Sygn. akt VU 104/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 kwietnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSR del. Urszula Sipińska-Sęk Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku E. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania E. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy E. B. prawo do emerytury z dniem (...) roku. Sygn. akt VU 104/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 grudnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy E. B. prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się w dniu 15 stycznia 2014 r., wnosząc o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 21 czerwca 1976 roku do dnia 30 kwietnia 1990 roku na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca E. B. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 7 listopada 2013r. wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-8, oświadczenie o członkostwie OFE k.3 pkt. 2 wniosku w aktach ZUS) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 28 lat, 7 miesięcy i 6 dni, w tym 4 lata, 4 miesiące i 16 dni pracy w szczególnych warunkach w okresach: - od 2 stycznia 1970 roku do 25 kwietnia 1973 roku- jako kominiarz w Spółdzielni Pracy (...) oraz - od 23 maja 1975 roku do 12 czerwca 1976 roku- jako mechanik napraw pojazdów samochodowych w kanałach . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie zaliczył wnioskodawcy do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu pracy: - od dnia 21 czerwca 1976 roku do 30 kwietnia 1990 roku. - w Spółdzielni (...) w R. . (dowód: decyzja ZUS z dnia 18 grudnia 2013r. – k. 58 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie – k.8-9 akt,) E. B. w okresie 21 czerwca 1976 roku do dnia 30 kwietnia 1990 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni (...) w R. , w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze kierowcy pojazdu samochodowego. W okresie od 13 lutego 1990 roku do dnia 19 lutego 1990 roku wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym. (dowód: świadectwo pracy z dnia 2 maja 1990 roku k.5-6 skierowanie do pracy k.7, umowa o prace k.12 w aktach osobowych wnioskodawcy , k.14-15, i 18-19oraz k.6 i verte , wypowiedzenie umowy o pracę k. 7 – w aktach ZUS) W całym okresie zatrudnienia w Spółdzielni (...) w R. tj. od 21 czerwca 1976 roku do 30 kwietnia 1990 roku ( z przerwą od 13 lutego 1990 roku do 19 lutego 1990 roku- urlop bezpłatny) wnioskodawca pracował na Oddziale (...) na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Do stałych obowiązków wnioskodawcy należało kierowanie samochodami ciężarowymi o ładowności ponad 3,5 tony tj. S. , J. z przyczepą oraz K. . Wnioskodawca przewoził tymi samochodami węgiel, miał, nawozy, eternit, cement, materiały budowlane po terenie województwa (...) , dostarczając przewożone materiały do Gminnych Spółdzielni. Spółdzielnia nie posiadała mniejszych samochodów ciężarowych niż o ładowności powyżej 3,5 tony, za wyjątkiem samochodu N. , którym jeździł dyrektor. Wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca z tytułu wykonywanej pracy otrzymywał posiłki regeneracyjne(ciepła zupę i ubranie robocze. (dowód: zeznania wnioskodawcy – protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014 roku od minuty 25:01 do minuty 25:51, zeznania świadków: E. S. – protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014 roku k.31 nagranie od minuty 06.00 do minuty 09.24 A. O. - protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014r. – od minuty 09.24 do minuty 12:42, zeznania świadka T. K. – protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014r. od minuty 13:33 do minuty 17:25, zeznania świadka K. B. – protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014 roku od minuty 17.25 do minuty 22.03, zeznania świadka W. K. protokół rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014 roku od minuty 22.03 do minuty 25.01 w aktach sprawy , , umowa o pracę z dnia 21 czerwca 1976 roku k.12 , skierowanie do pracy k.7, skierowanie do pracy k.3 , legitymacja ubezpieczeniowa- str.8-9 – k.34 – akta osobowe) Wnioskodawca E. B. od dnia 15 marca 1976 roku posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii A, B, C, D, E. ( dowód: odpis prawa jazdy k.19 w aktach osobowych) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Podnoszona zatem przez organ rentowy okoliczność nie dysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza jeszcze, że E. B. takiej pracy nie wykonywał. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy we wskazanym zakładzie pracy był niesporny między stronami w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. Stało się tak dlatego, że z dokumentów w postaci świadectwa pracy oraz umowy o pracę, kart przebiegu zatrudnienia i wynagrodzenia, kart obiegowych zmiany, skierowania do pracy oraz innych dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, potwierdzających zatrudnienie wnioskodawcy w spornym okresie, wynika jedynie, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierowcy pojazdów samochodowych. Okoliczność nieprecyzyjnego określenia stanowiska pracy wnioskodawcy w w/w dokumentach polegającego na niewskazaniu kierowcą jakich pojazdów był wnioskodawca, nie oznacza – jak chce organ rentowy – że wnioskodawca nie był kierowcą samochodów ciężarowych o ciężarze całkowity ponad 3,5 tony. Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie zatrudnienia w Spółdzielni (...) w R. w okresie od 21 czerwca 1976 roku do 30 kwietnia 1990 roku ( z przerwą wynikającą z urlopu bezpłatnego w okresie od 13 lutego 1990 roku do 19 lutego 1990 roku), Sąd oparł się na zeznaniach świadków: E. S. , A. O. , T. K. , K. B. oraz W. K. , którzy w całym spornym okresie pracowali razem z wnioskodawcą w Spółdzielni (...) w R. . Dodatkowo należy podnieść, że E. S. , A. O. , T. K. oraz W. K. pracowali w tym samym charakterze co wnioskodawca tj. w charakterze kierowców samochodów ciężarowych o ładowności powyżej 3,5 tony, a zatem dysponowali bezpośrednią i szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków pracowniczych skarżącego. Taką wiedzą dysponowała także K. B. , gdyż jako dyspozytor zajmowała się rozdzielaniem zleceń przewozowych poszczególnym kierowcom samochodów ciężarowych. Wszyscy świadkowie potwierdzili, że wnioskodawca w całym spornym okresie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o ładowności ponad 3,5 tony tj. S. , J. i K. . Samochodami tymi skarżący przewoził po terenie województwa (...) : węgiel, nawozy, miał, cement, materiały budowlane- eternit, które dostarczał do okolicznych gminnych spółdzielni. Co więcej, świadkowie E. S. , A. O. , T. K. , W. K. otrzymali ze Spółdzielni (...) w R. świadectwa pracy potwierdzające, że wykonywali prace w szczególnych warunkach jako kierowcy samochodów ciężarowych o ładowności powyżej 3,5 tony. A A. O. i T. K. – jak wynika z ich zeznań - skorzystali z prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w Spółdzielni (...) w R. w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. A. O. zeznał, że świadectwa pracy w szczególnych warunkach otrzymali kierowcy, którzy zakończyli pracę w późniejszym niż wnioskodawca okresie tj. w drugiej połowie lat 90 tych XX wieku, tak jak on ( świadectwo z 30.04.1998r. – k. 28 akt). T. K. , który zakończył pracę w 1988r., świadectwo pracy w szczególnych warunkach otrzymał również nie bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy, ale dopiero w drugiej połowie lat 90-tych i tylko dlatego, że od pracownicy K. B. dowiedział się, że pracodawca takie świadectwa kierowcom samochodów ciężarowych wystawia. Wnioskodawca zakończył pracę w Spółdzielni (...) w R. w 1990r.. W tym okresie pracodawca nie wystawiał pracownikom świadectw pracy w szczególnych warunkach, a w późniejszym okresie skarżący nie miał kontaktu z pracodawcą. Tylko to spowodowało, że nie otrzymał on – tak jak jego koledzy – świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy w toku postępowania nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez skarżącego . W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że wnioskodawca faktycznie przez cały okres zatrudnienia w Spółdzielni (...) w R. tj. w okresie od 21 czerwca 1976 roku do 30 kwietnia 1990 roku ( z przerwą na urlop bezpłatny w okresie od 13 lutego 1990 roku do 19 lutego 1990 roku), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Po doliczeniu spornego okresu do uznanego już przez organ rentowy stażu w szczególnych warunkach w wymiarze 4 lat 4 miesięcy i 16 dni, wnioskodawca wykazał, że w szczególnych warunkach pracował ponad 15 lat. Biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie. Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego tj. z dniem (...) . Wówczas bowiem skarżący spełnił ostatnią przesłankę, od które zależało jego prawo do emerytury. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.