Sygn. akt VI U 510/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2020 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2020 roku w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy M. W. przeciwko (...) w W. o ustalenie stopnia niepełnosprawności w związku z odwołaniem M. W. od orzeczenia (...) w W. z dnia 11 października 2019 roku, Nr (...) . (...) .
- (...) .2019 oddala odwołanie. ZARZĄDZENIE doręczyć stronom odpisy wyroku wraz z pouczeniem o dopuszczalności, warunkach, terminie i sposobie złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia tego wyroku i wniesienia apelacji od wyroku. Sygn. akt VI U 510/19 UZASADNIENIE M. W. złożyła odwołanie od orzeczenia (...) w W. z dnia 11 października 2019 roku, Nr (...) . (...) .
- (...) .2019, w którym przyznano umiarkowany stopień niepełnosprawności. Odwołująca wniosła „odwołanie co do treści orzeczenia w punkcie 1/5/7/9” (k. 1). W odpowiedzi na odwołanie, (...) w W. wniósł o oddalenie odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że nie znalazł podstaw do zmiany wydanego orzeczenia i uznał za zasadne przekazać sprawę do dalszego rozpoznania przez Sąd (k. 10). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: U odwołującej M. W. stwierdzono w rozpoznaniu zasadniczym chorobę dwubiegunową afektywną oraz choroby współistniejące: zmiany dyskopatyczne i zwyrodnienie kręgosłupa. W dniu 11 października 2019 roku (...) w W. stwierdził m.in. umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do 11 października 2021 roku, który się datuje od 31 marca 2010 roku. (...) w W. wskazał, że niepełnosprawność istnieje od 17-go roku życia. M. W. złożyła odwołanie od w/w orzeczenia (...) w W. poparł swoje stanowisko (k. 10). Zgodnie z treścią art. 278 § 1 k.p.c. w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Celem zweryfikowania zasadności orzeczenia (...) i twierdzeń odwołującej należało dopuścić dowód z opinii biegłych neurologa, ortopedy i psychiatry w celu ustalenia, czy odwołująca jest osobą niepełnosprawną, a jeżeli tak to do jakiego stopnia niepełnosprawności zalicza się: - znacznego, - umiarkowanego, - lekkiego; czy naruszenie sprawności organizmu jest trwałe, czy okresowe, na jaki czas i kiedy powstało oraz jakie są symbole niepełnosprawności, a także w celu ustalenia poniższych wskazań w stosunku do odwołującej: - jakie są wskazania co do zatrudnienia (otwarty rynek pracy, stanowisko pracy przystosowane, zakład pracy chronionej, ograniczenia), szkolenia, w tym specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w terapii zajęciowej; - czy istnieje konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie; - czy istnieje konieczność korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; - czy istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - czy spełnia przesłanki określone w art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym ; - czy spełnia przesłanki do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Sąd zlecił biegłym ustosunkowanie się do opinii (...) i dokumentacji lekarskiej, a także wskazanie, czy istnieje konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza innej specjalności. Sąd zlecił biegłym sporządzenie opinii na podstawie dokumentacji lekarskiej, akt sprawy oraz badania odwołującej, którą zobowiązano do dostarczenia pełnej dokumentacji związanej z leczeniem i stanem zdrowia - wszelkie wyniki badań i opinii lekarskich, zaświadczeń o stanie zdrowia, karty leczenia szpitalnego itp. (k. 14). Lekarz J. S. – biegła sądowa w zakresie neurologii – uznała zbadaną za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 31 marca 2010 roku do 11 października 2021 roku. Biegła potwierdziła przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego bez istotnego upośledzenia jego funkcji ruchowej na podłożu zmian zwyrodnieniowych, dyskopatycznych; niewielki niedowład prawych kończyn o nieustalonej etiologii; utraty przytomności bez drgawek o nieustalonej etiologii. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe pozostawiła do oceny psychiatrycznej (k. 37). Lekarz J. S. – biegła sądowa w zakresie neurologii – podkreśliła, że jej stanowisko jest zgodne z opinią Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 11 października 2019 roku (k. 37v). Także lekarz K. K. – biegły sądowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii – uznał badaną za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, od 17-go roku życia do 11 października 2021 roku. W rozpoznaniu biegły wskazał: choroba afektywna, dwubiegunowa; uzależnienie od narkotyków, alkoholu, benzodiazepin; nawracające dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatii (k. 49). Lekarz K. K. – biegły sądowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii – podkreślił, że jego stanowisko jest zgodne z opinią Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 11 października 2019 roku (k. 49v). Biegła sądowa z zakresu psychiatrii B. P. w swojej opinii także wskazała na chorobę afektywną dwubiegunową, uzależnienie od alkoholu, narkotyków i leków (...) . „Z uwagi na stan psychiczny badana jest samodzielna i wydolna w podstawowych codziennych czynnościach typu higiena, poruszanie się. U badanej dominują okresy wzmożonego samopoczucia, powikłane dodatkowo nadużywaniem (...) . Dodatkowo podaje osłabienie koncentracji uwagi, zapominanie, w codziennych czynnościach wspiera ją mąż, kontroluje jej leczenie, jest wycofana z relacji społecznych.” (k. 60). „Badana wymaga stałej kontroli leczenia, z uwagi na tendencje do dysforii nie jest w stanie utrzymać się w pracy, załatwiać swoich spraw, na odmowę reaguje agresją słowną lub czynną, kieruje się doraźnymi potrzebami.” (k. 61). „Jeżeli chodzi o stan psychiczny, dane z dokumentacji medycznej, wskazane dane z akt sprawy oraz dane z aktualnego badania, dają podstawy do orzeczenia u badanej z uwagi na stan psychiczny umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (2-P) do 11 października 2021 roku, niepełnosprawność istnieje od 15 rż. (pobyt szpitalny z rozp. CHAD/epizod manii), ustalony stopień od 31 marca 2010 roku. Wskazania: częściowa pomoc usługowa – korzystanie z systemu wsparcia w samodzielnej egzystencji, okresowo wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji” (k. 61). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach rozpoznawanej sprawy, a w szczególności w aktach (...) w W. , a także w oparciu o dowody z opinii lekarza K. K. – biegłego sądowego w dziedzinie ortopedii i traumatologii, biegłego sądowego z zakresu psychiatrii B. P. oraz lekarza J. S. – biegłego sądowego w zakresie neurologii. Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody z dokumentów Sąd ocenił jako wiarygodne, bowiem są one nie tylko spójne wewnętrznie, ale i korespondują ze sobą, tworząc logiczną całość. Dlatego też stanowiły podstawę ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Podobnie Sąd ocenił opinie lekarza K. K. – biegłego sądowego w dziedzinie ortopedii i traumatologii, biegłego sądowego z zakresu psychiatrii B. P. oraz lekarza J. S. – biegłego sądowego w zakresie neurologii. Zdaniem Sądu przedłożone opinie są jasne oraz rzeczowe. W ocenie Sądu brak jest podstaw do zakwestionowania ich rzetelności, dlatego też jako nie budzące wątpliwości, stanowiły wartościowy materiał dowodowy, na którym Sąd opierał się przy wydawaniu orzeczenia w niniejszej sprawie, z zastrzeżeniem wskazanym w dalszej części uzasadnienia. Natomiast Sąd nie uznał za wiarygodne twierdzeń odwołującej w zakresie stopnia niepełnosprawności. W tym zakresie, zgodnie z art. 278 kpc , w niniejszej sprawie wymagającej wiadomości specjalnych, Sąd dopuścił dowód z ww. opinii biegłych sądowych. Zdaniem Sądu brak było podstaw do dopuszczania dowodu z kolejnych opinii. Nie można bowiem skutecznie wnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego jedynie na tej podstawie, że dotychczasowa opinia jest niekorzystna dla strony. Stanowisko to jest uzasadnione utrwalonym już orzecznictwem sądowym. Przykładowo można wskazać w tym miejscu wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2011r. (I ACa 316/11 LEX nr 1095795) zgodnie z którym, niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłego jest prawidłowe w sytuacji, jeżeli opinia nie odpowiada oczekiwaniom strony i nie zgłasza ona żadnych merytorycznych uwag do opinii. Samo stwierdzenie strony, że się z nią nie zgadza, nie oznacza, że opinia jest wadliwa. Podobnej treści jest również teza 2 wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2009r. (V ACa 139/09 LEX nr 551993) zgodnie z którą, o ewentualnym dopuszczeniu dowodu z opinii innego biegłego tej samej specjalności nie może decydować wyłącznie wniosek strony, lecz zawarte w tym wniosku konkretne uwagi i argumenty podważające miarodajność dotychczasowej opinii lub co najmniej miarodajność tę poddające w wątpliwość. W przeciwnym wypadku wniosek taki musi być uznany za zmierzający wyłącznie do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu, co winno skutkować jego pominięciem. W przedmiotowej sprawie przekonanie strony odwołującej o stopniu niepełnosprawności wynika jedynie z subiektywnego przekonania, nie popartego żadnymi dowodami. Sąd uznał, iż opiniom złożonym w przedmiotowej sprawie przez biegłych sądowych nie można niczego zarzucić, dlatego oceniając je jako prawidłowe i wiarygodne, na ich podstawie dokonał ustaleń faktycznych. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, że ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: 1)znaczny; 2)umiarkowany; 3)lekki. Zgodnie z art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych : ust.
- Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. ust.
- Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. ust.
- Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. ust.
- Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. U M. W. rozpoznano chorobę afektywną dwubiegunową; uzależnienie od narkotyków, alkoholu, benzodiazepin; nawracające dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatii.
- Lekarz K. K. – biegły sądowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii,
- biegły sądowy z zakresu psychiatrii B. P. oraz
- lekarz J. S. – biegła sądowa w zakresie neurologii zgodnie uznali badaną za osobę niepełnosprawną w okresie do dnia 11 października 2021 roku w stopniu umiarkowanym – czyli tak jak stwierdził to Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w swoim orzeczeniu z dnia 11 października 2019 roku, Nr (...) . (...) .
- (...) .
- Sąd swoje rozstrzygnięcie oparł na rzetelnych, przekonywujących i zbieżnych ze sobą pisemnych opiniach lekarza K. K. – biegłego sądowego w dziedzinie ortopedii i traumatologii, biegłego sądowego z zakresu psychiatrii B. P. oraz lekarza J. S. – biegłego sądowego w zakresie neurologii. W ocenie Sądu opinie biegłych sądowych są wiarygodne, jasne, rzeczowe i nawzajem się uzupełniają. Zostały sporządzone przez specjalistów, po dogłębnej analizie całej dokumentacji medycznej oraz dodatkowo, po przeprowadzeniu przez biegłych badań lekarskich. Opinie biegłych sądowych, jako logiczne i wyczerpujące, Sąd uznał za podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia, przyjmując zawarte w nich ustalenia za własne, z zastrzeżeniem wskazanym w dalszej części uzasadnienia. Biegli sądowi zgodnie nie znaleźli podstaw do zaliczenia odwołującej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast odnośnie stwierdzenia przez biegłą sądową z zakresu psychiatrii B. P. , że badana „ okresowo wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji” (k. 61), należy podnieść słuszność stanowiska (...) w W. . Otóż wskazanie „nr 7” przeznaczone jest wyłącznie dla osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności (k. 11v). Wynika to z treści ww. przepisu art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , gdyż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Żaden z trzech biegłych sądowych nie zaliczył odwołującej do najwyższego stopnia niepełnosprawności, znacznego. W konsekwencji Sąd nie może zmienić zaskarżonego orzeczenia w zakresie wskazania z punktu 7 i stwierdzić, że istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym bardziej, że na karcie 61 akt sprawy biegła nie stwierdziła takiej „stałej lub długotrwałej” konieczności, a jedynie jej „okresowość”, co nie mieści się w dyspozycji ww. przepisu. Dlatego – z uwagi na wyraźnie ww. uregulowania ustawowe – Sąd nie oparł się w tej części na opinii biegłej. Natomiast w zakresie wskazania: częściowa pomoc usługowa – korzystanie z systemu wsparcia w samodzielnej egzystencji, to takie wskazanie już jest zamieszone w punkcie 6 zaskarżonego orzeczenia. Z uwagi na powyższe, odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 oraz 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych .