Sygn. akt: III U 1638/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Suchcicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. w O. sprawy z odwołania R. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania R. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 26 września 2013r. znak (...) orzeka: oddala odwołanie. UZASADNIENIE R. R. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 26.09.2013r., znak (...) , odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ emerytalny wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że R. R. nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż nie posiada wymaganego 15 -letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS wskazał, że w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 02.01.2001r. nie określono charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r., brak także powołania się na zarządzenie resortowe. Ponadto stanowisko pracy było łączone „masarz - brygadzista”. Wobec powyższego zaskarżoną decyzją odmówiono mu prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 04.09.2013r. w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Inspektoracie w P. R. R. ( ur. (...) ) złożył wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Rozpatrując ten wniosek Oddział ZUS uznał za udowodniony na dzień 01.01.1999r. okres pracy wynoszący 27 lat, 8 miesięcy i 20 dni okresów składkowych oraz 7 dni okresów nieskładkowych, tj. łącznie 27 lat, 8 miesięcy i 27 dni. W ogólnym stażu pracy odwołującemu się nie uwzględniono okresu od 01.01.1993r. do 27.01.1993r., ponieważ przebywał na urlopie bezpłatnym. Do okresu pracy w szczególnych organ emerytalny nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 16.08.1974r. do 30.09.1992r. w Gminnej Spółdzielni (...) w K. . Na okoliczność zatrudnienia w w/w zakładzie odwołujący przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 02.01.2001r., z którego wynika, że w okresie 16.08.1974r. – 30.09.1992r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę masarza na stanowisku masarz- brygadzista (k. 7 a.e. (...) ). Świadectwo to, zdaniem ZUS, nie określa charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r., brak także powołania się na zarządzenie resortowe. Ponadto stanowisko pracy było łączone „masarz - brygadzista”. Wobec powyższego zaskarżoną decyzją z dnia 26.09.2013r., znak (...) odmówiono R. R. prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Odwołanie R. R. nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. R. R. urodził się w dniu (...) – a zgodnie z art. 24 ust 1b pkt 19 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym w okresie od dnia 01.07.1953r. do dnia 30.09.1953r. przysługuje emerytura w wieku emerytalnym wynoszącym co najmniej 66 lat i 11 miesięcy. Zgodnie zaś z art. 184 w/w ustawy w zw. z §4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wymagany wiek emerytalny wynoszący w przypadku mężczyzn 60 lat,
- nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa,
- w dniu wejścia w życie ustawy (tj. na datę 01.01.1999r.) udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn, w tym także 15 -letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Regułą jest, że okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Odwołujący na okoliczność wykonywania przez siebie pracy w szczególnych warunkach przedstawił ZUS świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z Gminnej Spółdzielnie (...) w K. z dnia 02.01.2001r., które zostało zakwestionowane przez organ rentowy (k. 7 a.e. (...) ). W aktach dot. kapitału początkowego znajduje się świadectwo pracy wystawione w dniu 19.01.1993r. przez Gminną Spółdzielnię (...) w K. , z którego wynika, że odwołujący się w okresie 16.08.1974r. – 30.09.1992r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku masarz - brygadzista. Wobec zakwestionowania świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 02.01.2001r. i nie złożenia dodatkowej dokumentacji w celu wykazania pracy w szczególnych warunkach Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia, jakie czynności faktycznie wykonywał R. R. w Gminnej Spółdzielni (...) w K. . Sąd w tym celu zażądał od przechowawcy J. M. akt osobowych oraz przesłuchał świadków: J. B. i H. B. . W dokumentacji pracowniczej R. R. nadesłanej przez J. M. znajduje się kwestionariusz osobowy z dnia 10.01.1972r. w którym wpisano, że odwołujący się od 16.08.1974r. zatrudniony jest w Gminnej Spółdzielni (...) w K. na stanowisku wędliniarza. W angażach znajdują się informacje o otrzymywaniu dodatku za pracę szkodliwą (angaże z 1981r., 1982r.,1983r.,1985r., 1986r., 1988r., 1989r., 1992r.). W 1985r. odwołujący ukończył kurs dla kandydatów na tytuł mistrza w przetwórstwie mięsnym organizowany przez (...) Związek Spółdzielni Rolniczych (...) . Od dnia 01.01.1987r. odwołujący się (masaż) otrzymywał dodatek mistrzowski. Ze znajdujących się angaży wynika, że stanowisko odwołującego się to wędliniarz (angaże z 1980r., 1981r., 1982r.), masarz – wędliniarz (1983r., 1984r., 1985, 1986r., 1988r.), masarz (1986r., 1987r., 1988r.), masarz - wędliniarz brygadzista (1988r.), wędliniarz – brygadzista (1988r.), masarz – brygadzista (1989r., 1992r.). Ze świadectwa pracy wystawionego w dniu 19.01.1993r. przez Gminną Spółdzielnię (...) w K. wynika, że w okresie od 16.08.1974r. do 30.09.1992r. odwołujący zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy, a ostatnie zajmowane stanowisko to masarz – brygadzista. W sprawie przeprowadzono także dowody osobowe. Świadek J. B. zeznał, że wraz z odwołującym pracowali w masarni w K. od 1981r. do 1992r. Świadek pracował przy rozbiorze, produkcji, uboju, w wędzarni, także w soboty. Odwołujący robił to samo. Dwa razy w tygodniu ubijano 20 -30 sztuk trzody, i kilka sztuk bydła. Pracowano także w soboty. Przy uboju pracowała cała sześcioosobowa załoga, tj. świadek, R. , B. , K. . Na produkcji pracowali przy maszynach elektrycznych. Wędzarnię obsługiwali wszyscy na zmianę, na wózku wsuwało się mięso do wędzarni, wędzone było drzewem, potem parzone w kotle. Ze świadectwa pracy z dnia 17.09.1992r. wynika, że świadek zatrudniony był w okresie od 01.05.1981r. do 15.09.1992r. w pełnym wymiarze czasu i pracował jako masarz, nadto ze świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionego przez likwidatora w dniu 21.11.2001r. wynika, że w okresie od 01.05.1981r. do 15.09.1992r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę na stanowisku masarz ubojowy wymienioną w dziale nr X poz. 8 wykaz A Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. Świadek nie ubiegał się o wcześniejszą emeryturę. (rozprawa z dn. 14.03.2014r., adnotacja 00:10:52, k. 32 a.s.) Świadek H. B. zeznał, że zna odwołującego, bo razem pracowali w masarni (...) . Świadek zatrudniony był od 7.06.1983r. do 1992r. przy uboju, produkcji i rozbiorze mięsa. Odwołujący pracował na produkcji, ale także przy uboju i rozbiórce. Odwołujący pracował wcześniej niż świadek, aż do czasu likwidacji GS. Odwołujący był brygadzistą, do jego obowiązków należało dopilnowanie zakładu, produkcji. Masarnia zatrudniała 6 osób, kierownikiem był pan J. D. . Pan R. nadzorował, ale też pracował tak samo jak wszyscy. Co drugi dzień zabijano 20 sztuk świń i ze 4 sztuki bydła. Wszyscy pracowali przy tym: świadek, R. , B. , nieboszczyk K. i S. . Pracowali po 10 - 11 godzin dziennie: jednego dnia był ubój, wtedy nie było produkcji, a następnego dnia rozbiór mięsa i produkcja wędlin, szynek, polędwic. Ubój był co drugi dzień, a następnego dnia rozbiórka i produkcja. Ubój był dwa razy w tygodniu. Istniała też stara wędzarnia na drzewo, pracowały tam trzy osoby, pod nadzorem odwołującego się. Był podział obowiązków: jednego dnia we trzech szli na produkcję, a inni na rozbiór mięsa, zaś ubojem zajmowali się wszyscy przez cały dzień dwa razy w tygodniu. Kiedy była produkcja mięsa, nie było uboju. R. czasami dokonywał rozbiórki mięsa, kiedy było duże zapotrzebowanie sklepów na wyroby. Część mięsa była wysyłana do sklepów, a z części produkowali wędliny, szynki. Mieli elektryczne maszyny obsługiwane przez R. . W świadectwie pracy wystawionym w dniu 18.04.1994r. wskazano, że świadek zatrudniony był w GS K. od 07.06.1983r. do 17.04.1994r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a ostatnie zajmowane stanowisko to robotnik gospodarczy (z adnotacją, że od 01.08.1992r. do 16.08.1993r. korzystał z urlopu wychowawczego). (rozprawa z dn. 14.03.2014r., adnotacja 00:02:57, k. 32 a.s.). Odwołujący się R. R. przesłuchany w charakterze strony zeznał, że w GS w K. pracował od 1974r. Został zatrudniony jako masarz, zajmował się ubojem, rozbiorem mięsa i wędliniarstwem, pracował też na wędzarni. Raz w tygodniu był ubój świń i bydła, a na drugi dzień dokonywali rozbioru mięsa, z którego produkowano kiełbasy. Odwołujący wyrabiał wędliny i wędził, wędzenie zajmowało cały dzień, a na produkcji pracował dwa dni. Stanowisko odwołującego się to brygadzista, ale pracował tak samo, jak i inni pracownicy. Zatrudniony był też jako palacz przez dwa lata, a przez rok był listonoszem. Resztę czasu pracował w masarni. (rozprawa z dn. 11.04.2014r., adnotacja 00:00:54, k. 48 a.s.) Zdaniem Sądu w/w zeznania świadków J. B. i H. B. w całości zasługują na wiarę, gdyż są one spójne, logiczne, wzajemnie się potwierdzają, uzupełniają i korelują z dokumentacją zawartą w aktach osobowych, emerytalnych i zeznaniach R. R. . Wszyscy pracowali w tym samym zakładzie i wykonywali te same obowiązki, orientują się więc, jakie czynności wykonywał odwołujący się. Z zeznań świadków wynika, że cała sześcioosobowa załoga, w tym odwołujący się pracowali przy uboju, rozbiorze, produkcji, w wędzarni. Ubój był dwa razy w tygodniu przez dwa dni, zabijano 20 – 30 sztuk trzody chlewnej i kilka sztuk bydła. W dni, kiedy był ubój, nie było produkcji. Na produkcji pracowali przy maszynach elektrycznych, obsługiwanych przez odwołującego się, a wszyscy na zmianę obsługiwali wędzarnię. Świadkowie zeznali, że odwołujący nadzorował pracę innych, był brygadzistą, pilnował także zakładu i produkcji. Także sam odwołujący się potwierdził, że zajmował się ubojem, rozbiorem mięsa i wędliniarstwem, pracował też na wędzarni. Wędzenie zajmowało mu cały dzień, przez dwa dni dokonywał uboju, a na produkcji pracował dwa dni. Odnosząc omówione powyżej dowody osobowe i z dokumentów do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stwierdzić należy, że w dziale X wykazu A, dotyczącym prac w rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym, w odniesieniu do przemysłu mięsnego, wskazane jest, że pracami w warunkach szczególnych są jedynie prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt (dział X, poz. 8) i prace wykonywane bezpośrednio przy utylizacji surowców zwierzęcych ( dział X, poz. 9) i tylko okresy wykonywania tego rodzaju pracy, pod warunkiem, że były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, można uznać za okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń na zasadach określonych w cytowanym rozporządzeniu. Powyższe doprecyzowuje też zarządzenie resortowe tj. Zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31.03.1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdzie w odniesieniu do przemysłu mięsnego w dziale X pod poz. 8 wskazane są prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt (peklowaniu) na stanowiskach ubojowiec, parzacz, jeliciarz, gruczolarz, peklowacz i wykrawacz mięsa w wykrawalni przy peklowaniu w piwnicy, lekarz weterynarii, weterynaryjny kontroler sanitarny, oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa- zatrudnieni w rzeźni), a pod poz. 9 prace wykonywane bezpośrednio przy utylizacji surowców zwierzęcych. Tymczasem z przeprowadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów wynika, że odwołujący wprawdzie zajmował się również ubojem, jednak nie było to jego wyłączne zajęcie. Obok dokonywania przez dwa dni w tygodniu uboju odwołujący się wykonywał szereg innych obowiązków, w tym produkcja wędlin, wędzenie, oparzanie w kotle, rozbiór mięsa oraz nadzorowanie innych pracowników. Zatem praca przy uboju nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pozostałe obowiązki wykonywane przez odwołującego jako osoby pracującej w wędzarni, czy przy produkcji wędlin nie są zaliczane do prac w wykonywanych w szczególnych warunkach. Wskazać tez należy, że przepisy Rozporządzenia z 07.02.1983r., jak też przepisy wskazanego wyżej zarządzenia resortowego nie przewidują jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach pracy wykonywanej na stanowisku masarza, wędliniarza, brygadzisty czy na stanowiskach łączonych (masarz – wędliniarz, wędliniarz – brygadzista, masarz – brygadzista). Na marginesie powyższych rozważań wskazać też należy, że na rozstrzygnięcie Sądu w przedmiotowym postępowaniu, nie mógł mieć wpływu wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 29.04.2011r., wydany w sprawie III U 107/11 dotyczącej H. M. . Zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Reasumując powyższe, w przekonaniu Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że wbrew subiektywnemu przekonaniu R. R. , pracy przez niego wykonywanej nie można zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r., co prowadzi do przyjęcia, że odwołujący nie udokumentował 15 -letniego okresu pracy w szczególnych warunkach i nie przysługuje mu w związku z tym prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §1 k.p.c. oddalił odwołanie R. R. od decyzji z dnia 26.09.2013r.