nie wiadomo, czy powód nie zwlekał z wypowiedzeniem umowy i czy w związku z tym nie doszło do upływu terminu przedawnienia wcześniej. Pozwany zaprzeczył, aby posiadał jakiekolwiek zobowiązania względem powoda. Brak przyznania okoliczności przytoczonych w pozwie oznacza w tym przypadku, wobec braku innych dowodów, że powód nie udowodnił istnienia swojego roszczenia, a to jego, stosownie do art. 6 k.c. , obciążał ciężar dowodu w tym zakresie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Rejonowy wskazał przepis art. 98 § 1 k.p.c. , a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o nieuiszczonych kosztach sądowych przepisy art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . * Od wyroku z dnia 21 marca 2019 roku apelację wniósł pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości. Pozwany zarzucił naruszenie: „1) art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. polegające na dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy, ocenie materiału dowodowego przejawiającej się w uznaniu, że Powód nienależycie udokumentował roszczenie, podczas gdy załączone do akt sprawy dokumenty w postaci umowy, wypowiedzenia, wyciągu z ksiąg bankowych oraz wezwania do zapłaty, stanowią dokumenty, których prawdziwość nie została w żaden sposób zakwestionowana i stanowią dowód na przysługującą wobec Pozwanego wierzytelność; 2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. poprzez przyjęcie, że Powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, podczas gdy zaoferował on logiczne dowody wskazujące na istnienie i wysokość zobowiązania na właściwym etapie sprawy, 3) art. 207 § 3 k.p.c. poprzez ograniczenie się do biernej oceny stanowisk Stron i uniemożliwienie Powodowi rozwiania wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do należytego udokumentowania roszczenia poprzez nie wezwanie Powoda do wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości”1. Powód wniósł między innymi o „zmianę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i zasądzenie od Pozwanej na rzecz Powoda kwoty dochodzonej pozwem oraz kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych” (k. 167-168v). ÷ W odpowiedzi na apelację kurator pozwanego wniósł o oddalenie apelacji w całości, nieuwzględnienie przedstawionych w apelacji wniosków dowodowych, jako spóźnionych, oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu przez kuratora w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części (k. 184-185v). * Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja powoda jest częściowo zasadna. Na wstępie należy wskazać, że do rozpoznania apelacji miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469). Przepis art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku stanowi, że do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Uzasadniony jest podniesiony w apelacji zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przy dokonywaniu ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy oparł się jedynie na następujących dokumentach: 1. wyciągu z ksiąg banku (k. 4), 2. pełnomocnictwach (k. 7-9, 86), 3. piśmie z dnia 18 stycznia 2018 roku zawierającym oświadczenie o wypowiedzeniu pożyczki (k. 128), 4. zwróconej przez operatora pocztowego kopercie, w której pismo z dnia 18 stycznia 2018 roku zostało przesłane do pozwanego (k. 129), 5. piśmie z dnia 11 marca 2016 roku zawierającym wezwanie do zapłaty (k. 5), 6. zwróconej korespondencji zawierającej pismo z dnia 11 marca 2016 roku (k. 6), 7. zaświadczenia systemu (...) -SAD (k. 18-19v), 8. informacji z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA (k. 49). Przy ocenie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów oraz przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie Sąd Rejonowy pominął szereg innych dowodów z dokumentów i swojego stanowiska w tym zakresie nie uzasadnił. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji pozwany złożył następujące dokumenty dodatkowe mające znaczenie dla ustaleń faktycznych w sprawie: 1. wydruk z dnia 27 grudnia 2017 roku przedstawiający historię operacji na rachunku kredytowym K. S.

(2)(k. 85-85v), 2. kserokopię umowy pożyczki numer (...) z dnia 18 września 2015 roku, zawartej pomiędzy (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. a K. S.

(1)(k. 103-105v, 132-134),

1. kserokopię dokumentu z dnia 18 września 2015 roku zatytułowanego (...) POLISA NR (...) dla Pożyczkobiorców posiadających (...) w (...) SA ” (k. 106-107, 135-136),
2. kserokopię dokumentu z dnia 18 września 2015 roku zatytułowanego (...) POLISA (...) Wniosek o zawarcie Umowy (...) do (...) posiadających (...) w (...) SA – wariant podstawowy” (k. 107v-108v, 137-138),
3. kserokopię dokumentu zatytułowanego „HARMONOGRAM SPŁAT POŻYCZKI Załącznik do Umowy kredytowej nr (...) ” (k. 109-109v, 139-139v),
4. kserokopię dokumentu zatytułowanego (...) (k. 110),
5. wydruk z dnia 27 marca 2018 roku przedstawiający historię operacji na rachunku kredytowym K. S.

(2)(k. 127-127v). Sąd Rejonowy nie zajął w ogóle stanowiska w przedmiocie wymienionych wyżej dokumentów, złożonych przez powoda w celu przeprowadzenia z nich dowodów. Należy zgodzić się z ustaleniem Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik powoda lub powód nie złożyli oryginałów dokumentów, których kserokopie dołączone zostały do pisma procesowego powoda z dnia 26 lutego 2018 roku. Na rozprawie w dniu 15 marca 2018 roku kurator pozwanego wnosił o zobowiązanie pełnomocnika powoda do złożenia oryginałów tych dokumentów (k. 117). W odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik powoda złożył ponownie kserokopie tych dokumentów, których kserokopie dołączone zostały do pisma procesowego z dnia 26 lutego 2018 roku (k. 131-141). Treść pisma procesowego z dnia 28 marca 2018 roku (k. 131) wskazuje, że przy wykonywaniu obowiązku nałożonego przez Sąd pełnomocnik powoda wykazał się co najmniej brakiem staranności w zapoznaniu się z treścią pisma sądowego z dnia 16 marca 2018 roku (k. 118). Z wymienionych wyżej dokumentów, w tym także tych dokumentów, które Sąd Rejonowy przyjął za podstawę ustaleń faktycznych, oraz z dokumentów dołączonych do apelacji, z których Sąd Okręgowy przeprowadził dowód w postępowaniu apelacyjnym, wynika, że w dniu 18 września 2015 roku (...) zawarła umowę pożyczki gotówkowej oraz związaną z tą umową umowę ubezpieczenia. Przedmiotem umowy pożyczki była kwota 11727,94 zł, z czego kwota 10000 zł podlegała wypłacie kredytobiorcy, a pozostała kwota 1727,94 zł miała służyć skredytowaniu części kosztów pożyczki, a mianowicie kosztów w postaci prowizji – 415,58 zł i składek ubezpieczeniowych za cały okres ubezpieczenia równy okresowi kredytowania, to jest za okres 36 miesięcy – 1312,36 zł. Pożyczka udzielona została na okres 36 miesięcy, a wysokość i terminy płatności rat pożyczki określone zostały w harmonogramie spłat stanowiącym integralną część zawartej umowy. Raty pożyczki określone zostały w równej wysokości 378,43 zł miesięcznie, z tym że ostatnia rata miała wynosić 377,74 zł. Termin płatności pierwszej raty oznaczony został na dzień 18 października 2015 roku, a ostatniej na dzień 18 września 2015 roku (k. 109v). Spłaty rat miały być dokonywane przez Bank w drodze potrącenia wymagalnych należności ze środków pieniężnych na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym pożyczkobiorcy numer (...) prowadzonym przez Bank (§ 6 umowy). Jednocześnie z umową pożyczki zawarta została umowa ubezpieczenia spłaty pożyczki na wypadek utraty przez K. S.

(1)dochodu lub inwalidztwa (k. 106-108v). W dniu 18 września 2015 roku kwota pożyczki (10000 zł) została umieszczona na rachunku kredytowym pożyczkobiorcy (k. 110), a następnie przelana z rachunku kredytowego pożyczkobiorcy na rachunek oszczędnościowo rozliczeniowy pożyczkobiorcy (k. 172-173). W dniu 18 września 2015 roku K. S.

(2)dokonał wypłaty gotówkowej kwoty 5000 zł ze swojego rachunku oszczędnościowo-kredytowego numer (...) (k. 170). W dniu 22 września 2015 roku K. S.

(2)dokonał wypłaty gotówkowej kwoty 5000 zł ze swojego rachunku oszczędnościowo-kredytowego numer (...) (k. 171). W związku z tym, że umowa pożyczki nie była spłacana przez pożyczkobiorcę, w piśmie z dnia 18 stycznia 2016 roku wysłanym na adres pozwanego w dniu 25 stycznia 2016 roku Bank złożył pożyczkobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy (k. 128-129v). W dniu 7 marca 2016 roku nastąpiło częściowe rozliczenie kapitału pożyczki w kwocie 1114,79 zł (k. 85, 127, 169 – historia operacji na rachunku kredytowym). Można założyć, że kwota ta stanowiła częściowo niewykorzystaną składkę ubezpieczeniową (w związku z wypowiedzeniem umowy) i została odliczona od kwoty podlegającej zapłacie przez pożyczkobiorcę. Po częściowym rozliczeniu do zapłaty z tytułu zwrotu kredytu pozostała kwota 10613,15 zł. Kwotę tę Bank ujął w wyciągu z ksiąg bankowych numer (...) z dnia 10 czerwca 2016 roku (k. 4). W dniu 21 grudnia 2017 roku Bank dokonał rozliczeń na rachunku („kontrakcie”) kredytowym pożyczkobiorcy, przy czym nie wiadomo, czy wiązało się to z jednorazową wpłatą pożyczkobiorcy, czy też z pobraniem przez Bank środków z rachunku oszczędnościowo-kredytowego pozwanego. Na poczet spłaty kapitału pożyczki Bank zaliczył kwoty 282,13 zł, 281,32 zł, 286,76 zł, 286,14 zł, 288,56 zł, 2489,50 zł. Po zaliczeniu do zapłaty z tytułu zwrotu kapitału pożyczki pozostała kwota 6698,74 zł. Zestawienie treści historii operacji na rachunku („kontrakcie”) kredytowym pożyczkobiorcy z treścią harmonogramu spłaty prowadzi do wniosku, że w dniu 21 grudnia 2017 roku Bank zaliczył również odpowiednie kwoty (oznaczone symbolem „K1”) na poczet odsetek kapitałowych: 1) 96,30 zł (część raty kapitałowo-odsetkowej za październik 2015 roku), 2) 97,11 zł (część raty kapitałowo-odsetkowej za listopad 2015 roku), 3) 91,67 zł (część raty kapitałowo-odsetkowej za grudzień 2015 roku), 4) 92,29 zł (część raty kapitałowo-odsetkowej za styczeń 2016 roku), 5) 89,87 zł (część raty kapitałowo-odsetkowej za luty 2016 roku). Do lutego obowiązywała bowiem umowa pożyczki, a w związku z tym powodowi przysługiwały umówione odsetki kapitałowe. W dniu 21 grudnia 2017 roku Bank zaliczył również odpowiednie kwoty (oznaczone symbolem „K6”) na poczet odsetek za fakt opóźnienia („odsetek karnych”): 1) 61,45 zł, 2) 58,89 zł, 3) 57,66 zł, 4) 55,11 zł, 5) 53,13 zł. Suma (753,48 zł) wskazanych wyżej:

1. a)odsetek kapitałowych oraz
2. b)odsetek za fakt opóźnienia, liczonych zgodnie z umową według czterokrotności stopy i kredytu lombardowego NBP, która w okresie od dnia 5 marca 2015 roku do dnia 17 marca 2020 roku wynosiła 2,5 % w stosunku rocznym, pozwala na przyjęcie, że stanowiła ona rozliczenie odsetek kapitałowych i odsetek za opóźnienie na dzień 10 czerwca 2016 roku, to jest na dzień wystawienia wyciągu z ksiąg banku. Nawet bowiem gdyby hipotetycznie liczyć ogólnie odsetki od pierwotnej kwoty kredytu 11727,94 zł według stopy 10% w stosunku rocznym za okres od dnia 18 października 2015 roku do dnia 10 czerwca 2016 roku, które wynosiłyby 761,51 zł, to i tak kwota zaliczona przez Bank (753,48 zł) na poczet odsetek kapitałowych i odsetek za fakt opóźnienia, praktycznie odpowiada wyliczonej hipotetycznie kwocie odsetek. Odsetki (kapitałowe i za fakt opóźnienia) na dzień wystawienia bankowego tytułu nie mogły zatem wynieść 825,18 zł. W dniu 21 grudnia 2017 roku Bank zaliczył również na poczet odsetek za fakt opóźnienia („odsetek karnych”):
3. a)kwotę 1663,27 zł oznaczoną symbolem „ (...) ” oraz
4. b)kwotę 33,84 zł, oznaczoną symbolem (...) . Suma tych kwot (1697,11 zł) jest niewiele wyższa od odsetek za fakt opóźnienia w zapłacie kwoty 11080,39 zł (stanowiącej niespłaconą sumę kwoty pożyczki – 10613,15 zł na dzień 10 czerwca 2016 roku i niezapłacone odsetki kapitałowe – 467,24 zł na dzień 10 czerwca 2016 roku). Kwota tych ostatnich odsetek wynosi 1696,97 zł. Z powyższych ustaleń wynika, że na dzień 21 grudnia 2017 roku do zapłaty w ramach żądań dochodzonych w rozpoznawanej sprawie pozostawała jedynie kwota 6698,74 zł z tytułu zwrotu pożyczki. Od tej kwoty należały się Bankowi odsetki za opóźnienie w zapłacie tej kwoty za czas od dnia 22 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty, liczone według czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. Na dzień 21 grudnia 2017 roku z żądań dochodzonych w rozpoznawanej sprawie zaspokojone zostało, a częściowo nie było zasadne, żądanie zapłaty kwoty 825,18 zł, a ponadto zaspokojone zostało żądanie odsetek od kwoty 10613,15 zł za okres od 11 czerwca 2016 roku do dnia 21 grudnia 2017 roku. ÷ Przy ocenie dowodów z dokumentów, które całkowicie pominął Sąd pierwszej instancji przy dokonywaniu ustaleń faktycznych, należy zwrócić uwagę, że Kodeks postępowania cywilnego , jak również inne akty prawne regulujące postępowanie w sprawach cywilnych, nie zawierają wyczerpującego katalogu dowodów, jakie mogą być przeprowadzone w postępowaniu cywilnym ( art. 309 k.p.c. ). Przepisy regulujące postępowanie cywilne przewidują wprawdzie ograniczenia dowodowe dotyczące możliwości udowodnienia faktów danego rodzaju tylko ściśle oznaczonymi dowodami, jednak dotyczy to tylko wypadków ściśle uregulowanych w tych przepisach. Brak jest w Kodeksie postępowania cywilnego i w innych aktach prawnych regulujących to postępowanie przepisów, które a priori wyłączałyby dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z kopii dokumentu (kserokopii, fotokopii, czy innego odwzorowania dokumentu). Co więcej, sama kserokopia dokumentu jest również dokumentem. Zwrócić należy uwagę, że w rozpoznawanej sprawie ani pozwany ani reprezentujący go kurator nie zaprzeczyli twierdzeniom powoda, że przedstawione przez niego kserokopie dokumentów są kserokopiami dokumentów potwierdzającymi czynności prawne z udziałem powoda. W szczególności należy podkreślić, że brak jest zarzutów, że widniejące na kserokopiach odwzorowania podpisów zawierających oznaczenie imienia i nazwiska pozwanego nie są odwzorowaniami własnoręcznych podpisów K. S.

(1). Kurator pozwanego na rozprawie w dniu 15 marca 2018 roku wniósł jedynie o zobowiązanie pełnomocnika powoda do złożenia oryginałów omawianych dokumentów (k. 117), jednak ani wówczas ani w toku dalszego postępowania nie zaprzeczył istnieniu kiedykolwiek oryginałów dokumentów, z których wykonano kserokopie. W szczególności brak było zarzutów, że dokumenty, z których wykonano kserokopie, zostały spreparowane przez powoda, a zwłaszcza, że podpisy zawierające oznaczenie imienia i nazwiska pozwanego zostały uczynione przez inną osobę. Kserokopia dokumentu jest zatem dowodem, który w postępowaniu cywilnym podlega ocenie na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. , tak jak każdy inny dowód. Zestawienie treści i cech wszystkich dokumentów przedstawionych przez powoda nie pozwala na uznanie, że kserokopie omawianych dokumentów nie mogą być wiarygodnymi dowodami, a w związku z tym, że nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych. W związku z powyższym na podstawie dokumentów przedstawionych przez powoda możliwe było dokonanie ustaleń w zakresie faktu zawarcia przez strony umów oznaczonego rodzaju, treści tych omów, przyczyn i sposobu wypowiedzenia umowy pożyczki oraz rozliczeń z tytułu wykonania umowy. Wprawdzie w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji powód nie przedstawił dowodów wykonania umowy pożyczki przez Bank, a więc wypłacenia pożyczki pozwanemu, i to pomimo zarzutów kuratora pozwanego w tym zakresie, jednak stosowne, omówione wyżej dokumenty, zostały przedstawione w postępowaniu apelacyjnym. Wprawdzie sąd drugiej instancji może pominąć spóźnione dowody na podstawie art. 381 k.p.c. , jednak w rozpoznawanej sprawie pominięcie dowodów wskazujących na wykonanie umowy przez Bank prowadziłoby do wydania rażąco niesprawiedliwego wyroku, a to wobec ustalenia, że umowa pożyczki została w rzeczywistości zawarta przez pozwanego. W świetle zasad doświadczenia życiowego trudno byłoby również założyć, że jeden z największych banków polskich dochodzi od pożyczkobiorcy zwrotu pożyczki, której sam nie wypłacił pożyczkobiorcy, i to pomimo zawarcia umowy pożyczki. Pominięcie dowodów na podstawie art. 381 k.p.c. jest przy tym prawem sądu drugiej instancji nie zaś obowiązkiem. Z uprawnienia tego sąd powinien korzystać przede wszystkim wówczas, gdy spowodowałoby to opóźnienie w rozpoznaniu sprawy, a zawnioskowane dowody nie mają jednoznacznego charakteru, gdy chodzi o chociażby tylko potencjalną możliwość dokonywania na ich podstawie ustaleń faktycznych w drugiej instancji. Należy zgodzić się ze stanowiskiem powoda wyrażonym w apelacji, że powód nie zamierzał dowodzić istnienia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę faktyczną powództwa jedynie wyciągiem z ksiąg banku dołączonym do pozwu. Odnosząc się do stanowiska Sądu pierwszej instancji na temat mocy dowodowej w postępowaniu cywilnym dokumentu w postaci wyciągu z ksiąg banku należy wyjaśnić, że oczywiste jest, że wyciąg z ksiąg banku nie jest dokumentem urzędowym w znaczeniu określonym przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego . Jest natomiast dokumentem prywatnym i jak każdy dowód przedstawiony sądowi w postępowaniu cywilnym podlega ocenie. Przykładowo może stanowić dowód tego, że osoby, które go podpisały, złożyły oświadczenie zawarte w wyciągu. Może wreszcie stanowić dowód tego, że opisane w wyciągu zadłużenie dłużnika figuruje w księgach banku. W zależności od okoliczności konkretnej sprawy może też stanowić dowód istnienia stwierdzonego w nim zadłużenia. Ocena takiego dokumentu dokonywana jest każdorazowo według zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. i nie można a priori wykluczyć, że wyciąg z ksiąg banku posłuży w konkretnym wypadku do ustalenia istnienia i wysokości wierzytelności banku. Zestawienie wyciągu z ksiąg banku przedstawionego w rozpoznawanej sprawie przez powoda z pozostałymi dokumentami stanowiącymi dowody w sprawie pozwala na przyjęcie, że wystawienie przez bank takiego wyciągu stanowiło działanie rzeczywiście związane z zawarciem przez Bank i pozwanego umowy pożyczki i z jej niewykonywaniem przez pozwanego. ÷ Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił częściowo zaskarżony wyrok: 1) w punkcie I w ten sposób, że zasądził od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 6698,74 zł w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, jednak nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, za okres od dnia 22 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty, 2) w punkcie III w ten sposób, że zasądził od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 2030 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, 3) w punkcie IV w ten sposób, że:

1. a)nakazał pobrać od (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku kwotę 1239,84 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,
2. b)nakazał pobrać od K. S.

(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku kwotę 1712,16 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Zmiana rozstrzygnięć zawartych w punktach III i IV zaskarżonego wyroku jest konsekwencją częściowej zmiany tego wyroku w punkcie I. Na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 2030 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Przepis art. 100 zd. 1 k.p.c. stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Z uwagi na to, że powództwo zostało częściowo oddalone, Sąd Okręgowy stosunkowo rozdzielił koszty procesu pomiędzy stronami, mając na względzie fakt, w jakiej części żądanie pozwu zostało uwzględnione. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w postanowieniu z dnia 31 stycznia 1991 roku, II CZ 255/90 (OSP 1991, z. 11, poz. 279), stosunkowy podział kosztów procesu ( art. 100 k.p.c. ) dotyczy ich całości, co oznacza przyjęcie za podstawę obliczeń sumy należności obu stron, ustalonych stosownie do zasad z art. 98 § 2 i 3 k.p.c. (oraz art. 99 k.p.c. ), w wypadkach tam wskazanych. Sumę tę dzieli się proporcjonalnie do stosunku, w jakim strony utrzymały się ze swymi roszczeniami lub obroną, otrzymując w wyniku kwoty, stanowiące ich udziały w całości kosztów. Jeżeli poniesione przez stronę koszty przewyższają obciążający ją udział – zasądzeniu na jej rzecz podlega różnica. Ogółem koszty procesu w rozpoznawanej sprawie wyniosły w pierwszej instancji 3500 zł i zostały poniesione wyłącznie przez powoda. Koszty te obejmują:

1. a)opłatę od pozwu – 531 zł (k. 15),
2. b)opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego – 17 zł (k. 16),
3. c)wykorzystaną w całości zaliczkę – 2952 zł (k. 60, 62). Pozwany przegrał sprawę w 0,58 części, ponieważ w takim zakresie zostało uwzględnione żądanie pozwu (6698,74 zł : 11468,33 zł = 0,58). Powód przegrał sprawę w 0,42 części. Udział w sumie kosztów procesu obciążający pozwanego wynosi 2030 zł (= 3500 zł · 0,58). Udział w sumie kosztów procesu obciążający powoda wynosi 1470 zł. Ponieważ poniesione przez powoda koszty (3500 zł) o 2030 zł przewyższają obciążający go udział, zasądzeniu na jego rzecz tytułem zwrotu kosztów procesu podlega ta właśnie różnica. * W pozostałej części apelacja powoda jest bezzasadna i w związku z tym podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Z dokumentów przedstawionych przez samego powoda wynika, że zobowiązanie do zwrotu pożyczki w zakresie objętym żądaniem pozwu zostało częściowo wykonane przez pozwanego. Kwestia ta została omówiona we wcześniejszej części uzasadnienia. Jeżeli chodzi o żądanie zapłaty kwoty 30 zł z tytułu zwrotu kosztów poniesionych przez Bank w związku z domaganiem się od pozwanego zwrotu pożyczki, to należy wskazać, że Bank nie wskazał i nie udowodnił, o jakiego rodzaju koszty chodzi. Nie jest uzasadniony podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia. Biorąc pod uwagę datę zawarcia umowy oraz daty wynikających z niej roszczeń o zwrot pożyczki, a także datę wniesienia pozwu do Sądu Rejonowego, należy uznać, że nie upłynął jakikolwiek termin przedawnienia roszczeń Banku. * Na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od K. S.

(1)na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 332,92 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Ogółem koszty postępowania odwoławczego w rozpoznawanej sprawie wyniosły 574 zł i zostały poniesione w całości przez powoda. Koszty te obejmują opłatę od apelacji (k. 174). Pozwany przegrał sprawę w drugiej instancji w 0,58 części, ponieważ w takim zakresie apelacja została uwzględniona. Powód przegrał sprawę w drugiej instancji w 0,42 części. Udział w sumie kosztów postępowania odwoławczego obciążający pozwanego wynosi 332,92 zł (= 574 zł · 0,58). Udział w sumie kosztów postępowania odwoławczego obciążający powoda wynosi 241,08 zł. Ponieważ poniesione przez powoda koszty (574 zł) o 332,92 zł przewyższają obciążający go udział, zasądzeniu na jego rzecz tytułem zwrotu kosztów procesu podlega ta właśnie różnica. * Na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536) Sąd Okręgowy przyznał kuratorowi pozwanego adwokatowi Ł. S. wynagrodzenie w kwocie 720 zł za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu odwoławczym i kwotę tę nakazał wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. . Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy w postępowaniu odwoławczym, a w związku z tym nie miał w sprawie zastosowania przepis § 1 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 roku. Z przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 roku wynika, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej będącego adwokatem ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturze . Stawka maksymalna wynagrodzenia kuratora w rozpoznawanej sprawie wynosiła zatem w postępowaniu odwoławczym 720 zł (1800 zł · 0,4). Aktualnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie przewiduje możliwości doliczenia do przyznanego wynagrodzenia stawki podatku od towarów i usług. * Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. Magdalena Nycz-Łucjan Dariusz Iskra Anna Wołucka-Ławnikowicz 1 Przytoczono dosłowne brzmienie zarzutów apelacyjnych.