Sad powszechny, II Ka 58/14

Sygn. akt II Ka 58/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 02 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Marek Podwójniak (spraw.) Sędziowie: SO Maria Stolarczyk SR (del.) Marcin Stokowski Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Wiktorzak przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sieradzu Anny Duczmalewskiej po rozpoznaniu w dniu 02 kwietnia 2014 r. sprawy K. K. oskarżonego z art. 177§ 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Wieluniu od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 09 grudnia 2013 r. sygn. akt VI K 152/13 na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. : uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Wieluniu - VI Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pajęcznie do ponownego rozpoznania. MP/Kwk Sygn. akt II Ka 58/14 UZASADNIENIE W skierowanym do Sądu Rejonowego w Wieluniu (VI Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Pajęcznie) akcie oskarżenia zarzucono K. K. to, że w dniu 31.10.2012 r. w m. B. powiatu (...) , woj. (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym kierując samochodem osobowym marki A. (...) nr rej. (...) przystępując do manewru wyprzedzania – na prostym odcinku drogi gdzie inne pojazdy uczestniczące w ruchu oczekiwały i zatrzymywały się przed zamkniętym przejazdem kolejowym – pojazdu A. (...) nr rej. (...) kierowanego przez D. T. i wykonującego skręt w lewo w efekcie czego doprowadził do zderzenia samochodów, w konsekwencji czego D. T. doznała m.in. urazu głowy i jamy brzusznej z uszkodzeniem śledziony, rany tłuczonej okolicy skroniowo-ciemieniowej będących innym ciężkim kalectwem to jest dokonanie czynu z art. 177 § 2 k.k. Wyrokiem z dnia 09 grudnia 2013 r. w sprawie VI K 748/13 Sąd Rejonowy w Wieluniu (VI Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pajęcznie) uniewinnił K. K. od dokonania zarzucanego mu czynu i kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku w całości na niekorzyść oskarżonego K. K. wywiódł Prokurator Rejonowy w Wieluniu, który zarzucił rozstrzygnięciu: I. obrazę przepisów postępowania, art. 5 i 7 k.p.k. , art. 410 k.p.k. mający wpływ na treść orzeczenia: - Pominięcie w ocenie materiału dowodowego znajdującego się w rejonie zdarzenia znaku pionowego na drodze ostrzegającego przed skrzyżowaniem drogi głównej z podporządkowaną/ ujętego w dokumentacji fotograficznej sporządzonej na miejscu zdarzenia bezpośrednio po zaistnieniu wypadku, - pominięcie w ustaleniu stanu faktycznego tej części opinii biegłego S. K. w której uznaje on, iż powstrzymywanie się oskarżonego od manewru wyprzedzenia przy uwzględnieniu 2 znaków i wynikających z nich obowiązków na gruncie prawa o ruchu drogowym mogłaby pozwolić na uniknięcie zaistnienia przedmiotowego wypadku komunikacyjnego, - nie odniesienie się do sytuacji, czy przy świadomości oskarżonego o zamkniętym przyjeździe kolejowym, kolejce oczekujących przed zaporą pojazdów, istniejącym skrzyżowaniu dróg i możliwości wyjechania innego pojazdu z drogi podporządkowanej na główna podjęty przez niego manewr wyprzedzania był bezpieczny i możliwy do wykonania, czy w tych realiach prędkość 75 km/h można uznać za bezpieczną i nie naruszył zasady ograniczonego zaufania wynikającej z prawa o ruchu drogowym W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja Prokuratora Rejonowego w Wieluniu jest w pełni trafna i jako taka skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kontrolując zaskarżone orzeczenie w ramach wniesionego środka odwoławczego Sąd Okręgowy w Sieradzu dopatrzył się uchybień tego rodzaju, które w efekcie skutkować musiały uznaniem, że utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe i uchyleniem zaskarżonego wyroku w oparciu o przepis art. 440 k.p.k. Zasadnicze wątpliwości Sądu Odwoławczego budzi poczyniona przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku. Z lektury pisemnych motywów rozstrzygnięcia wynika, że Sąd Rejonowy na podstawie zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie ustalił, iż zachowanie oskarżonego K. K. nie przyczyniło się do zaistnienia wypadku oraz że stan zagrożenia wypadkowego wywołało zachowanie się pokrzywdzonej D. T. , które należało uznać za bezpośrednią przyczynę wypadku. Swoje przekonanie w tym przedmiocie organ meriti oparł przede wszystkim na obdarzonych w pełni walorem wiarygodności opiniach biegłych, a w szczególności opinii biegłego S. K. , której Sąd przyznał wartość pierwszeństwa. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu podkreślił, że opinia w/w biegłego jest logiczna, czytelna, dokładna i wyczerpująca. Dodał, iż biegły w sposób jasny wskazał, w jaki sposób i na jakiej podstawie doszedł do wynikających z nich wniosków oraz że opinia co do przyczyn zdarzenia drogowego została poparta stosownymi, dokonanymi przez biegłego szczegółowymi wyliczeniami i analizami. Takie ustalenie Sądu I instancji jest obarczone błędem logicznym. Z opinii biegłego S. K. , którą jak wyżej wskazano Sąd uczynił podstawą dokonanych ustaleń faktycznych, jednoznacznie wynika bowiem nie tylko, że „stan zagrożenia wypadkowego wywołała swoim nieprawidłowym zachowaniem kierująca samochodem osobowym marki A. R. T. , która podczas kierowania pojazdem i wykonywania manewru zmiany kierunku jazdy, nie zachowała szczególnej ostrożności oraz nie zwracała uwagi na zbliżający się do niej pojazd, przez co nie oceniła jego prędkości i nie powstrzymała się od wykonania skrętu w lewo” ale także iż „do powstania wypadku przyczynili się kierujący samochodem osobowym marki A. (...) oskarżony K. K. , który zbliżając się do oznakowanego przejazdu kolejowego oraz skrzyżowania z droga podporządkowaną występującą z lewej strony, nie zachował szczególnej ostrożności, a zwłaszcza podjął manewr wyprzedzania samochodu osobowego prowadzonego przez D. T. , którego kierująca sygnalizowała manewr zmiany kierunku jazdy”. W oparciu o powyższe stwierdzić należy, że Sąd I instancji uznał opinię biegłego S. K. w całości za w pełni wiarygodną, nie mniej jednak jedynie część zawartych w niej wniosków końcowych uczynił podstawą dokonanych ustaleń faktycznych. Ponadto zważyć w tym miejscu należy, iż organ meriti na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że nieusuwalne wątpliwości w zakresie czy pokrzywdzona w sposób prawidłowy sygnalizowała zamiar skrętu w lewo należy zinterpretować na korzyść oskarżonego i przyjąć, że oskarżona albo w ogóle nie włączyła kierunkowskazu przed wykonaniem manewru skrętu w lewo, albo też uczyniła to w chwili, gdy oskarżony nie mógł już podjąć skutecznych manewrów obronnych. Tymczasem biegły S. K. w swej opinii, którą jak już podkreślano Sąd uczynił podstawą dokonania ustaleń faktycznych w sprawie, po dokonania szeregu wyliczeń i analiz uznał, że w fazie zderzenia pojazdów, wykonania manewru zmiany kierunku jazdy, w samochodzie osobowym marki A. (...) kierowanym przez D. T. był załączony lewy kierunkowskaz. Powyższe wskazuję na oczywistą sprzeczność między dokonaną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu (VI Zamiejscowy Wydział Karny w Pajęcznie) oceną opinii biegłego z zakresu wypadków drogowych S. K. a poczynionymi na jej podstawie ustaleniami faktycznymi. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że zasady in dubio pro reo – na której oparł się Sąd I instancji – nie można rozumieć jako swoistego uproszczonego traktowania pojawiających się w sprawie wątpliwości. Przede wszystkim nie ma ona zastosowania w sytuacji, gdy wątpliwości te są rezultatem niedokładnego i nieprecyzyjnego postępowania dowodowego, kiedy to organ procesowy powinien z urzędu uzupełnić to postępowanie, aby ustalić fakty zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem i wyjaśnić nasuwające się w tym zakresie wątpliwości, a nie sięgać po regułę in dubio pro reo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 roku, V K.K. 162/05, OSNwSK 2005/1/2326, Lex nr 174666). Jako zupełnie nieuprawnione Sąd Odwoławczy uznał także zawarte w pisemnych motywach rozstrzygnięcia twierdzenie organu meriti, „że nie można wykluczyć, iż żarówka lewego tylnego kierunkowskazu została uszkodzona już wcześniej na skutek jakiegoś innego zdarzenia lub też została w takim stanie przemontowanado pojazdu, którym poruszała się pokrzywdzona, z innego pojazdu i dlatego cechuje się odkształceniem żarnika”. Pozostaje sprawą oczywistą, że podstawę wszelkich ustaleń Sądu I instancji może stanowić jedynie zgromadzony i ujawniony w toku postępowania materiał dowodowy. Tym samym nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych twierdzenia Sądu nie znajdujące oparcia w żadnym tak rzeczowym jak i osobowym źródle dowodowym. W niniejszej sprawie żaden zebrany w toku postępowania dowód nie dawał Sądowi Rejonowemu w Wieluniu (VI Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu z siedzibą w Pajęcznie) podstaw do przyjęcia, że żarówka lewego tylnego kierunkowskazu została uszkodzona już wcześniej na skutek jakiegoś innego zdarzenia lub też została w takim stanie przemontowana do pojazdu, którym poruszała się pokrzywdzona, z innego pojazdu i dlatego cechuje się odkształceniem żarnika. Z zeznań D. T. oraz z relacji świadka S. S. , będącego jej chłopakiem, wynika wprawdzie, że po wypadku pojazd, którym poruszała się pokrzywdzona został zabezpieczony na podwórku należącym do w/w oraz że zostały usunięte z niego boczne kierunkowskazy, co wskazuję, że teoretycznie istniała możliwość bezprawnej ingerencji w karoserię samochodu, jednak ferowanie na tej podstawie twierdzeń sugerowanych przez Sąd I instancji ocenić należy jako zdecydowanie zbyt daleko idące. W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy zbyt pobieżnie ocenił także zeznania świadka H. K. . Istotnie ma rację organ merita, iż relacje te są zupełnie pozbawione konsekwencji i zawierają szereg sprzeczności ale warte podkreślenia jest, że w toku postępowania przygotowawczego świadek jednoznacznie podał, że widział jak doszło do zderzenia obu pojazdów uczestniczących w wypadku oraz że widział, iż w samochodzie pokrzywdzonej był załączony kierunkowskaz, zaś takiego kierunkowskazu nie było w samochodzie oskarżonego. Wobec faktu, że świadek diametralnie zmienił swoją wersję zdarzeń, oświadczając przed Sądem, że nie widział samego zdarzenia oraz że nie wie czy któryś z kierowców miał włączony kierunkowskaz, zupełnie niezrozumiałym dla Sądu Okręgowego w Sieradzu pozostaje, dlaczego organ meriti nie dołożył należytej staranności, aby wyjaśnić z czego wynikają stwierdzone rozbieżności. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej zeznania świadka H. K. stanowią szczególnie ważkie dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, albowiem odnoszą się do najbardziej istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności oskarżonego okoliczności sprawy i z tego względu winny być ocenione ze szczególną starannością i wnikliwością, a treść uzasadnienia winna w sposób dokładny i precyzyjny oddawać ich ocenę. Podsumowując powyższe uznać należy, iż Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie dopuścił się obrazy przepisów postępowania oraz błędów w ustaleniach faktycznych – co przy uwzględnieniu istotnego wpływu stwierdzonych uchybień na treść zaskarżonego orzeczenia skutkować musiało jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wieluniu (VI Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Pajęcznie). Sąd I instancji powtórnie rozstrzygając sprawę uwzględni wcześniej zaprezentowane uwagi oraz zapatrywania Sądu Odwoławczego, starannie, dokładnie i szczegółowo przeprowadzi postępowanie dowodowe, precyzyjnie ustali stan faktyczny, dokona wnikliwej i szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bez pomijania jakichkolwiek dowodów przeprowadzonych w sprawie, podejmie pogłębioną prawno-karną ocenę przestępstwa ostatecznie przypisanego oskarżonemu lub innej decyzji w kwestii odpowiedzialności karnej oraz wyda prawidłowe orzeczenie i sporządzi (w razie złożenia stosownego wniosku) uzasadnienie, które pozbawione będzie uchybień. Ponownie rozpoznając sprawę organ meriti winien stosować się do wymogów art.442 § 2 k.p.k. przeprowadzając postępowanie jedynie w zakresie dowodów, które miały wpływ na uchylenie wyroku.