Sad powszechny, V Ca 713/13

Sygn. akt V Ca 713/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Maria Dudziuk Sędziowie: SO Oskar Rudziński (spr.) SR del. Agnieszka Wiśniewska Protokolant: Protokolant sądowy stażysta Justyna Krzysiak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa E. W. przeciwko (...) z udziałem interwenienta ubocznego (...) o ustalenie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego (...) w Warszawie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt XVI C 660/11 orzeka: uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu (...) w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach w instancji odwoławczej. Sygnatura akt V Ca 713/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy (...) w Warszawie w sprawie z powództwa E. W. przeciwko W. ustalił, że E. W. wstąpiła w stosunek najmu lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. z dniem śmierci najemczyni H. B. , tj. 24 października 2007 roku, i rozstrzygnął o kosztach procesu. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu Rejonowego: Nieruchomości przy ul. (...) w W. oznaczona w ewidencji gruntów jako działka ew. nr (...) , dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , jest własnością W. w części 5/12, budynek położony na tej nieruchomości stanowi odrębną nieruchomość uregulowaną w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...) w Warszawie nr (...) i stanowi współwłasność miasta W. i (...) . Decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia 03 marca 1960 r. lokal mieszkalny nr (...) położny w W. przy ul. (...) został przyznany M. B. , a uprawnieni do zamieszkiwania w lokalu byli: żona najemcy H. B. oraz jego córka E. B. (obecne nazwisko B. - W. ). Przydział nigdy nie został wypowiedziany czy cofnięty. M. B. zmarł w 04 czerwca 1986 r., a H. B. w dniu 24 października 2007 r. E. W. mieszka w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. od 1960 r., przy czym w okresie od 1988-1992 r. przebywała za granicą. Po powrocie zaś do Polski nieprzerwanie do chwili śmierci matki mieszkała wraz z nią w powyższym lokalu, w tym czasie wyjeżdżała doraźnie za granicę do Wielkiej Brytanii w celach zarobkowych. Obecnie mieszka w nim nadal wraz z synem. W części dotyczącej rozważań prawnych jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd przytoczył art. 189 kpc i 691 kc uznając jednocześnie, że interes prawy powódki w niniejszej sprawie ma charakter oczywisty. Wynika on z kwestionowania przez pozwanego i (...) w O. uprawnienia E. W. do zamieszkiwania w rzeczonym lokalu. Pozwany kwestionował swoją legitymację procesową bierną w niniejszej sprawie, wskazując że jest współwłaścicielem nieruchomości, w której położony jest lokal opisany w pozwie. Interwenient uboczny kwestionował natomiast fakt mieszkania powódki w powyższym lokalu w dacie śmierci najemczyni. Argumenty te Sąd uznał za niezasadne. Analizy spełnienie przez powódkę przesłanek wskazanych w art. 691 k.c. Sąd stwierdził, iż stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby. Jednocześnie czasowe - uzasadnione określonymi przyczynami - przebywanie poza miejscem stałego miejsca zamieszkania nie oznacza, by najemca przestał mieszkać w „swoim” lokalu, by zmienił miejsce zamieszkania. Okresowe przebywanie przez najemcę poza miejscem stałego zamieszkania nie unicestwia przesłanki wspólnego zamieszkiwania najemcy i osoby bliskiej. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do ustalenia, że E. W. stale mieszkała w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. (...) w W. do chwili śmierci swojej matki H. B. w dniu 24 października 2007 r. W tym lokalu koncentrowało się jej życie osobiste, innego miejsca zamieszkania nigdy nie miała. Wprawdzie wyprowadziła się z tego lokalu, wyjeżdżając za granicę, ale jej stały pobyt poza Polską przypadał na lata 1988- 1992 r. W 1992 r. wróciła do Polski na stałe, a jej kolejne wyjazdy za granicę miały jedynie charakter doraźny, zarobkowy i nie były dłuższe niż miesiąc. Do chwili obecnej powódka mieszka w spornym lokalu. Tym samym wypełniona została dyspozycja art. 691 § 1 i 2 k.c. – powódka jako córka H. B. mieszkając stale z najemcą w lokalu mieszkalnym objętym niniejszym powództwem, wstąpiła z chwilą śmierci najemcy tj. z dniem 24 października 2007 roku w stosunek najmu tego lokalu mieszkalnego. Podnoszoną przez pozwanego okoliczność, że stan prawny nieruchomości, w której położony jest lokal nie jest uregulowany Sąd uznał za nieistotną dla ustalenia, czy powódka z mocy prawa wstąpiła w stosunek najmu lokalu po dotychczasowym najemcy. Stronami umowy najmu są wynajmujący i najemca, przy czym zarówno wynajmującym, jak i najemcą może być każda mająca zdolność prawną osoba fizyczna albo osoba prawna, a także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której ustawa przyznała zdolność prawną. Wynajmujący nie musi być przy tym właścicielem rzeczy oddawanej najemcy do używania, musi natomiast dysponować prawem i faktyczną możliwością oddania mu rzeczy do używania. Wiąże się to z obligacyjnym charakterem umowy najmu, której ważność nie zależy od tego, czy wynajmującemu przysługuje własność rzeczy, która została oddana najemcy do używania. Dla uwzględnienia powództwa o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 k.c. nie stanowi zatem przeszkody fakt, że nieruchomość budynkowa, w której położony jest lokal stanowi współwłasność pozwanego i interwenienta. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją w całości pozwany zarzucając naruszenie: 1) art. 691 kc przez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że powódka zamieszkiwała wspólnie z H. B. w lokalu nr (...) przy ul. (...) do chwili jej śmierci i lokal ten stanowił centrum życiowe powódki oraz, że powódka wstąpiła w stosunek najmu zawarty z pozwanym, jako wynajmującym; 2) art. 233 kpc poprzez dokonanie wybiórczej i sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania oceny materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, co w rezultacie doprowadziło do ustalenia przez Sąd, że powódka wstąpiła w stosunek najmu lokalu. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Słusznie apelujący wywodzi, że fakt, iż nieruchomość gruntowa i znajdująca się na niej nieruchomość budynkowa stanowi współwłasność pozwanego i (...) nie jest bez znaczenia dla niniejszej sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że skierowanie powództwa o rzecz stanowiącą współwłasność powoduje konieczność pozwania wszystkich współwłaścicieli tej rzeczy. Mówiąc wprost po stronie pozwanej, inaczej niż po stronie powodowej, w procesie dotyczącym rzeczy będącej współwłasnością ma miejsce współuczestnictwo konieczne. Niewątpliwie z takim procesem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, skoro uwzględnienie powództwa dotknie negatywnie tak samo pozwanego jak i (...) . W tej kwestii należy dodatkowo zauważyć, jak wskazała powódka, że nawet czynsz był płacony na rzecz (...) , które sprawują zarząd budynkiem (k. 41). Procesowe konsekwencje powyższego reguluje art. 195 kpc stanowiący, że jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby nie biorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora. Sąd wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. Oznacza to, że przy współuczestnictwie koniecznym Sąd miał obowiązek wezwać (...) do udziału w sprawie w charakterze pozwanego. Powyższemu nie czyniło natomiast zadość zawiadomienie (...) na podstawie art. 84 kpc o toczącym się procesie (k. 41) i jego udział w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego (k. 79). W konsekwencji należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy z udziałem wszystkich podmiotów, których udział w sprawie był konieczny. Już tylko z tego względu zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Nie pozbawiony zasadności jest również zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego, choć szczególnego podkreślenia wymaga fakt braku właściwego doń umotywowania. To stwierdzenie jednakże nie dyskwalifikuje w ogóle tego zarzutu wobec braku de facto rozważań Sądu meriti w tym względzie. O ile apelujący może formułować swe zarzuty w dowolny sposób, choć od profesjonalnego pełnomocnika należałoby wymagać większej precyzji, o tyle sąd orzekający ma bezwzględny obowiązek wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, której – pomimo ewidentnych sprzeczności i aż nader oczywistego faktu wyuczonych sformułowań, a nie spontanicznych zeznań – w ogóle nie dokonał. Najbardziej symptomatyczny jest tu przykład zeznań świadka K. K.