Sygn. akt II W 287/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2020 roku Sąd Rejonowy w Giżycku w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący – SSR Bogdan Wałachowski Protokolant –

art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2, §17 ust. 2, §18 ust. 3 oraz §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r. 2. będąc osobą reprezentującą pracodawcę w Szkole Podstawowej w W. nie wykonała przepisów ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i podejmowała działania niezgodne z przepisami cytowanej wyżej ustawy oraz wydanym na jej podstawie regulaminie zfśs z 22.07.2015 r., polegające na przyznaniu 19 pracownikom- uczestnikom wycieczki do E. indywidualnych dopłat w okresie od 25.10.2018 r. do 22.11.2018 r. nie uwzględniając sytuacji życiowej, materialnej czy rodzinnej osób uprawnionych do korzystania ze środków zfśs tj. o za wykroczenie z art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1352)

art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2, §17 ust. 2 oraz §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r.

1. Obwinioną A. D. uznaje za winną popełnienia obu zarzucanych jej czynów i za to na podstawie art. 39§1 kw odstępuje od wymierzenia kary.
2. Zwalnia obwinioną od opłaty i pozostałych kosztów sądowych. II W 287/19 UZASADNIENIE Państwowa Inspekcja Pracy w E. skierowała wniosek o ukaranie A. D. zarzucając jej, iż będąc osobą reprezentującą pracodawcę w Szkole Podstawowe w W. nie wykonała przepisów ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i podejmowała działania niezgodnie z przepisami cytowanej ustawy oraz wydanym na jej podstawie regulaminie zfśs z 22.07.2015 r., polegające na zorganizowaniu i opłaceniu w dniach 21.11.2018r. i 24.12.2018 r. (k. 26-27, 36- mylnie wskazano we wniosku datę 24.12.2019 r.) ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wycieczki zagranicznej do E. w okresie 24-31.01.2019 r. pomimo nie uwzględnienia w planie rzeczowo- finansowym na 2018 r. wydatkowania na ten cel środków funduszu, tj. za wykroczenie z art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352)

art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2, §17 ust. 2, §18 ust.3 oraz §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r. Ponadto, również o to, iż będąc osobą reprezentującą pracodawcę w Szkole Podstawowej w W. nie wykonała przepisów ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i podejmowała działania niezgodne z przepisami cytowanej ustawy oraz wydanym na jej podstawie regulaminie zfśs z 22.07.2015 r, polegające na przyznaniu 19 pracownikom- uczestnikom wycieczki do E. indywidualnych dopłat w okresie od 25.10.2018 r. do 22.11.2018 r. nie uwzględniając sytuacji życiowej, materialnej czy rodzinnej osób uprawnionych do korzystania ze środków zfśs tj. za wykroczenie z art. 12a ust 1 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352)

art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2,§17 ust. 2, §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r. A. D. (48 lat) w latach m. inn. 2018-2019 pełniła funkcję Dyrektora Szkoły Podstawowej w W. . Wycieczka zagraniczna do E. , która została zorganizowana w dniach 24-31.01.2019 r. i w której udział wzięli w większości pracownicy Szkoły Podstawowej im. K. J. w W. organizowana była w trakcie obowiązywania regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych z dnia 22.07.2015 r. (k.72-79) . Przedmiotowy regulamin w §3 określał zaś, iż środki zfśs dzieli się zgodnie z corocznie sporządzanym planem, a szczegółowy plan finansowy dochodów i wydatków ustalany jest corocznie, do końca I kwartału w porozumieniu ze związkami zawodowymi. Paragraf 20 ust. 7 regulaminu zaznaczał, iż przedstawiciele związków zawodowych działających w szkole biorą udział w uzgadnianiu planu rzeczowo-finansowego funduszu na kolejny rok kalendarzowy, przyznawaniu świadczeń socjalnych. Dalej, paragraf 18 przedmiotowego regulaminu wskazywał, iż ze środków funduszu socjalnego może być dofinansowany udział pracowników (…) w różnych formach działalności kulturalno-oświatowej oraz sportowo- rekreacyjnych organizowanych przez szkołę na wniosek pracowników(…). Regulamin zakładał również możliwość zorganizowania dodatkowej imprezy kulturalno- oświatowej, co można uznać w przedmiotowej sprawie za wycieczkę, a środki na jej organizację mogły być przesunięte z innych form działalności funduszu. Impreza taka miała zaś być umieszczona w planie wydatków. Na podstawie powoływanego regulaminu, w szkole obowiązywał plan rzeczowo- finansowy zfśs na rok 2018 r, który posiadał wydatek w postaci działalności kulturalno- oświatowej i sportowo- rekreacyjnej w kwocie w wysokości 5.000 zł (k.17). Był on zatwierdzony przez przedstawicieli wszystkich organizacji związkowych działających w szkole, tj. (...) Organizację (...) oświaty (...) w W. , Związek (...) oraz (...) Organizację Związek Zawodowy (...) w S. . Przedmiotowy plan w trakcie trwania roku kalendarzowego był zmieniany, aczkolwiek była to zmiana nie uwzględniająca działalności kulturalno- oświatowej oraz sportowo- rekreacyjnej (k.17v,18-19). Umowa na organizację przedmiotowej wycieczki została podpisana w dniu 19.10.2018 r. (k.22-23, 54), a zapłata za nią nastąpiła na polecenie obwinionej w dniach 21.11.2018 r. i 24.12.2018 r. (k. 26-27, 36, protokół kontroli k. 1-6), mimo że nie uwzględniono na ten cel środków w planie rzeczowo- finansowym (k.17). W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 8 ust. 2 powoływanej ustawy zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowych z funduszu, z uwzględnieniem ust.1-Ib oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalonym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (…). Wydany na tej podstawie regulamin zfśs stanowi źródło prawa pracy na podstawie art. 9 k.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20.06.2012 r., I UK 140/12, OSNP 2013 nr 13-14, poz. 160; z dnia 23.10.2008 r., II PK 74/08 oraz z dnia 20.08.2001 r., I PKN 579/00, OSNAPiUS 2003 nr 14, poz. 331). Skoro określa on także zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu, jest więc wiążący nie tylko w zakresie ogólnych zasad (kryteriów) podziału środków funduszu świadczeń socjalnych, ale także do ustanowionego w nim trybu ich przyznawania pracownikom, uwzględniającego indywidualną ocenę każdego przypadku według przyjętych kryteriów. Sąd odrzucił z tego powodu wyjaśnienia obwinionej (k.262) w zakresie, że wycieczka zorganizowana została zgodnie z regulaminem. Z akt sprawy wynika jasno, iż pracodawca opracował regulamin, który w swojej treści akcentował, iż środki z funduszu dzieli się zgodnie z corocznie sporządzanym planem. Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnym , jak wspomniano powyżej, nie zobowiązuje pracodawcy do ustalenia przedmiotowego planu, a jedynie do utworzenia stosownego regulaminu. Skoro jednak pracodawca w treści regulaminu zawarł postanowienia o podziale środków zfśs zgodnie z corocznie sporządzanym planem rzeczowo- finansowym, był on do takiego zachowania wprost zobowiązany i Sąd podzielił stanowisko oskarżyciela w tym przedmiocie. Analiza materiału dowodowego wskazała jednoznacznie, iż A. D. nie zrealizowała przepisów ustawy w podnoszonym powyżej zakresie, albowiem w planie rzeczowo- finansowym na rok 2018 nie wskazano w ramach działalności kulturalno- oświatowej i sportowo- rekreacyjnej planowanej wycieczki do E. , jak również kwoty, która została na nią de facto przeznaczona. Zgodnie z dokumentami przedłożonymi w niniejszej sprawie wycieczka do E. kosztowała bowiem 48.024,80 zł, a plan na realizację działalności kult-oświat. i sportowo- rekreacyjnej przewidywał koszt 5.000 zł. Mimo, iż obwiniona podnosiła, iż plan nie musiał być aktualizowany w ciągu roku, a jego rozliczeniem jest sprawozdanie z wydatkowania środków funduszu w poprzednim roku, w czasie 2018 r. dokonywano zmian w jego zapisach, co uzgodnione zostało z (...) w dniu 29.06.2018 r., z (...) w dniu 27.06.2018 r., z I. Ł. 27.06.2018 r. (protokół kontroli PIK-k. 2v). Sąd nie miał wątpliwości, iż decyzja o organizacji wycieczki została podjęta na wniosek pracowników i była omówiona ze związkami zawodowymi, które wyraziły na nią zgodę (stenogram spotkania organizacyjnego z dnia 17.01.2019 r.- k.173-177,stenogram ze spotkania z dnia 18.01.2019 r.- k.178-190, świadek I. Ł. k.191v-192, J. R. - k. 192v, J. P. -k.193, B. S. - k.193-193v, A. K. -k.194, D. Ł. - k.223). Zgodę wyraziła również R. A. ( związek zawodowy (...) )- skoro sama wzięła udział w wycieczce. Niemniej jednak, nie spowodowało to uwolnienie A. D. od odpowiedzialności przestrzegania zapisów regulaminu w pozostałym zakresie. Odnosząc się do drugiego z zarzucanym obwinionej czynów wskazać należy, iż wyrażona przez art. 8 ust. 1 w/w ustawy reguła, zgodnie z którą przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu jest nadrzędna i ma charakter bezwzględny. Przepis wyraźnie wiąże wysokość przyznawanego świadczenia z rozpatrywaną łącznie sytuacją życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej. Taki sposób postępowania zakładał również w § 17 ust. 2 oraz § 18 ust.5 regulamin, obowiązujący w chwili zorganizowania wycieczki. Prawidłowa interpretacja powyższej regulacji nie zezwala zatem na przyznanie przez pracodawcę świadczenia z zfśs pracownikom z pominięciem indywidualnej analizy ich sytuacji pod kątem wskazanego kryterium socjalnego. Takie przyzwolenie byłoby bowiem traktowane, zgodnie z poglądem doktryny, jako przyznanie dodatków do wynagrodzenia. Wskazany przepis wyraźnie zaznacza wektor zależności między wartością przyznanego świadczenia a sytuacją życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej. To powiązanie może oznaczać tylko jedno: im gorsza sytuacja jest osoby uprawnionej, tym wyższe powinno być świadczenie. Nakłada to zatem na przyznających świadczenie obowiązek indywidualnej kwalifikacji wniosków. Świadczenie ulgowe winno mieć indywidualnie określonego adresata ( I. S. , N. spojrzenie na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, Monitor Prawa Pracy nr 6/10). Na mocy powyżej wspomnianych regulacji, obwiniona A. D. zobowiązana była do zróżnicowania otrzymywanych przez pracowników dopłat do wycieczki, po uprzedniej weryfikacji ich indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, czego nie uczyniła w okresie od dnia 25.10.2018 r. do dnia 22.11.2018 r. Wyraźnie stanowił o tym również § 18 ust.5 regulamin, który wprost określał, iż wysokość dofinansowana uzależniona jest od wskazanych powyżej kryteriów, a uczestnik imprezy dopłaca różnicę, która wynika z poniesionych kosztów jednostkowych i kwoty dofinansowania jego udziału. Przyznanie świadczenia poza wymaganym trybem, zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą w tym przedmiocie, nawet za ewentualną zgodą organizacji związkowej, oznacza zawsze naruszenie przez pracodawcę regulaminu wykorzystania zfśs, a tym samym naruszenie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 04 marca 1994 roku o zfśs. Poza sporem jest, co przyznała sama obwiniona oraz słuchani na tę okoliczność świadkowie (świadek R. A. -k. 240, 240v, J. R.

art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2, §17 ust. 2, §18 ust.3 oraz §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r. oraz z art. 12a ust 1 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352)

art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 04 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. z 2019 r. poz. 1352),

§3ust.

2,§17 ust. 2, §20 ust. 7 regulaminu zfśs z 22.07.2015 r.Tym samym została uznana za winną obu przypisywanych jej czynów. Na zasadzie art. 39 § kw Sąd odstąpił od wymierzenia jej kary, biorąc pod uwagę charakter i okoliczności obu czynów oraz właściwości i warunki osobiste obwinionej. Na korzyść obwinionej przemawiał fakt, iż nie była ona osobą karaną. Obwiniona, realizując zalecenia PIP-u wprowadziła również nowy regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ( k. 7-11 wraz z załącznikami k. 12-16,51) , który w sposób przejrzysty reguluje w chwili obecnej kwestię organizowania wyjazdów i ich dopłat. Plan rzeczowo-finansowy zfśs na rok 2019, był odpowiednio konsultowany ze związkami zawodowymi (k.49- 50v), zakładał również w planie wydatek na działalność kult- oświat. i sportowo- rekreacyjną- wycieczkę w kwocie w odpowiedniej wysokości (k. 49). Dalej, co istotne, okresowe kontrole z PIP odbywały się Szkole Podstawowej w W. już parokrotnie i nigdy wcześniej zalecenia po kontroli nie dotyczyły błędnych zapisów planu rzeczowo- finansowego, a fakt organizowania innych wycieczek zagranicznych, np. na G. również wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Pomijając kwestie sposobu oraz formy rozliczenia wycieczki, które pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zaakcentować należy także, iż brak jest w niniejszej sprawie dowodów na to, aby wydatkowanie środków z zfśs za 2018 r. wzbudziło zastrzeżenia Gminy, jako organu nadzorującego, co potwierdzili także słuchani w niniejszej sprawie świadkowie ( D. Ł. - k. 223v, B. W. - k.239-239v) oraz w większości działających w szkole związków zawodowych. Zauważyć należy, że również związek zawodowy (...) i jego członkowie nie wskazywali w latach ubiegłych na nieprawidłowości w organizowaniu wycieczek zagranicznych i czynności podejmowanych przez obwinioną w związki z tym. Nie sposób odnieść zatem wrażenia, że oba przedmiotowe zarzuty są efektem osobistego konfliktu pomiędzy obwinioną, a R. A. . O zwolnieniu obwinionej od uiszczenia opłaty i ponoszenia kosztów sądowych orzeczono na zasadzie art.121§1 kpw w zw. z art. 624§1 kpk oraz art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych .