Sad powszechny, XVI GC 306/19

sygn. akt XVI GC 306/19 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniósł o zasądzenie od pozwanego T. K. 1660,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Uzasadnił, że strony łączyła umowa o świadczenie usług biura wirtualnego, a pozwany nie wywiązał się z obowiązku zapłaty wynagrodzenia. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Sąd rozstrzygnął sprawę wyrokiem na posiedzeniu niejawnym, ponieważ żadna ze stron nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie rozprawy zgodnie z art. 1481 § 3 k.p.c. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny. 27 sierpnia 2016 r. powód (...) sp. z o.o. zawarł z pozwanym T. K. umowę o świadczenie usług wirtualnego biura. (...) sp. z o.o. jako usługodawca zobowiązał się do umożliwienia pozwanemu korzystania z lokalu przy (...) (...) w K. w zakresie określonym w umowie (przede wszystkim poprzez wyrażenie zgody na wskazywanie lokalu jako siedziby działalności gospodarczej) oraz odbierania korespondencji adresowanej do pozwanego i kierowanej na adres lokalu (§ 2 i 3 umowy). Umowa została zawarta na 12 miesięcy od 28 sierpnia 2016 r. do 27 sierpnia 2017 r. (§ 9 ust. 1 umowy). Strony ustaliły wynagrodzenie powoda za świadczone usługi na 1660,50 zł (1350 zł netto), płatne z góry za cały 12-miesięczny okres umowy (§ 5 ust. 1-3 umowy). Każdej ze stron przysługiwało prawo wypowiedzenia umowy z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia (§ 9 ust. 2 umowy). Strony ustaliły, że w przypadku wypowiedzenia umowy uiszczone wynagrodzenie nie podlegało zwrotowi (§ 9 ust. 6 umowy). Umowa była automatycznie przedłużana na kolejne 12 miesięcy w razie jej niewypowiedzenia na 14 dni przed upływem okresu jej obowiązywania. Wówczas wynagrodzenie usługodawcy podlegało ustaleniu na podstawie aktualnego cennika przez niego stosowanego (§ 9 ust. 12 umowy). (umowa k. 16-18) T. K. nie wypowiedział umowy przed 27 sierpnia 2017 r. (okoliczność bezsporna) 28 sierpnia 2017 r. (...) sp. z o.o. wystawił na rzecz T. K. fakturę proforma na 1660,50 zł – tytułem wynagrodzenia za usługi w kolejnym 12-miesięcznym okresie świadczenia usług do 27 sierpnia 2018 r. Fakturę wraz z tekstem umowy obowiązującym w kolejnych 12 miesiącach przesłał pozwanemu pocztą elektroniczną 28 sierpnia 2017 r. (wiadomość e-mail z 28.08.2017 r. k. 32, faktura k. 20, tekst przedłużonej umowy k. 33-37) W odpowiedzi T. K. skierował do powoda pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, które zostało doręczone 5 października 2017 r. (oświadczenie k. 39, wiadomość e-mail k. 40) (...) sp. z o.o. skierował 8 listopada 2017 r. (data doręczenia) do pozwanego wezwanie do zapłaty, obejmujące wynagrodzenie za usługi świadczone w kolejnym 12-miesięcznym okresie przedłużonej umowy, wyznaczając termin 5 dni na spełnienie świadczenia. (wezwanie k. 19, wydruk z systemu śledzenia przesyłek k. 51) T. K. nie uiścił żadnej kwoty tytułem żądanego przez powoda wynagrodzenia. (okoliczność bezsporna) Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Okoliczności z nich wynikające nie były sporne, w szczególności fakt zawarcia umowy z 27 sierpnia 2016 r. oraz wymiana i treść korespondencji pomiędzy stronami. W tej sytuacji nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań stron (o co wnioskował powód), albowiem sąd nie stwierdził, aby w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 299 k.p.c. ). Ponadto, powód nie wskazał konkretnych okoliczności, które miał zamiar wykazać wnioskowanym dowodem. Sąd Rejonowy zważył, co następuje. Powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Strony łączyła umowa o charakterze mieszanym ( art. 3531 k.c. ), zawierająca w przeważającej mierze elementy umowy o świadczenie usług (zobowiązanie do odbioru korespondencji w imieniu pozwanego - § 3 umowy, świadczenia innych usług biurowych - § 4 umowy), natomiast w mniejszym stopniu umowy najmu (umożliwienie pozwanemu korzystania z lokalu w istotnie ograniczonym zakresie – wyłącznie w obecności pracownika powoda, bez możliwości dokonywania zmian przeznaczenia lokalu, jego adaptacji - § 2 ust 1 i 3 umowy). Do umowy tej znajdują zastosowanie przepisy regulujące umowę o świadczenie usług (w szczególności art. 734 i 735 w zw. z art. 750 k.c. ). Stosunek zobowiązaniowy stron miał charakter ciągły i terminowy (12-miesięczny). Jednocześnie, strony umówiły się na automatyczne przedłużenie umowy na kolejny okres 12 miesięcy w razie braku wypowiedzenia umowy na 14 dni przed upływem terminu jej obowiązywania (§ 9 ust. 12 umowy). Sąd ocenił takie rozwiązanie jako dopuszczalne i skuteczne, stwierdzając, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do przedłużenia zobowiązania zawartego pierwotnie na okres od 28 sierpnia 2016 r. do 27 sierpnia 2017 r. na dalszy okres – od 28 sierpnia 2017 r. do 27 sierpnia 2018 r. Pozwany nie złożył bowiem oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przewidzianym w niej trybie zapobiegającym jej przedłużeniu. Wraz z przedłużeniem umowy powstało po stronie pozwanego zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia za świadczone przez powoda usługi ( art. 735 § 1 k.c. ), ustalonego na podstawie cennika stosowanego przez powoda na 1660,50 zł. Pozwany nie kwestionował wysokości tak ustalonego wynagrodzenia, natomiast kwestionował fakt istnienia po swojej stronie zobowiązania w wyniku przedłużenia stosunku umownego. Istotne dla rozstrzygnięcia było zastrzeżenie przez strony możliwości rozwiązania stosunku umownego za 3-miesięcznym wypowiedzeniem (§ 9 ust. 2 umowy). Pozwany skorzystał z tego uprawnienia, składając skutecznie oświadczenie o wypowiedzeniu umowy 5 października 2017 r. Nie było to kwestionowane przez powoda. W wyniku złożonego oświadczenia doszło do rozwiązania umowy z upływem 5 stycznia 2018 r. Mimo rozwiązania umowy przed terminem, na jaki została przedłużona, powód dochodził wynagrodzenia za cały okres 12-miesięcy, na jaki miała obowiązywać. Sąd ocenił to roszczenie jako zasadne w części, tj. wyłącznie w zakresie obejmującym wynagrodzenie w okresie obowiązywania umowy, czyli do 5 stycznia 2018 r. Powód oparł swoje żądanie na treści § 9 ust. 6 umowy, w świetle którego w przypadku wypowiedzenia umowy należne wynagrodzenie roczne nie podlegało zwrotowi. Przy tym, nie było sporu co do tego, że z upływem okresu wypowiedzenia ustało zobowiązanie powoda do świadczeń umownych, co wynika zarówno z treści umowy i znaczenia prawnego jej rozwiązania, jak i z zachowania stron (powód poinformował pozwanego o zaprzestaniu świadczeń z upływem okresu wypowiedzenia – k. 40). Sąd ocenił postanowienie umowne § 9 ust. 6 umowy jako sprzeczne z naturą nawiązanego przez strony stosunku prawnego ( art. 3531 k.c. ). Zobowiązanie pomiędzy stronami miało charakter ciągły, albowiem powód był zobowiązany do powtarzających się świadczeń w czasie trwania umowy. Za te świadczenia pozwany miał obowiązek zapłaty wynagrodzenia. Nawiązany przez strony stosunek prawny miał charakter wzajemnie zobowiązujący, w którym świadczenie przez pozwanego wynagrodzenia było odpowiednikiem świadczeń powoda ( art. 487 § 2 k.c. ). Takie ukształtowanie treści zobowiązania ciągłego i wzajemnego, w którym mimo przedterminowego rozwiązania umowy zawartej na czas oznaczony, pozwany pozostaje zobowiązany do świadczenia wynagrodzenia za cały okres umowny, podczas gdy zobowiązanie powoda do świadczenia ustaje – jest sprzeczne z naturą takich stosunków prawnych (ciągłych i wzajemnych), jak również z naturą umowy o świadczenie usług, której cechy dominowały w mieszanym stosunku prawnym nawiązanym przez strony. Przy tej ocenie sąd wziął również pod uwagę, że świadczenia powoda nie wymagały od niego podejmowania przygotowań z wyprzedzeniem lub wymagających istotnego nakładu pracy, lecz ich charakter był nieskomplikowany, a realizacja odbywała się na bieżąco. W konsekwencji sąd ocenił, że sprzeczne z naturą stosunku prawnego postanowienie umowne § 9 ust. 6 umowy jest nieważne na mocy art. 58 § 1 i 3 k.c. W tej sytuacji, pozwany był zobowiązany do świadczenia wynagrodzenia w rozmiarze odpowiadającym zrealizowanym przez powoda czynnościom ( art. 746 § 1 k.c. ), tj. za 131 dni. Wynosiło ono 595,96 zł (131/365 * 1660,50 zł). W tym zakresie powództwo podlegało uwzględnieniu. W związku z przedłużeniem okresu obowiązywania umowy i brakiem uregulowania kwestii terminu zapłaty wynagrodzenia w takiej sytuacji, zobowiązanie do jego zapłaty miało charakter bezterminowy ( art. 455 k.c. ). Stało się ono wymagalne dopiero po wezwaniu pozwanego do świadczenia, co nastąpiło 8 listopada 2017 r. wraz z wyznaczeniem terminu zapłaty na 13 listopada 2017 r. Termin wymagalności przypadał zatem na 14 listopada 2017 r. W związku z brakiem zapłaty sąd zasądził na rzecz powoda odsetki za opóźnienie od daty wymagalności świadczenia na podstawie art. 481 § 1 k.c. – w wysokości odsetek ustawowych zgodnie z żądaniem pozwu. Ponadto, sąd zasądził na rzecz powoda w całości żądaną przez niego kwotę 165 zł jako równowartość 40 euro tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności z transakcji handlowej w związku z brakiem terminowego spełnienia świadczenia przez pozwanego (art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, Dz.U. z 2019 r., poz. 118). Pozwany nie dokonał zapłaty wynagrodzenia w terminie, a świadczenie powoda miało charakter transakcji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy. Wobec częściowego uwzględnienia żądań powództwa sąd rozdzielił stosunkowo koszty procesu między stronami na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd ustalił, że powód wygrał sprawę w 36%. Powód poniósł koszty procesu wyłącznie w zakresie opłaty od pozwu 30 zł. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się koszty zastępstwa procesowego przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego w stawce 900 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Należne powodowi 36% z poniesionych przez niego kosztów procesu wyniosło 10,80 zł. Należne pozwanemu 64% z sumy poniesionych przez niego kosztów procesu wyniosło 586,88 zł. Różnica między kosztami należnymi powodowi i pozwanemu wyniosła 576,08 zł i podlegała zasądzeniu na rzecz pozwanego. ZARZĄDZENIE (...)