Sad powszechny, XIII Ga 1683/19

Sygn. akt XIII Ga 1683/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 lipca 2019 roku wydanym w sprawie z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. , M. M. i P. M. przeciwko Miastu Ł. – (...) w Ł. o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w punkcie

1. zasądził od pozwanego na rzecz powodów działających jako konsorcjum kwotę 15.000 zł; w punkcie
2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie
3. zasądził od pozwanego na rzecz powodów działających jako konsorcjum kwotę 4.367 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. (wyrok k. 88, uzasadnienie k. 89 -90 odw.) Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu 1 i 3, zarzucając:
4. naruszenie art. 197 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.2018.1986, dalej: p.z.p. ) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż orzeczenie KIO z dnia 12 stycznia 2016 roku (KIO 2820/15) nie jest prawomocne, a tym samym nie ma mocy zrównanej z wyrokiem sądu powszechnego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd, iż w niniejszym postępowaniu nie zaszła sytuacja orzekania o to samo roszczenie między tymi samymi stronami i sprawa ta została już prawomocnie osądzona,
5. naruszenie art. 415 i 416 w związku z art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964, nr 16 poz. 93 dalej: k.c. ) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż roszczenie powodów znajduje alternatywną podstawę prawną w treści art. 416 k.c. , pomimo braku prób wykazania przez stronę powodową przesłanek tego rodzaju odpowiedzialności odszkodowawczej;
6. naruszenie art. 379 pkt 3 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż o to samo roszczenie między tymi samymi stronami nie toczyła się taka sprawa i nie została już prawomocnie osądzona;
7. naruszenie art. 316 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku, nie biorąc za podstawę stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, a polegającego na nie odniesieniu się do skutecznie podniesionego przez pozwanego zarzutu powagi rzeczy osądzonej;
8. naruszenie art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nieuznanie, iż roszczenie dochodzone w niniejszym postępowaniu nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej;
9. naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w szczególnie uzasadnionej sytuacji polegającej na nietypowym charakterze sporu, który zdaniem pozwanego ma charakter sporu precedensowego. Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o:
10. odrzucenie pozwu i umorzenie postępowania wraz z zasądzeniem solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji oraz za postępowanie apelacyjne, bądź alternatywnie
11. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji oraz za postępowanie apelacyjne, bądź alternatywnie
12. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za instancję apelacyjną;
13. w przypadku oddalenia bądź odrzucenia niniejszej apelacji w całości bądź w części, o nieobciążanie na podstawie art. 102 k.p.c. pozwanego kosztami niniejszego postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego z uwagi na zawiłość przedmiotowej sprawy i nietypowy charakter dochodzonego roszczenia. (apelacja pozwanego k. 95-101) W odpowiedzi na apelację pozwanego, powodowie wnieśli o jej oddalenie w całości i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź powodów na apelację pozwanego k. 114-117.) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest zasadna i skutkuje zmianą wyroku. W przedmiotowej sprawie bezspornym między stronami był fakt, że strony postępowania uczestniczyły w postępowaniu prowadzonym w trybie ustawy dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych . Powodowie w toku tego postępowania odwołali się do Krajowej Izby Odwoławczej, która wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 roku część podniesionych przez nich zarzutów uwzględniła, obciążając kosztami postępowania Miasto Ł. , zaliczając na poczet tych kosztów kwotę 15.000 zł uiszczoną przez powodów tytułem wpisu od odwołania. W wyroku Krajowa Izba Odwoławcza nie zawarła rozstrzygnięcia o kosztach tego postępowania. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (sygn. akt II 1Co 2944/16) oddalił wniosek powodów o nadanie klauzuli wykonalności powyższemu wyrokowi, co do obciążenia kosztami postępowania Miasto Ł. i zaliczenia na poczet tych kosztów kwoty 15.000 zł uiszczonej przez powodów tytułem wpisu od odwołania, z powodu braku rozstrzygnięcia nadającego się do egzekucji sądowej. Powodowie wystąpili o zasądzenie na ich rzecz kwoty 15.000 zł w niniejszej sprawie. Sąd I instancji uwzględnił powództwo podnosząc, że nie jest to roszczenie o koszty postępowania przed Krajową Izbą Odwoławcza, lecz roszczenie mające jedynie swoje źródło zobowiązaniowe w wyroku KIO z dnia 12 stycznia 2016 roku, który jest dowodem na jego istnienie ( art. 244 k.p.c. ). Nadto Sąd ten uznał, że nawet gdyby nie podzielić tego stanowiska, to podstawę prawną roszczenia stanowi art. 416 k.c. W powyższym stanie sprawy Sąd Odwoławczy uznaje za błędną dokonaną przez Sąd I instancji ocenę prawną zasadności roszczenia powodów i ich ochrony na gruncie przepisów kodeksu cywilnego , a w konsekwencji za zasadny zarzut 2 apelacji. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż charakter rozstrzygnięcia, z którego powodowie wywodzą skutki prawne wskazuje, że w pozwie podnoszą w istocie roszczenie o zwrot poniesionych kosztów postępowania przed Krajową Izbą Odwoławczą, którymi Izba obciążyła pozwanego zaliczając na ich poczet dokonany przez powodów wpis. Jak trafnie wskazał Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w prawomocnym postanowieniu z dnia 2 grudnia 2016 roku w sprawie sygn. akt II 1 Co 2944/16, oddalającym wniosek powodów o nadanie klauzuli wykonalności powyższemu wyrokowi, w punkcie
14. stwierdzony został jedynie obowiązek poniesienia przez Gminę kosztów postępowania i choć niewątpliwie rodzi w sferze obowiązków dłużnika określone skutki prawne, nie wynika z niego jednak jakiej wysokości i na czyją rzecz Gmina ma obowiązek koszty zwrócić. Krajowa Izba Odwoławcza nie rozstrzygnęła tu o żadnych roszczeniach wnioskodawców w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, których ochrony mogliby się domagać na drodze egzekucji sądowej. W przedmiotowym wyroku Krajowa Izba Odwoławcza nieprawidłowo nie zawarła wymaganego prawem rozstrzygnięcia o kosztach tego postępowania. Wymóg taki wynika z przepisu art. 192 ust. 9 przywołanej już ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych , znajdującej zastosowanie w niniejszej, w myśl którego w wyroku oraz w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze Izba rozstrzyga o kosztach postępowania odwoławczego, w myśl zasady wynikającej z ust. 10, że strony ponoszą koszty postępowania stosownie do jego wyniku. Z kolei rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 roku w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (tj. Dz.U. z 2018 roku, poz. 972) precyzuje w § 3 pkt 1 i 2 , że do kosztów postępowania odwoławczego, zwanych dalej „kosztami”, zalicza się m.in. wpis oraz uzasadnione koszty stron postępowania odwoławczego, które w przypadku uwzględnienia odwołania przez Izbę (co miało miejsce w niniejszej sprawie): zasądza koszty od zamawiającego na rzecz odwołującego ( pkt 1) , a jeżeli uczestnik postępowania odwoławczego, który przystąpił po stronie zamawiającego, wniósł sprzeciw wobec uwzględnienia zarzutów przedstawionych w odwołaniu w całości albo w części, gdy zmawiający uwzględnił część zarzutów, a odwołujący nie wycofał pozostałych zarzutów odwołania, Izba zasądza od wnoszącego sprzeciw równowartość kwoty wpisu na rzecz odwołującego się oraz uzasadnione koszty stron postępowania odwoławczego, na rzecz odwołującego się lub zmawiającego ( pkt 2) , natomiast w przypadkach nieuregulowanych ust. 1-3 Izba orzeka o kosztach postępowania odwoławczego stosownie do jej wyniku. Z regulacji powyższych przepisów wynika zatem, że roszczenia powodów obejmujące zwrot poniesionych przez nich kosztów postępowania odwoławczego w postaci wpisu w istocie stanowi roszczenie o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą, którego to rozstrzygnięcia, pomimo obowiązywania przepisów obligujących do jego wydania, zabrakło w ww. wyroku. Niezasadne są zatem zarzuty apelacyjne pozwanego, w zakresie w jakim wskazuje, że umieszczone w wyroku rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed KIO zostało prawomocnie osądzone (zarzut 1,3,4,5 apelacji), bowiem zabrakło w nim wskazania kto, na czyją rzecz i w jakiej wysokości ma dokonać zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, co ostatecznie nie pozwoliło na jego wykonanie w drodze egzekucji. Jeżeli zatem Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 roku nieprawidłowo nie zawarła wymaganego prawem rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, to powodowie mieli możliwość skorzystania ze środków służących uwzględnieniu ich roszczenia bądź w drodze wniosku o uzupełnienie wyroku bądź skargi od tego wyroku do sądu powszechnego – Sądu Okręgowego. Odnośnie do pierwszej ze wskazanych dróg postępowania, za którą opowiedział się Sąd Okręgowy w Szczecinie w postanowieniu z dnia 30 września 2019 roku, II Ca 759/19, wskazać należy, że wobec tego, iż prawo zamówień publicznych nie zawiera uregulowania kwestii uzupełnienia rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu odwoławczym przed Krajową Izbą Odwoławczą, to w tej sytuacji odpowiednie zastosowanie do uzupełnienia orzeczeń KIO wydanych w tym postępowaniu znajdzie art. 1202 k.p.c. , który przewiduje możliwość wystąpienia przez stronę z wnioskiem o uzupełnienie wyroku sądu polubownego co do żądań zgłoszonych w postępowaniu, o których sąd polubowny nie orzekł w wyroku. Uzupełnienie to może dotyczyć także dodatkowych rozstrzygnięć, które powinny znaleźć się w wyroku sądu polubownego jako orzeczeniu kończącym postępowanie, czyli m.in. kosztów postępowania. Zdaniem Sądu odwoławczego, droga do zaspokojenia roszczenia powodów w powyższym zakresie otwiera się także na skutek wniesienia przewidzianej w art. 198a ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych , skargi do sądu, dopuszczalnej pomimo braku substratu zaskarżenia. Skarga ta odnosiłaby się wprawdzie do orzeczenia rozliczającego koszty postępowania, którego jak już ustalono, pomimo przepisów obligujących KIO do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego, w wyroku zabrakło, to jednak Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 roku, III ZZP 111/15 dopuszczająca wniesienie skargi do sądu od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej dotyczącej zarzutów oddalonych w uzasadnieniu tego orzeczenia, a nierozstrzygniętych w sentencji, w ocenie Sądu odwoławczego daje i w tym wypadku taką możliwość. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że przyznanie w wyroku przez Krajową Izbę Odwoławczą racji odwołującym się przez uwzględnienie odwołania i jednoczesne nieuwzględnienie wyniku tego postępowania w orzeczeniu o kosztach postępowania odwoławczego kosztów postępowania „stosownie do jego wyniku” ( art. 192 ust. 10 ustawy Prawo zamówień publicznych ), a więc według zasad analogicznych jak w procesie cywilnym (w tym wypadku według zasady odpowiedzialności za wynik sprawy wynikającej z art. 98 k.p.c. ) powoduje, że wyrok ten jest niekorzystny dla odwołujących się w tej części w jakiej jego uprawomocnienie się skutkuje brakiem możliwości dochodzenia zwrotu od pozwanego zaliczonej na poczet kosztów postępowania odwoławczego kwoty wpisu. W ocenie Sądu odwoławczego, taki stan rzeczy uzasadnia dopuszczalność skargi z art. 198a ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych na niezawarte w wyroku KIO, a wymagane prawem, rozstrzygnięcie o kosztach tego postępowania i stosowną reformację niepełnego orzeczenia przez sąd powszechny. Z powyższego względu Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 poprzez oddalenie powództwa, o czym orzekł w punkcie I wyroku. Konsekwencją powyższej zmiany jest zamiana rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu za postępowanie przed Sądem I instancji, co czyni bezzasadnym zarzut zawarty w punkcie 6 apelacji. Podstawą ich ustalenia jest art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 105 § 2 k.p.c. , stroną przegraną są zaś powodowie. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł, które powodowie powinni solidarnie mu zwrócić, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art 386 § 1 k.p.c. w punkcie I zmieniając punkt 2 zaskarżonego wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym zostało ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 105 § 2 k.p.c. , zasądzając solidarnie od powodów jako strony przegrywającej w postępowaniu apelacyjnym, na rzecz i na żądanie pozwanego koszty poniesione przez pozwanego w łącznej kwocie 2.550 zł, na którą złożyła się opłata od apelacji w kwocie 750 zł oraz 1.800 złotych kosztów zastępstwa procesowego. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym zostało ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Beata Matysik Bartosz Kaźmierak Marcin Wojciechowski