Sad powszechny, II Cz 393/14

(1)na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy A. S. w sprawie egzekucyjnej Kmp 43/12 z wniosku małoletnich wierzycieli M. B.

(2)i M. B.

(3)reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową A. B. na skutek zażalenia Komornika Sądowego A. S. oraz wierzycieli na postanowienie Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III RCo 4/14 postanawia : I. odrzucić zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli na pkt 2 i 3 postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 30 stycznia 2014 r., II. oddalić dalej idące zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy uwzględnił skargę dłużnika i uchylił pkt 1 postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy z dnia 09 grudnia 2014 r. w przedmiocie przyznania wierzycielowi kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym i obciążenia nimi dłużnika oraz uchylił pkt 2 tego postanowienia w części obciążenia dłużnika opłatą stosunkową w kwocie 143,40 zł przewidzianą w art. 49 ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (pkt I), oddalił wniosek dłużnika M. B.

(1)o nakazanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy A. S. zwrotu dłużnikowi kwoty 443,30zł (pkt II) oraz oddalił wniosek dłużnika M. B.

(1)o zasądzenie na jego rzecz od małoletnich wierzycieli kosztów postępowania związanego z rozpoznaniem jego skargi (pkt III). W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że dłużnik domagał się uchylenia postanowienia komornika z dnia 09 grudnia 2014 r. w części dotyczącej obciążenia dłużnika opłata stosunkową w kwocie 143,30 zł. Wniósł też o nakazanie komornikowi zwrotu wyżej wymienionych kosztów i opłaty w łącznej wysokości 443,30 zł. Sąd Rejonowy uznał, że Komornik bezpodstawnie obciążył dłużnika opłatą z art. 49 ust. 2 u.k.s.e.,ponieważ w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z powodu pozbawienia wykonalności postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a zatem nie mieści się w katalogu sprawy z art. 49 ust. 2 u.k.s.e. Podstawą do obciążania dłużnika opłata byłoby tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego na wyraźny wniosek wierzyciela lub w okolicznościach o których mowa w art. 823 k.p.c. Stąd też w tym zakresie skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił skargę również w odniesieniu do postanowienia komornika o obciążeniu dłużnika kosztami zastępstwa adwokackiego za postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że w dniu 07 listopada 2012 r. Komornik wydał już pierwsze postanowienie w przedmiocie obciążenia dłużnika kosztami zastępstwa adwokackiego za postępowanie egzekucyjne, które się uprawomocniło i które w myśl art. 770 k.p.c. w zw. z art. 743 § 1 k.p.c. stanowiło tytuł oraz podlegało wykonaniu. Wobec tego, że wcześniejsze postanowienie komornika w tym przedmiocie wywołało skutki prawne, nieuzasadnione było ponowne wydanie przez Komornika postanowienia w tym samym przedmiocie. Jako nieuzasadniony okazał się natomiast wniosek dłużnika o nakazanie Komornikowi zwrotu kwoty 443,30 zł bowiem sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w tym przedmiocie w postępowaniu skargowym. Dłużnikowi przysługują w tym zakresie odrębne roszczenia, które może realizować na drodze odrębnego postępowania cywilnego, dopiero po rozpoznaniu jego skargi. Nie uwzględniono również wniosku dłużnika o zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania skargowego, opierając rozstrzygnięcie w tym zakresie na art. 102 k.p.c w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komornik Sądowy oraz wierzyciele. Komornik zaskarżył je w całości, domagając się jego uchylenia. Wierzyciele wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenia skargi jako bezzasadnej, przy uwzględnieniu kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zważył : W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący – zarówno Komornik Sądowy jak i wierzyciele - zaskarżyli postanowienie Sądu I instancji w całości. W punkcie 2 tego postanowienia Sąd oddalił wniosek dłużnika o nakazanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy A. S. zwrotu dłużnikowi 443,30 zł, a w punkcie 3 oddalił wniosek dłużnika o zasądzenie na jego rzecz od małoletnich wierzycieli kosztów postępowania związanego z rozpoznaniem jego skargi. Stwierdzić zatem trzeba, że skarżący nie posiadają żadnego interesu prawnego w zaskarżeniu rozstrzygnięcia w tym zakresie. Interes prawny w zaskarżeniu orzeczenia zachodzący w razie niezgodności orzeczenia z żądaniem, czyli w wypadku gravamen, stanowi warunek dopuszczalności zaskarżalności orzeczenia. Oznacza to, że środek zaskarżenia jest dopuszczalny w zasadzie tylko od orzeczenia niekorzystnego dla strony. W punkcie 2 Sąd Rejonowy oddalił skargę dłużnika, tak więc trudno doszukać się interesu prawnego w złożonych co do tej części zażaleniach, w szczególności, że na takowy nie powołują się również skarżący. Podobnie jest w przypadku zaskarżonego pkt. 3 postanowienia, który jest korzystny dla wierzycieli, zaś dla Komornika nie ma żadnego znaczenia prawnego. Wobec powyższego Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli co do pkt. 2 i 3 zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 373 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 2 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekając jak w punkcie I przedmiotowego orzeczenia. W pozostałym zakresie zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Jeśli chodzi o koszty zastępstwa procesowego pełnomocników wierzycieli to stwierdzić należy, że postanowieniem z dnia 07 listopada 2012 r. (k. 46 akt komorniczych) Komornik Sądowy przyznał wierzycielowi koszty zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 300 zł. Rozstrzygniecie to jest zgodne z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, w świetle których stosownie do przepisów art. 770 k.p.c. w zw. z art. 743 k.p.c. komornik wyłącznie ustala wysokość kosztów wykonania zabezpieczenia w drodze prowadzonego postępowania, natomiast rozstrzygnięcie o nich wydaje sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, w której udzielono zabezpieczenia ( art. 745 k.p.c. ). Z tego powodu ograniczone zastosowanie znajduje tutaj powoływany w zażaleniu przepis art. 770 k.p.c. Komornik Sądowy zarzucił, że w postanowieniu z dnia 09 grudnia 2013 r. nie obciążył żadnej ze stron kosztami w związku z umorzeniem postępowania zabezpieczającego tylko stwierdził, jakie koszty dotychczas poniosły strony. Podkreślił przy tym w chwili wydania postanowienia wszystkie koszty były już zapłacone, a dłużnika nie obciążono opłatą od niewyegzekwowanej części roszczenia. Sąd Okręgowy stwierdza jednak, że pkt 1 postanowienia z dnia 09 grudnia 2013 r. jest w zasadzie tożsamy z orzeczeniem wydanym przez Komornika Sądowego w dniu 07 listopada 2012 r., wobec czego wątpliwa jest konieczność jego funkcjonowania w obrocie prawnym. Wbrew jednak ocenie Sądu Rejonowego oraz skarżącego postanowienie to nie stanowi podstawy do zapłaty przez dłużnika kosztów zastępstwa prawnego, ponieważ o obowiązku takim orzec może tylko sąd. Dopóki postanowienie w tym zakresie nie zostanie wydane, dopóty brak jest rozstrzygnięcia o osobie obowiązanej do zapłaty kosztów zastępstwa prawnego. Z uwagi jednak na to, że orzeczenie w tym przedmiocie zostało wydane 07 listopada 2012 r., Sąd prawidłowo uchylił tożsame rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 1 postanowienia z 09 grudnia 2013 r. Zażalenie wierzycieli nie precyzuje zakresu zaskarżenia, w uzasadnieniu pełnomocnik wskazuje jedynie na swój nakład pracy w postępowaniu egzekucyjnym oraz podkreśla zasadność naliczenia opłat egzekucyjnych przez Komornika. Rozstrzygniecie Sądu I instancji, jak również Sądu Okregowego w żaden jednak sposób nie podważa nakładu pracy pełnomocnika wierzycieli, któremu przyznano przecież koszty zastępstwa prawnego postanowieniem z dnia 07.11.2012 r. Przyczyny dla których oddalono zażalenie na pkt 1 Sądu I instancji uchylającego pkt 1 postanowienia Komornika Sądowego z dnia 09.12.2013 r. zostały wskazane już w przedmiotowym uzasadnieniu, stąd nie ma potrzeby ich powielania. Jeśli chodzi natomiast o zażalenie Komornika i wierzycieli na kosztów postępowania egzekucyjnego, w szczególności wysokości opłat, to stwierdzić trzeba, że orzeczenie Sądu, pomimo błędnego uzasadnienia nie może zostać zmienione z uwagi na treść art. 384 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jako podstawę wymiaru opłaty stosunkowej Komornik wskazał przepisy art. 49 ust. 2 i ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Zdaniem Sądu II instancji przepisy te nie mogą mieć jednak w sprawie zastosowania, ponieważ nie obejmują one swoim zakresem postępowań zabezpieczających. Stosownie bowiem do art. 45 ust. 1 w/w ustawy za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego komornikowi przysługuje opłata w wysokości (...) wartości roszczenia, które podlega zabezpieczeniu, nie mniejsza jednak niż (...) przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego i nie wyższa niż pięciokrotność tego wynagrodzenia. Opłatę tę uiszcza wierzyciel, składając wniosek o wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a jeżeli nie uiści jej wraz z wnioskiem, komornik wzywa wierzyciela do jej uiszczenia w terminie 7 dni. Do czasu uiszczenia opłaty komornik nie wykonuje postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Odwoływanie się zatem w tym wypadku do przepisów regulujących wysokość opłat za przeprowadzenie egzekucji świadczeń pieniężnych (art. 49 ust. 1 i nast. u.k.s.e.) nie jest prawidłowe, gdyż art. 45 u.k.s.e. samodzielnie normuje wysokość opłat za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego. Ponadto konstrukcja prawna poboru przez komornika opłat za wykonanie tytułu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego i za egzekucję świadczeń pieniężnych jest odmienna - w przypadku zabezpieczenia opłatę nalicza się od wartości roszczenia podlegającego zabezpieczeniu i uiszcza ją wierzyciel jeszcze przed podjęciem czynności, natomiast opłata za egzekucję świadczenia pieniężnego jest pobierana od dłużnika w wysokości obliczonej od wartości wyegzekwowanego roszczenia. Jakkolwiek więc wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego nie prowadzi do jego wyegzekwowania, to jednak ustawodawca wyraźnie zróżnicował wysokość opłat za zabezpieczenie roszczenia pieniężnego (...) i egzekucję świadczeń pieniężnych ( (...) ), zależnie od sposobu egzekucji. Wskazać przy tym trzeba, że odstawą ustalenia opłaty za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest wartość roszczenia pieniężnego określona we wniosku (vide : uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012r., III CZP 66/12, OSNC 2013/5/58). Wykładnia celowościowa art. 45 u.k.s.e. I art. 49 ust. 1 i 2 u.k.s.e. wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było ustanowienie dla postępowań zabezpieczających opłaty niższej niż w przypadku egzekucji pozostałych świadczeń pieniężnych. Fakt, iż prowadzone w tym zakresie postępowanie zostało umorzone, zdaniem Sądu Okręgowego, w żaden sposób nie może stanowić podstawy do naliczania opłat z art. 49 ust. 1 i ust. 2 u.k.s.e. Ponieważ jednak dłużnik nie wniósł zażalenia na pkt 1 postanowienia Sadu Rejonowego, jego zmiana jest niedopuszczalne z uwagi na obowiązującą w procedurze cywilnej zasadę zakazu orzekania na niekorzyść strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił zażalenia Komornika oraz wierzycieli na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.