Sygn. akt: I C 3/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Juliusz Ciejek Protokolant: sekr. sądowy Anna Kosowska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2020 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa M. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. o zapłatę I. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 100.000 (sto tysięcy) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6 stycznia 2018 do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasadza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 19.306 zł 12 gr (dziewiętnaście tysięcy trzysta sześć złotych dwanaście groszy) tytułem kosztów procesu. Sygn. akt I C 3/18 UZASADNIENIE Powódka M. B. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej (...) S.A z siedzibą w G. kwoty 100.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty, stanowiącej wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez pozwaną z nieruchomości powódki w okresie od 29 grudnia 2007 r. do 17 październik 2017 r. Jednocześnie domagała się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie, wskazała, że w okresie objętym powództwem przez teren działek nr (...) położonych w O. przebiegały: linia elektroenergetyczna średniego napięcia 15kV i linie elektroenergetyczna wysokiego napięcia. Podniosła, że toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w O. w sprawie (...) w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu polegającej na prawie korzystania z posadowionych na ww. działkach urządzeń elektroenergetycznych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 października 2017 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w O. ustalił obszar obciążenia powierzchni ograniczonego użytkowania i wyłączonego użytkowania z uwagi na ustanowioną służebność przesyłu. Z uwagi na powyższe w ocenie powódki w okresie od 29 grudnia 2007 r. do 17 październik 2017 r. pozwana korzystała bezumownie z jej nieruchomości (k. 4-5v). Pozwana (...) S.A. z siedzibą w G. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wniosła o doprecyzowanie przez powódkę, odnośnie których linii dochodzi zapłaty z tytułu bezumownego korzystania. Wskazała, że na mocy postanowienia wydanego w sprawie o sygn. akt (...) ( (...) ) stwierdzono nabycie przez zasiedzenie na rzecz pozwanej służebności gruntowej w stosunku do części urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na działkach powódki. Niezależnie od powyższego pozwana zakwestionowała kwotę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie jako nieudowodnioną i znacznie wygórowaną (k. 18-19). Pismem z dnia 22 lutego 2018 r. powódka sprecyzowała, że żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z nieruchomości powódki dotyczy urządzeń elektroenergetycznych w postaci linii SN 15kV relacji O. - (...) i linii SN 15 kV relacji B. - (...) ( działka nr (...) ) oraz linii SN 15 kV relacji B. - (...) i linii SN 15 kV relacji O. - T. (k. 52-52v). W odpowiedzi na sprecyzowane stanowisko powódki pozwana podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko (k. 55). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka M. B. (poprzednio C. ) od 2005 r. jest właścicielką nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości O. - Z. , którą otrzymała w darowiźnie od ojca. Nieruchomość składa się z: - działki ewidencyjnej numer (...) o powierzchni 3,9671 ha, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) . - działki ewidencyjnej numer (...) o powierzchni 3,8214 ha, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) , (dowód: bezsporne, dane z elektronicznej księgi wieczystej pod adresem: ekw.ms.gov.pl dot. ksiąg nr (...) i (...) , wypis z rejestru gruntów k. 9) Na w/w nieruchomościach powódki posadowione są w czasie poprzedzającym okres gdy powódka stała się ich właścicielką następujące urządzenia elektroenergetyczne: - linia SN relacji (...) - D. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 5 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy odporowy narożny, - linia SN relacji (...) - D. przez (...) K. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 71 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy odporowy narożny, - linia SN relacji (...) - S. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 123 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, dwa słupy żelbetowe przelotowe oraz jeden słup żelbetowy narożny, - linia SN relacji (...) - W. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 138 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy przelotowy i jeden słup żelbetowy odporowy-narożny, - linia SN relacji (...)- (...) , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 164 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, dwa słupy żelbetowe przelotowe i jeden słup żelbetowy narożny, - linia SN relacji (...)- (...) , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 190 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy przelotowy, jeden słup wirowany przelotowy i jeden słup wirowany odporowo narożny, - linia SN relacji (...) - J. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 5 m na terenie działki nr (...) i długości linii 220 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, dwa słupy żelbetowe przelotowe i jeden słup żelbetowy odporowo-narożny, wszystkie na działce nr (...) , - linia SN relacji B. - (...) , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 50 m na terenie działki nr (...) i długości linii 187 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup kratowy mocny i jeden słup żelbetowy odporowo-narożny, oba na działce nr (...) , - linia SN relacji (...) - D. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 50 m na terenie działki nr (...) i długości linii 200 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy rozgałęźny odporowo-narożny i jeden słup żelbetowy odporowo-narożny, oba na działce nr (...) , - linia SN relacji (...) - D. odg. (...) O- (...) Z. (...) , linia napowietrzna SN 15 kV przewody gołe (stalowo-aluminiowe) o długości linii 72 m na terenie działki nr (...) i długości linii 28 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 3,6 m, jeden słup żelbetowy odporowy na działce nr (...) , - linia SN relacji (...) - T. , linia napowietrzna SN 15 kV przewody niepełno izolowane (aluminiowe) o długości linii 112 m na terenie działki nr (...) , układ linii płaski zawężony, system ochrony przeciwpożarowej – uziemienie ochronne, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii – 1,0 m, dwa słupy wirowane przelotowe na działce nr (...) . (dowód: mapy k. 41-42, opinia pisemna biegłego R. J.
(1)k. 245-261, pisemna opinia biegłego z zakresu szacowania nieruchomości P. W. k. 368-381, opinia biegłego K. W. w aktach sprawy (...) SR w O. k. 317-322) Przed Sądem Rejonowym w O. prowadzone było postępowanie z wniosku pozwanej z udziałem powódki o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na prawie korzystania z posadowionych na nieruchomościach powódki urządzeń elektroenergetycznych. Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt (...) pozwana nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową:
- obciążającą nieruchomość powódki oznaczoną numerem działki (...) polegającą na prawie lokalizacji i korzystania z posadowionych na tej nieruchomości urządzeń elektroenergetycznych w postaci: - linii napowietrznej oraz 1 słupa żelbetowego stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – D. , odg. (...) O- (...) Z. (...) , -linii napowietrznej stanowiącej element linii SN 15 kV relacji (...) – J. , wraz z prawem nieograniczonego dostępu do tych urządzeń w zakresie niezbędnym do eksploatacji, bieżącej konserwacji, remontów modernizacji oraz naprawa zgodnie z ich przeznaczeniem,
- obciążającą nieruchomość powódki oznaczoną numerem działki (...) polegającą na prawie lokalizacji i korzystania z posadowionych na tej nieruchomości urządzeń elektroenergetycznych w postaci: - linii napowietrznej stanowiącej element linii SN 15 kV relacji (...) – D. , odg. (...) O- (...) Z. (...) , - linii napowietrznej oraz 1 słupa żelbetowego stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – D. , - linii napowietrznej oraz 3 słupów żelbetowych stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – S. , - linii napowietrznej oraz 3 słupów żelbetowych stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – J. , - linii napowietrznej oraz 1 słupa żelbetowego stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – D. przez (...) K. , - linii napowietrznej oraz 2 słupów żelbetowych stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – W. , - linii napowietrznej oraz 3 słupów żelbetowych stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) , wraz z prawem nieograniczonego dostępu do tych urządzeń w zakresie niezbędnym do eksploatacji, bieżącej konserwacji, remontów modernizacji oraz naprawa zgodnie z ich przeznaczeniem. (dowód: postanowienie SO w O. sygn. (...) k. 43-44v) Następnie przed Sądem Rejonowym w O. prowadzone było postępowanie z wniosku powódki z udziałem pozwanej o ustanowienie służebności przesyłu w stosunku do tych urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomościach powódki, które nie były objęte wydanym uprzednio postanowieniem w przedmiocie zasiedzenia. Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt (...) ustanowiono na rzecz pozwanej służebność przesyłu polegającą na prawie lokalizacji i korzystania z posadowionych na nieruchomościach powódki urządzeń elektroenergetycznych: - linii napowietrznej stanowiącej element linii SN 15 kV relacji (...) – dotyczy działki nr (...) , - linii napowietrznej stanowiących element linii SN 15 kV relacji B. – (...) – dotyczy działek nr (...) , - linii napowietrznej stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – T. – dotyczy działki nr (...) , wraz z prawem nieograniczonego dostępu do tych urządzeń w zakresie niezbędnym do eksploatacji, bieżącej konserwacji, remontów modernizacji oraz naprawa zgodnie z ich przeznaczeniem. (dowód: postanowienie SO w O. sygn. akt (...) k. 53-53v, 93-94) (...) powódki składające się z działek o numerach (...) pełnią funkcję terenów rolnych. Od chwili otrzymania ich przez powódkę były wykorzystywane rolniczo. Uprawiał je brat powódki. 4-5 lat temu na ich części zamontowano urządzenia fotowoltaiczne. Obie działki są położone na terenie, dla którego brak jest aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Również w latach poprzednich planu takiego nie było. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta O. zatwierdzonym uchwałą z dnia 19 grudnia 2001 r., obowiązującym do 26 maja 2010 r. obszar tych działek położony był na postulowanych terenach rezerwy terenów przemysłowo-składowych i działalności gospodarczej. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta O. zatwierdzonym uchwałą z dnia 26 maja 2010 r. i uchwałą z 15 maja 2013 r., obowiązującymi do dzisiaj, obszar tych działek położony był na postulowanych terenach obszarów usług, przemysłu i składów oraz innej aktywności gospodarczej. Przebiegające nad działką nr (...) przewody linii (...) - T. znajdują się w południowej części działki, nie powodując utrudnień w gospodarowaniu zgodnym z przeznaczeniem gruntu. Na tej działce występuje powierzchnia całkowicie wyłączona z eksploatacji z uwagi na posadowione tam dwa stanowiska ze słupami i wynosi ona 13,2 m 2 (2 x 6,6 m 2 ). Z kolei na działce numer (...) obszar gruntów wyłączonych z eksploatacji z uwagi na posadowione urządzenia elektroenergetyczne wynosi 153 m 2 . Łącznie zatem obszar wyłączony całkowicie z eksploatacji z uwagi na posadowione na nieruchomościach powódki urządzenia elektroenergetyczne wynosi 166,2 m 2 . (dowód: opinia pisemna biegłego R. J.
(1)k. 245-261, ustna opinia uzupełniająca biegłego R. J.
(1)k. 317-318v, zeznania powódki k. 470, mapy k. 41-42, opinia biegłego z zakresu szacowania nieruchomości P. W. k. 368-381) Obszar służebności gruntowej polegającej na prawie korzystania z posadowionych na nieruchomościach powódki urządzeń elektroenergetycznych wynosi: - 653 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji (...) ( działki nr (...) ), - 945 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji B. – (...) ( działki nr (...) ), - 450 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji (...) – T. ( działki nr (...) ). łącznie 2.048 m 2 . (dowód: opinia biegłego K. W. w aktach sprawy (...) SR w O. k. 317-322) Należność za 1 m 2 z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, w przypadku nieruchomości stanowiących działki gruntu oznaczone numerami 41 i 42, przeznaczone na cele rolne, wynosiła: - od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. – 25 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r. – 34 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. – 34 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. – 35 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. – 35 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. – 32 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. – 32 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. – 27 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. – 27 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. – 23 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. – 23 zł/m 2 . (dowód: pisemna opinia biegłego z zakresu szacowania nieruchomości P. W. k. 368-381) W ww. okresie współczynnik K jako współczynnik z tytułu współkorzystania z gruntu przez właściciela nieruchomości uwzględniający sposób wykorzystania gruntu, rodzaj urządzeń i zakres oddziaływania tych urządzeń na gruncie, a także zakres możliwości wykorzystania gruntu przez właściciela i związane z tym ograniczenia wynosił odpowiednio: - od 0,2 do 0,1 w zakresie w jakim z gruntu korzystałby zakład energetyczny, - od 0,8 do 0,9 w przypadku gdyby z gruntu korzystał jego właściciel. (dowód: ustna opinia biegłego z zakresu szacowania nieruchomości P. W. k. 469-470) Sąd zważył, co następuje: W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że przy ocenie zgłoszonego roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu, należało mieć na uwadze fakt, że między stronami niniejszego procesu toczyło się przed Sądem Rejonowym w O. postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu w stosunku do urządzeń elektroenergetycznych objętych pozwem w niniejszej sprawie. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt (...) ustanowiono na rzecz pozwanej służebność przesyłu w stosunku do urządzeń elektroenergetycznych: - linii napowietrznej stanowiącej element linii SN 15 kV relacji (...) – dotyczy działki nr (...) , - linii napowietrznej stanowiących element linii SN 15 kV relacji B. – (...) – dotyczy działek nr (...) , - linii napowietrznej stanowiących element linii SN 15 kV relacji (...) – T. – dotyczy działki nr (...) . Powyższe oznacza, że przed 17 października 2017 r. pozwana korzystała z nieruchomości powódki bez tytułu prawnego. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy powinien mieć zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powołany przepis wskazuje na to, że inne sądy i organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale także treść prawomocnego orzeczenia sądu. Oznacza to, że inne sądy i organy państwowe są obowiązane uwzględniać treść prawomocnego orzeczenia sądu w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. R. legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 listopada 2011r., sygn. akt I ACa 528/11, niepubl.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 2014r. w sprawie (...) (LEX nr 1446456), regulacje przewidziane w art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. gwarantują stabilność określonej orzeczeniem sądowym sytuacji prawnej, uniemożliwiając jej podważenie przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia i zobowiązując do jej respektowania inne sądy oraz inne organy państwa w określonych przez ustawę granicach. Należy podkreślić, że tym samym regulacje te realizują jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd ( art. 45 ust. 1 Konstytucji ), która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych. Są także jedną z gwarancji powagi wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu stwierdził, że zasada odpowiedzialności pozwanego, przesądzona w prawomocnym wyroku uwzględniającym część roszczenia, jest wiążąca w sprawie o zasądzenie pozostałej jego części. Związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c. , że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011r., sygn. akt IV CSK 563/10, LEX 864020). W szczególności nie jest dopuszczalne prowadzenie ponownego sporu co do okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zakończonego sporu sądowego. Inaczej ujmując, nie jest dopuszczalne w świetle art. 365 § 1 k.p.c. odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011r., sygn. akt PK 225/10, LEX 896456). Na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążącą ma, co do zasady, sentencja orzeczenia sądu wydana w innej sprawie, jednak nie w każdym przypadku. W wyroku z dnia 29 września 2011r. w sprawie o sygn. (...) (LEX nr 1129162) Sąd Najwyższy uznał, że moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. ma wprawdzie jedynie sentencja orzeczenia, niemniej jednak w niektórych przypadkach, jak np. w razie oddalenia powództwa, ze względu na ogólność rozstrzygnięcia, doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia, mogą mieć moc wiążącą także zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia. Określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza także zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Moc wiążąca jest przedmiotem rozpoznania wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa, a kwestia rozstrzygnięta wcześniejszym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Odnosi się ona do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia oraz do waloru prawnego rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. Skutkiem pozytywnym (materialnym) jest to, że rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli sądy rozpoznające spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu. Związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. W konsekwencji nikt nie może kwestionować faktu istnienia prawomocnego wyroku i jego treści oraz motywów rozstrzygnięcia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2012r., sygn. akt III PK 53/11, OSNP 2013/1-2/11). Skoro Sąd Okręgowy w O. w sprawie (...) przyjął, że pozwana korzysta z nieruchomości powódki od 18 października 2017 r. w oparciu o ustanowioną służebność przesyłu, to zdaniem Sądu zakres związania treścią prawomocnego orzeczenia obejmuje nie tylko samą zasadę odpowiedzialności pozwanej spółki sprowadzający się do przesądzenia obowiązku zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z gruntów powódki bez podstawy prawnej za okres do 17 października 2017 r. włącznie, ale także ustalony w drodze dowodu z opinii biegłego K. W. obszar nieruchomości, na którym są posadowione urządzenia i linie elektroenergetyczne należące do pozwanej spółki. W ramach postępowania w sprawie (...) ( (...) ) Sąd Rejonowy w O. zajął się kwestią określenia powierzchni, która na skutek posadowienia urządzeń elektroenergetycznych jest trwale wyłączona spod użytkowania lub z której korzystanie jest ograniczone. Powierzchnia zajęta przez urządzenia elektroenergetyczne już raz została ustalona i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany tymi ustaleniami. Dopóki ta powierzchnia nie ulegnie zmianie (choćby wskutek wybudowania na gruntach powodów nowych urządzeń lub linii elektroenergetycznych lub usunięcia z nieruchomości powodów poszczególnych elementów sieci elektroenergetycznej) i tym samym nie dojdzie do zmiany okoliczności faktycznych będących podstawą roszczenia, dopóty Sąd w realiach niniejszej sprawy nie może dokonywać samodzielnych ustaleń dotyczących zakresu korzystania przez pozwaną z nieruchomości powódki bez tytułu prawnego. Wobec braku zmian w stanie faktycznym jest to element mający stały charakter, który decyduje o wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Zaakceptowanie przeciwnego poglądu oznaczałaby, że każdy sąd, który orzekałby w przedmiocie określenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, mógłby dochodzić do innych wniosków i na nowo ustalać obszar gruntu, z którego korzystanie jest wyłączone lub ograniczone, w zależności od metodologii przyjętej przez biegłego, a to z punktu widzenia jednolitości i stabilności orzecznictwa nie byłoby pożądane. Sąd w niniejszym postępowaniu przyjął więc powierzchnię, z której korzystanie jest ograniczone, a mianowicie pasa eksploatacyjnego urządzeń elektroenergetycznych w postaci linii napowietrznych relacji: (...) , B. – (...) oraz (...) – T. w oparciu o ustalenia poczynione przez biegłego K. W. , które z kolei stanowiły podstawę wyliczenia przez Sąd Okręgowy w O. w sprawie (...) wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Zważywszy na to, że pozew w niniejszym postępowaniu dotyczy wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, konieczne było ustalenie także obszaru wyłączonego użytkowania z uwagi na ulokowanie na działkach powódki urządzeń elektroenergetycznych w postaci słupów posadowionych na nieruchomościach powódek, a stanowiących elementy linii relacji (...) , B. – (...) oraz (...) – T. . W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu sieci instalacji elektrycznych R. J.
(1). Biegły w opinii pisemnej wskazał, że na działce numer (...) obszar gruntów wyłączonych z eksploatacji z uwagi na posadowione tam słupy wynosi 153 m 2 (k. 259). Na rozprawie biegły R. J. doprecyzował, że obszar gruntów wyłączonych z eksploatacji na działce numer (...) wynosi 13,2 m 2 , bowiem obejmuje dwa słupy nie uwzględnione wcześniej w treści pisemnej opinii (k. 318). Łącznie zatem obszar wyłączony całkowicie z eksploatacji w ocenie biegłego z uwagi na posadowione na obu nieruchomościach powódki urządzenia elektroenergetyczne wynosi 166,2 m 2 . Ponadto Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości P. W.
(2)na okoliczność wysokości należności za 1 m 2 gruntów z tytułu bezumownego korzystania z gruntów w poszczególnych okresach wskazanych w pozwie. Biegły P. W.
(2)ustalił wartość rynkową 1 m 2 gruntów rolnych w odniesieniu do obu powyższych działek, przy czym nie można zapominać, że w ustnej opinii uzupełniającej biegły wytłumaczył mechanizm obliczania należności obejmującej wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, odwołując się do wskaźnika K , który określa ograniczenia związane ze sposobem wykorzystania gruntu. Biegły P. W. wskazał, że dla nieruchomości powódki brak jest aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Takiego planu nie było również w latach 2007-
- Jak wyjaśnił biegły w pisemnej opinii, analizę cen transakcyjnych podobnych gruntów przeznaczonych na cele rolne oraz pod zabudowę przemysłowo-składową dokonał w oparciu o dane rynkowe zgromadzone w bazie Urzędu Miasta w O. . Badano transakcje zaistniałe głównie w strefach pośrednich i peryferyjnych miasta O. , zawarte w latach 2006-
- Z uwagi na znacznie mniejszą powierzchnię nieruchomości porównawczych do powierzchni działek będących przedmiotem opinii biegły zastosował obniżenie wartości średniej ceny 1 m 2 o 10 %. Dodatkowo z uwagi na to, że większość transakcji działkami dotyczyła lepszej lokalizacji w stosunku do działek powódki biegły zastosował kolejne obniżenie wartości średniej ceny 1 m 2 o 10 %. Łącznie zatem obniżono wartość średniej ceny 1 m 2 o 20 % w poszczególnych latach. Biegły P. W.
(2)ustalił, że należność za 1 m 2 z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości rolnych, wynosiła: - od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. – 25 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r. – 34 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. – 34 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. – 35 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. – 35 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. – 32 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. – 32 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. – 27 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. – 27 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. – 23 zł/m 2 , - od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. – 23 zł/m 2 . Współczynnik K jako współczynnik z tytułu współkorzystania z gruntu przez właściciela nieruchomości uwzględniający sposób wykorzystania gruntu, rodzaj urządzeń i zakres oddziaływania tych urządzeń na gruncie, a także zakres możliwości wykorzystania gruntu przez właściciela i związane z tym ograniczenia wynosił odpowiednio: - od 0,2 do 0,1 w zakresie w jakim z gruntu korzystałby zakład energetyczny, - od 0,8 do 0,9 w przypadku gdyby z gruntu korzystał jego właściciel. Zdaniem Sądu opinie obu biegłych zasługiwały na uwzględnienie, bowiem odpowiadają na wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pytania, przez co mogły stanowić podstawę czynienia wiążących w niej ustaleń faktycznych. Biegły R. J. ustalił obszar powierzchni wyłączonych z eksploatacji, zaś biegły P. W. wyliczył stawki wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w odniesieniu do każdego z gruntów, w zależności od rodzaju gruntu i jego przeznaczenia oraz możliwości jego wykorzystania. Ponadto biegły na rozprawie ustnie uzupełnił swoją opinię wskazując na konieczność przyjęcia współczynnika K przy ustalaniu wynagrodzenia z tego tytułu. W oparciu o ww. opinie biegłych Sąd uznał, że obie działki gruntu są gruntami rolnymi. Tak przyjęli wskazani wyżej biegli w opiniach pisemnych, a wnioski w tym przedmiocie pokrywają się z treścią opinii biegłego K. W. sporządzonej na potrzeby postępowania przed Sądem Rejonowym w O. o sygn. (...) , który obie wymienione działki zaliczył do gruntów położonych wśród gruntów rolnych (k. 319 akt (...) ). Ww. działki były wykorzystywane cały czas jako grunt rolny i co do nich powódka nie podejmowała jakichkolwiek działań zmierzających do zmiany przeznaczenia i zmiany sposobu korzystania. Dokonując obliczenia wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości powódki należało przemnożyć przez opisany wyżej współczynnik cenę oraz powierzchnię obszarów: całkowicie wyłączonego z użytkowania i obszaru, z którego korzystanie jest ograniczone. Powierzchnia gruntów obejmująca pas eksploatacyjny urządzeń elektroenergetycznych w postaci linii napowietrznych relacji: (...) , B. – (...) oraz (...) – T. wynosi: - 653 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji (...) ( działki nr (...) ), - 945 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji B. – (...) ( działki nr (...) ), - 450 m 2 dla linii napowietrznej SN 15 kV relacji (...) – T. ( działki nr (...) ). łącznie 2.048 m 2 . Celem obliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z obszaru obejmującego wskazany wyżej obszar, z którego korzystanie jest ograniczone, należało przemnożyć tę kwotę przez cenę oraz opisany wyżej współczynnik K . Sąd przyjął wartość tego współczynnika na poziomie 0,15, tj. wartość średnia między wskazaną przez biegłego wartością od 0,2 do 0,1 przyjętego dla zakresu, w jakim z gruntu korzystałby zakład energetyczny. Powódka nie została zupełnie pozbawiona fizycznego władztwa nad nieruchomościami (za wyjątkiem gruntu bezpośrednio zajętego pod słupami i wokół nich). Posadowienie urządzeń elektroenergetycznych stanowi przejaw ograniczenia korzystania z nieruchomości, ale słupy i elementy sieci nie przeszkadzają w dotychczasowym sposobie korzystania z nieruchomości i możliwe jest wybudowanie na części nieruchomości budynków mieszkalnych, co oznacza, że ingerencja w prawo własności jest niewielka, a wręcz znikoma. Niemniej jednak należy podkreślić, że powódka zmuszona jest znosić fakt istnienia tych urządzeń na swoich gruntach i tolerować obecność pracowników pozwanej spółki, którzy od czasu do czasu muszą przeprowadzać prace konserwacyjne czy naprawcze urządzeń elektroenergetycznych. Ograniczenia te nie są duże i dlatego Sąd przyjął wysokość „współczynnika zakłócania” na 0,15. Dokonując obliczenia kwota wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z obszaru obejmującego pas eksploatacyjny urządzeń elektroenergetycznych w postaci linii napowietrznych relacji: (...) , B. – (...) oraz (...) – T. wynosi za okres dochodzony pozwem wynosi: - od 29 grudnia do 31 grudnia 2007 r.: 25 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 7.680 zł, przy czym: 7.680,- zł/365= 21,04 zł za każdy dzień, a zatem: 3 x 21,04 zł = 63,12 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r.: 34 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 10.444,80 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.: 34 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 10.444,80 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r.: 35 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 10.752 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r.: 35 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 10.752 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r.: 32 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 9.830,14 - od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r.: 32 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 9.830,14 - od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r.: 27 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 8.294,40 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r.: 27 zł/ x 2048 m 2 x 0,15 = 8.294,40 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r.: 23 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 7.065,60 zł - od 1 stycznia do 17 października 2017 r.: 23 zł x 2048 m 2 x 0,15 = 7.065,60 zł, przy czym: 7.065,60 zł/365= 19,36 zł za każdy dzień, a zatem: 290 dni (odejmując od 365 dni okres od 18 października do 31 grudnia: 365 minus 75 dni=290) x 19,36 = 5.614,40 zł Łącznie : 91.385,80 zł. Celem ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z obszaru wyłączonego całkowicie z eksploatacji z uwagi na posadowione na nieruchomościach powódki urządzenia elektroenergetyczne wynoszącego 153 m 2 należało przemnożyć tę kwotę przez cenę oraz opisany wyżej współczynnik K . Sąd przyjął wartość tego współczynnika na poziomie 0,85, tj. wartość średnia między wskazaną przez biegłego wartością od 0,8 do 0,9 przyjętego dla zakresu korzystania z gruntu przez właściciela. Dokonując obliczenia uzyskana w ten sposób kwota wynosi za okres: - od 29 grudnia do 31 grudnia 2007 r.: 25 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 3.531,75 zł, przy czym: 3.531,75 zł/365= 9,68 zł za każdy dzień, a zatem: 3 x 9,68 zł = 29,04 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r.: 34 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.803,18 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.: 34 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.803,18 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r.: 35 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.944,45 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r.: 35 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.944,45 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r.: 32 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.520,64 - od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r.: 32 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 4.520,64 - od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r.: 27 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 3.814,29 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r.: 27 zł/ x 166,2 m 2 x 0,85 = 3.814,29 zł - od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r.: 23 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 3.249,21 zł - od 1 stycznia do 17 października 2017 r.: 23 zł x 166,2 m 2 x 0,85 = 3.249,21 zł, przy czym: 3.249,21 zł/365= 8,91 zł za każdy dzień, a zatem: 290 dni (odejmując od 365 dni okres od 18 października do 31 grudnia: 365 minus 75 dni=290) x 8,91 = 2.583,90 zł Łącznie: 42.027,27 zł Łącznie zatem kwota należnego powódce wynagrodzenia wynosi 91.385,80 zł plus 42.027,27 zł = 133.413,07 zł. Powódka domagała się zapłaty kwoty 100.000 zł, a zatem jej żądanie zapłaty jest w pełni zasadne, o czy orzeczono jak w punkcie I zasądzając ww. kwotę na rzecz powódki od pozwanej spółki na podstawie art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 225 k.c. i art. 230 k.c. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia odsetek zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia 26 grudnia 2016 r. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że żądanie odsetkowe obejmuje okres, w którym między stronami toczyło się jeszcze postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu w stosunku do urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomości powódki. Prawomocne postanowienie w przedmiocie ustanowienia służebności zapadło w dniu 17 października 2017 r. Istotnie, pismem z dnia 14 grudnia 2016 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty 100.000 zł za bezumowne korzystanie z jej działek przez ostatnie 10 lat. Należy zwrócić jednak uwagę, że określone w piśmie żądanie było dalece nieprecyzyjne. Większość linii przebiegających na działkach powódki została objęta skutecznym wnioskiem o zasiedzenie służebności przesyłu. Jedynie co do 3 z nich ustanowiono tę służebność. Z tego względu dopiero od czasu wytoczenia powództwa o zapłatę można w istocie mówić o skonkretyzowaniu żądania i pozostawaniu pozwanego w opóźnieniu uzasadniającym żądanie odsetek. Z tego względu zasądzono je od dnia 6 stycznia 2018 r. W tej sytuacji dalej idące roszczenie odsetkowe oddalono, o czym orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł jak w punkcie III wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. Za powyższym rozstrzygnięciem przemawiała okoliczność, że powódka praktycznie w całości wygrała proces, ulegając jedynie nieznacznie (w zakresie żądania odsetek). Do kosztów poniesionych przez stronę powodową w łącznej wysokości 19.306,17 złotych zaliczono: - uiszczoną w całości opłatę sądową od pozwu w wysokości 5.000 złotych (k. 13), - wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.400 zł, - opłata skarbowa od pełnomocnictw w kwocie 17 zł, - koszt uiszczonych i wykorzystanych zaliczek na poczet wynagrodzeń biegłych w kwocie 8.849,17 zł, - uiszczoną opłatę od zażalenia w kwocie 40 zł. O wynagrodzeniu pełnomocnika Sąd orzekł na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.