Sad powszechny, I C 1853/20

Sygn. akt: I C 1853/20 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2021 r. Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: Asesor sądowy Agnieszka Szufarska Protokolant: p.o. sekr. sądowego Dorota Szałkowska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. w Toruniu sprawy z powództwa M. F. przeciwko Bankowi (...) Spółka Akcyjna w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego Banku (...) Spółka Akcyjna w W. na rzecz powoda M. F. 3 648,42 zł (trzy tysiące sześćset czterdzieści osiem złotych czterdzieści dwa grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 listopada 2019 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1 117,00 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1853/20 upr UZASADNIENIE Powód M. F. wniósł pozew o zasądzenie od Banku (...) Spółka Akcyjna w W. kwoty 3.648,42 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 listopada 2019 r. do dnia zapłaty, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że 3 kwietnia 2019 r. została zawarta umowa pożyczki nr (...) . Spłata zobowiązania została rozłożona na okres 84 miesięcy. Kwota prowizji wynosiła 3.929,04 zł. Kredyt został spłacony przed terminem - dnia 21 października 2019 r., po okresie 6 miesięcy. Pobrana prowizja powinna zostać rozliczona proporcjonalnie do czasu trwania umowy ( art. 49 ust.1 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz. U. 2011 Nr 126 poz.715). Powód wskazał, że jego uprawnienie do dochodzenia należności z tytułu prowizji wynika z przelewu wierzytelności, którą nabył od pierwotnego wierzyciela. Wskazano, że z dniem 1 października 2019 r. doszło do fuzji prawnej (...) Bank Spółka Akcyjna i Banku (...) Spółka Akcyjna , w wyniku której stroną wszystkich umów stał się Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. . W dniu 6 sierpnia 2020 r. wydano upominawczy nakaz zapłaty zgodny z żądaniem pozwu. Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna w W. w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie kosztów procesu, wyznaczenie i przeprowadzenie w sprawie rozprawy. W uzasadnieniu pozwany wskazał m. in., że pozwany błędnie zakwalifikował prowizję zapłaconą przez pożyczkobiorcę jako koszt, który zgodnie z art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim podlegał proporcjonalnemu zwrotowi, bowiem nie dotyczyła ona okresu na jaki została zawarta umowa. W sprawie kosztami, które dotyczyły czasu trwania umowy były odsetki. Dyrektywa, której wykładni dokonał (...) w wyr. C-383/18 nie była wiążąca dla banku. Nawet jeśli sąd uzna, że wyrok (...) wiąże sąd, to skutki wyroku należy rozpoznać na przyszłość. Dodał, że powodowi nie przysługuje status konsumenta w niniejszej sprawie. Powodowi należy przypisywać nadużycie prawa podmiotowego, polegające na dochodzeniu roszczenia wynikającego z wykładni prawa unijnego ze względu na ochronę konsumenta. W toku procesu strony podtrzymały swoje stanowiska. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 3 kwietnia 2019 r. A. S. zawarła z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. umowę pożyczki powtórnej nr (...) . Umowa została zawarta na czas określony od 3 kwietnia 2019 r. do 3 kwietnia 2026 r. Kwota pożyczki wynosiła 104.126,51 zł. Kwota prowizji za udzielenie kredytu wynosiła 3.929,04 zł. Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty pożyczki w 84 ratach miesięcznych. Okoliczności bezsporne, a ponadto umowa pożyczki (...) – k. 13- 15 Pożyczka została spłacona po 6 miesiącach w dniu 21 października 2019 r. Okoliczności bezsporne, a ponadto potwierdzenie zamknięcia pożyczki – k. 16 W dniu 18 grudnia 2019 r. A. S. odpłatnie przeniosła na rzecz powoda M. F. , wierzytelność, przysługującą jej w stosunku do (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. , w postaci roszczenia o zwrot prowizji za udzielenie pożyczki nr (...) . Dowód: umowa przelewu wierzytelności - k.19-20; upoważnienie – k.21 Powód wezwał pozwanego do zapłaty nierozliczonych kosztów pożyczki, bezskutecznie. Dowód: wezwanie do zapłaty – k. 22-25, odpowiedź na zgłoszenie -k. 25 Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. został połączony z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. . Bezsporne, a ponadto dane widniejące w dziale 6 rubryka 4 odpisu KRS nr (...) ; - k. 17-18 Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny w niniejszej sprawie sąd ustalił w oparciu o fakty bezsporne, dowody z dokumentów znajdujące się w aktach sprawy, stanowiące dowody bez wydawania odrębnego postanowienia ( art. 243 2 kpc ). Wiarygodność i treść dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich mocy dowodowej z urzędu. Strona pozwana nie kwestionowała faktów przedstawionych przez powoda. Spór między stronami dotyczył wykładni treści art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1083, dalej jako u. k.k. ). Nie ulega wątpliwości, iż sporny stosunek prawny podlegał reżimowi ustawy o kredycie konsumenckim ( art. 3 ust. 2 u.k.k. ). Oceniając zasadność żądania pozwu, należało zważyć, że zgodnie z art. 49 ust. 1 u.k.k. w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu, o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Przepis ten stanowi implementację treści art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.Urz.UE.L Nr 133, str. 66, dalej „Dyrektywa 2008/48/WE”), zgodnie z którym konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt i w takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. Zgodnie z art. 5 pkt 6 u.k.k. na całkowity koszt kredytu składają się wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Przepisy ustawy krajowej, implementującej postanowienia dyrektywy, winny być wykładane przez organy stosujące prawo zgodnie z treścią i celem dyrektywy (tzw. prounijna wykładnia prawa krajowego). Zdaniem pozwanego prowizja za udzielenie kredytu nie podlega obniżeniu, gdyż jest pobierana za jednorazową czynność udzielenia kredytu i nie ma związku z okresem obowiązywania umowy, a zatem nie mieści się w dyspozycji art. 49 ust. 1 u.k.k. W ocenie Sądu stanowisko pozwanego nie jest słuszne, albowiem brzmienie art. 49 ust. 1 u.k.k. , interpretowane zgodnie z celem i funkcją ww. dyrektywy, przewiduje, że w razie wcześniejszej spłaty kredytu obniżeniu ulega całkowity koszt kredytu, zdefiniowany w art. 5 pkt 6 ustawy tj. również prowizja. Obniżenie ma charakter proporcjonalny tj. o okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Tylko tego rodzaju wykładnia przepisu art. 49 u.k.k. gwarantuje efektywne obowiązywanie przepisów unijnych (por.: J. G. , Wykładnia przepisów prawa cywilnego materialnego i procesowego , (...) 2020; Sołtys A. , wykładnia prounijna , źródło: (...) Sąd orzekający w sprawie niniejszej całkowicie podziela zapatrywania prawne przedstawione przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: (...) ) w uzasadnieniu wyroku w sprawie C‑383 (źródło: curia.europa.eu (...) oraz Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 12.12.2019 r. w sprawie o sygn. III CZP 45/19 (Lex nr 2751805), które z uwagi na publikację w ogólnodostępnych publikatorach nie ma potrzeby całkowicie przytaczać. Przypomnieć jedynie wypada, że (...) w wyroku z dnia 11.09.2019 roku w sprawie C‑383/18, na skutek pytania prejudycjalnego zadanego przez Sąd Rejonowy Lublin‑Wschód w L. z siedzibą w Ś. (Polska), w analogicznej sprawie, stwierdził, że art.16 ust. 1 ww. Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Trybunał podkreślił, że definicja całkowitego kosztu kredytu nie zawiera żadnego ograniczenia dotyczącego okresu obowiązywania danej umowy. Według (...) , ograniczenie możliwości obniżenia całkowitego kosztu kredytu jedynie do kosztów wyraźnie związanych z okresem obowiązywania umowy, pociągałoby za sobą ryzyko, że konsument zostanie obciążony wyższymi jednorazowymi płatnościami w chwili zawarcia umowy o kredyt, ponieważ kredytodawca mógłby próbować ograniczyć do minimum koszty zależne od okresu obowiązywania umowy. W uzasadnieniu przywołanego wyroku, (...) szeroko odniósł się również do kwestii językowej (polskiej wykładni) przepisu implementującego dyrektywę, wskazując, że językowa wykładnia winna ustąpić wykładni prounijnej. Podobną interpretacje w/w przepisów zaprezentował Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 12.12.2019 r. w sprawie o sygn. III CZP 45/19. Argumenty pozwanego, dotyczące literalnej wykładni przepisu ustawy krajowej, zostały szczegółowo rozważone w uzasadnieniu powyższego wyroku i były sprzeczne z ugruntowanym orzecznictwem. Nie zasługiwał na uwzględnienie pogląd, że skutki wyroku (...) odnoszą się jedynie na przyszłość tj. wobec stosunków prawnych powstałych po 11.09.2019 r. Wyrok nie miał charakteru prawotwórczego i nie naruszał zasady pewności prawa. Orzeczenie potwierdziło istniejący już wcześniej kierunek wykładni spornego przepisu i sprecyzował jedynie pewne wątpliwości wykładnicze (ujednolicił kierunek wykładni przepisu już obowiązującego). Wbrew twierdzeniom pozwanego, kierunek wykładni przepisu art. 49 u.k.k. zaprezentowany przez (...) , zgodny z celem i funkcją dyrektywy, był w orzecznictwie już wcześniej stosowany. Analiza warunków konkretnej umowy, w tym ustalenie wysokości prowizji na niewygórowaną kwotę 3.929,04 zł, nie wyłączał obowiązku zastosowania przez bank mechanizmu z art. 49 u.k.k. w stosunku do każdej umowy kredytu konsumenckiego, który został spłacony przed terminem. Sąd nie podzielił argumentacji strony pozwanej, że skoro powodowi nie przysługuje status konsumenta w niniejszej sprawie, to nie powinien domagać się on zapłaty z roszczenia sformułowanego na podstawie art. 49 u.k.k. Okoliczność, że spór dotyczy przedsiębiorcy – nabywcy wierzytelności przysługującej konsumentowi, nie stoi na przeszkodzie stosowania reżimu ustawy o kredycie konsumencki, ani dyrektywy (...) , bowiem zakres zastosowania w/w przepisów nie zależy od tożsamości stron procesu, lecz statusu stron umowy o kredyt konsumencki (w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim), co wyraźnie podkreślił (...) w uzasadnieniu wyroku sprawie C‑383/18. Nie sposób również przyjąć, jak podnosi strona pozwana, że dochodzenie przez powoda rzeczonego roszczenia stanowiło przejaw nadużycia prawa podmiotowego. Przede wszystkim należy wskazać, iż wobec stanowiska wyrażonego w orzecznictwie polskim i europejskim, pozwany winien automatycznie zwróć proporcjonalną część prowizji konsumentowi w określonym terminie. Gdyby pozwany bank uczyniłby zadość temu obowiązkowi, wówczas nie byłoby potrzeby sprzedaży wierzytelności, a pozwany nie naraziłby się na przedmiotowy proces i inne dodatkowe koszty. Z perspektywy ekonomicznej analizy prawa i orzecznictwa, jest to ważny argument, gwarantujący jak najpełniejszą realizację celów omawianych przepisów prawa unijnego. Skoro pozwany bank nie dokonał pełnego rozliczenia z konsumentem kredytu w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty kredytu, zgodnie z postanowieniem art. 49 u.k.k. i art. 52 u.k.k. , to konsument uprawniony był do sprzedaży swojej wierzytelności wobec banku, rezygnując z konieczności prowadzenia postępowania reklamacyjnego i dochodzenia swoich racji przed sądem. Uznając zatem roszczenie powoda za w pełni zasadne, uwzględniając mechanizm proporcjonalnej redukcji prowizji oraz okoliczność, że strona pozwana nie kwestionowała wyliczeń strony powodowej dotyczących wysokości należnej części prowizji, Sąd na podstawie art. 49 u.k.k. i art. 52 u.k.k. , uwzględnił powództwo w całości. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 52 u.k.k. w zw. z art. 481 §1 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 §1, 1 1 i 2 k.p.c. uznając powoda za wygrywającego proces. Na koszty procesu składała się opłata od pozwu 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa procesowego przez radcę prawnego 900 zł.