Sad powszechny, II Ca 47/14

Sygn. akt II Ca 47/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Jarosław Gołębiowski Sędziowie SSO Stanisław Łęgosz (spr.) SSO Dariusz Mizera Protokolant st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa P. Z. przeciwko A. Z. o obniżenie alimentów na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 21 listopada 2013 roku, sygn. akt III RC 205/13 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce alimentów ustalonych ugodą zawartą dnia 9 października 1996 roku w sprawie III RC 664/96 przed Sądem Rejonowym w Radomsku w wysokości 20% wynagrodzenia P. Z. nie mniej niż 180 złotych miesięcznie zasądza od P. Z. na rzecz A. Z. alimenty w kwocie po 900 ( dziewięćset) złotych miesięcznie płatne do dnia 18-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat poczynając od dnia 13 lutego 2014 roku, a w pozostałej części apelację oddala. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt II Ca 47/14 UZASADNIENIE Powód P. Z. domagał się zmiany dotychczasowego obowiązku alimentacyjnego względem pozwanego A. Z. poprzez odstąpienie od alimentów procentowych i zasądzenie alimentów kwotowych w wysokości po 400 zł miesięcznie. Pozwany A. Z. nie uznał powództwa i wnosił o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2013r. w sprawie III RC 205/13 Sąd Rejonowy w Radomsku powództwo oddalił. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. Ostatnio wysokość alimentów od powoda na rzecz jego syna została ustalona w ugodzie zawartej przed Sądem Rejonowym w Radomsku w dniu 9 października 1996 r. - na 20% miesięcznego wynagrodzenia pobieranego przez P. Z. po potrąceniu podatku dochodowego, nie mniej niż 180 złotych miesięcznie. Powód P. Z. jest ojcem pozwanego A. Z. . Poza pozwanym powód ma dwoje małoletnich dzieci w wieku 3,5 i 15 lat. Małoletnie dzieci powoda są zdrowe. Powód pozostaje w związku małżeńskim z matką małoletnich. Żona powoda pracuje w (...) i zarabia miesięcznie netto ok. 5417 złotych. P. Z. pracuje w (...) i zarabia miesięcznie brutto ok. 7.051 złotych, co daje netto kwotę ok. 5,780 złotych. Poza wynagrodzeniem z pracę małżonkowie nie mają innego dochodu. Pozwany jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 64 m2 i garażu, działki rolnej oraz dwóch samochodów osobowych. Powód nie utrzymuje kontaktów z pozwanym. Pozwany A. Z. ma 20 lat. Mieszka z mamą i dziadkami. Od 1 października 2013 r. rozpoczął naukę na studiach stacjonarnych na Wydziale (...) na kierunku (...) . Zajęcia na uczelni odbywają się codziennie. Pozwany dojeżdża na uczelnie do P. (...) . pociągiem lub samochodem, który pożycza od mamy. Powód swoje roszczenie wywodzi z treści art. 138 krio zgodnie, z którym w razie zmiany stosunków każda ze stron może żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że nie każda zmiana w zakresie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego uzasadnia zastosowanie art. 138 krio . Zastosowanie tego przepisu uzasadnia jedynie taka zmiana, która jest istotna i trwała. W uchwale z dnia 16 grudnia 1987 roku Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przy ocenie przesłanek zastosowania art. 138 k.r. i o. należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności - na tle sytuacji ogólnej - mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego . Sąd Rejonowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła na tyle istotna zmiana stosunków, relewantna z punktu widzenia art. 138 krio , aby uzasadnione było uwzględnienie, choćby w części roszczenia powoda. Zdaniem Sądu, żądnie powoda nie znajduje uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wyżej przytoczony przepis zastrzega, że zmiana zakresu świadczeń alimentacyjnych jest dopuszczalna „w razie zmiany stosunków". Bowiem zarówno potrzeby uprawnionego, jak i możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego mogą ulec zmianie. Zmiana stosunków może prowadzić do uchylenia obowiązku alimentacyjnego, bądź do podwyższenia lub obniżenia alimentów. Zasadności wskazanej oceny dowodzi porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami uprzednio istniejącymi, zarówno w zakresie możliwości zarobkowych i majątkowych stron, jak i usprawiedliwionych potrzeb pozwanego A. Z. . Pozwany nie osiągnął samodzielności ekonomicznej. Nadal nie jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoich potrzeby. A. Z. studiuje w systemie dziennym i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia aby móc samodzielnie się utrzymać. A. Z. dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania w przyszłości. Zdaniem Sądu, kwota alimentów jaką powód zobowiązany jest uiszczać na rzecz syna, nie jest nadmiernie wygórowana. Powód osiąga stały comiesięczny dochód w dużej wysokości. Poza alimentami nie partycypuje w kosztach utrzymania studiującego syna. Zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają z jednej strony usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, z drugiej zaś możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Współzależność między tymi czynnikami wyraża się w tym, że usprawiedliwione potrzeby uprawnionego powinny być zaspokojone w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Porównanie tych wartości umożliwia ustalenie, czy i w jakim zakresie potrzeby uprawnionego mogą być zaspokojone przez zobowiązanego. Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie zasadą, dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami i to zarówno wtedy, gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy, gdy żyją oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami . Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie tego obowiązku stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Są obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. W szczególnych przypadkach, gdy sytuacja dziecka tego wymaga, rodzice mają obowiązek wyzbywania się posiadanego majątku bądź jego niektórych składników, aby w ten sposób podołać ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu. Konkludując sąd stwierdził należy, iż w czasie od ostatniego ustalenia alimentów sytuacja zarówno po stronie powoda jak i pozwanego nie uległa na tyle istotnej zmianie, aby uwzględnić roszczenie powoda. Pozwany studiuje. Powód pracuje - wprawdzie P. Z. założył nową rodzinę - jednakże zdaniem Sądu powód decydując się na taki krok zapewne liczył się z kosztami i wydatki jakie to za sobą pociągnie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż powództwo P. Z. nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i jako takie podlega oddaleniu. Od tego wyroku apelację złożył powód zarzucając : 1. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności: art. 233 kpc , przez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że w nie nastąpiła istotna zmiana w zakresie zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, art. 328 § 2 kpc , poprzez odstąpienie od wnikliwej analizy sytuacji życiowej powoda, pozwanego i jego matki co skutkowało uznaniem żądania powoda jako nieuzasadnionego, 2. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie wydatków poniesionych przez powoda i jego żonę w związku w wykonywaniem zatrudnienia, kosztów utrzymania rodziny powoda, spłatach pożyczek i kredytów, nieuwzględnienie zarobków matki pozwanego w ogólne i nieprecyzyjne ustalenie kosztów utrzymania pozwanego, 3. naruszenie prawa materialnego art. 133. § 1 i 135 § 1 krio . Występując z tymi zarzutami wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie alimentów należnych od powoda na rzecz pozwanego z określonych procentowo do stałej kwoty 700 zł miesięcznie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radomsku do ponownego rozpoznania, Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest częściowo uzasadniona. Rację ma skarżący kiedy kwestionuje niezasadne przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, iż w sprawie nie wystąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 krio , zezwalająca na korektę dotychczasowego obowiązek alimentacyjny powoda wobec pozwanego. Od czasu ustalenia alimentów na rzecz pozwanego w wysokości 20 % zarobków powoda upłynęło prawie 18 lat. W celu ustalenia czy w tym czasie nastąpiła zmiana stosunków należy porównać sytuację stron jaka istniała w momencie poprzedniego ustalenia alimentów z sytuacją, jaka istnieje obecnie. Zawierając ugodę w 1996r. powód był kawalerem i poza pozwanym nie miał nikogo na utrzymaniu. Pracował w (...) i zarabiał miesięcznie brutto 1099 zł. Z kolei matka pozwanego była bezrobotna i pobierała zasiłek 287 zł. Po 18 latach sytuacja życiowa powoda jest całkiem inna. Zawarł związek małżeński z którego posiada 2 dzieci. Jego obecne zarobki wynoszą 5400 zł. Natomiast jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczeniu matka pozwanego pracuje w (...) i zarabia 2.781 zł netto (k-22). Z kolei pozwany w 1996 roku w momencie zawierania ugody alimentacyjnej miał dwa lata, teraz jest już pełnoletni i studiuje na wyższej uczelni. Obecna sytuacja stron, po 18 latach jest na tak dalece różna od tej , jaka występowała w momencie zawierania ugody, że nie jest możliwe podzielenie stanowiska sądu pierwszej instancji, że nie nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138krio pozwalająca na zmianę dotychczasowego obowiązku alimentacyjnego powoda. Aktualnie usprawiedliwione potrzeby pozwanego mają na uwadze jego wiek i kontynuowanie nauki, wynoszą w granicach 1200 – 1400 zł, z czego powód winien łoży na utrzymanie syna 900 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie w kosztach utrzymania pozwanego winna partycypować jego matka. Dlatego też w częściowym uwzględnieniu apelacji Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 kpc dokonał zmiany zaskarżonego wyroku, zaś dalej idącą apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw oddalił - art. 385 kpc . Na oryginale właściwe podpisy