Sad powszechny, I AGa 226/19

(1)o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt IX GC 310/16

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że kwotę 138.117,24 zł zastępuje kwotą 30.000 zł (trzydzieści tysięcy złotych), oddalając powództwo co do 108.117,24 zł i odsetek od tej kwoty oraz w punkcie II poprzez uchylenie zawartego w nim rozstrzygnięcia;
2. oddala apelację w pozostałym zakresie;
3. oddala wniosek strony powodowej o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego;
4. nakazuje pobrać od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 5.406 zł (pięć tysięcy czterysta sześć złotych) tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych. SSA Marek Boniecki SSA Józef Wąsik SSA Paweł Czepiel Sygn. akt I AGa 226/19 Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 lutego 2021 r. Wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od pozwanego M. S.

(1)na rzecz powodowej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 138.117,24 zł z odsetkami ustawowymi od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt I) i zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 10.523 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny szczegółowo zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego to uzasadnienia wynika, że: - powodowa spółka zawarła z pozwanymi M. S.

(1)i M. S.

(2)prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej umowę o dzieło, której przedmiotem było wykonanie mebli do nowo otwieranego klubu fitness; - pozwani byli wspólnikami spółki cywilnej pod nazwą (...) spółka cywilna (...) - B. G. pełni ponadto funkcję prezesa zarządu strony powodowej; - powódka odstąpiła od umowy i zażądała zwrotu zaliczek uiszczonych na poczet realizacji zamówienia; - kwota 30.000 zł nie została zwrócona, pomimo wezwania do zapłaty; - ustne oświadczenie o odstąpieniu od umowy potwierdzono pismem z 19 listopada 2014 r.; - na skutek niewykonania zobowiązania przez pozwanych powódce wyrządzona została szkoda, na którą złożyły się: koszt zastępczego wykonania mebli przez (...) s.c. - 143.816,80 zł, koszt akcesoriów do mebli - 3.490,49 zł, koszty transportu mebli - 666,40 zł, wartość szafek należących do powódki, przeznaczonych do innych lokalizacji - 71.600 zł; W ustalonym przez siebie stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione w całości, na podst. art. 635 k.c. i art. 494 k.c. , a wysokość szkody stanowi różnica pomiędzy wartością mebli umówioną przez powódkę i pozwanych a rzeczywistymi kosztami, jakie poniosła strona powodowa w efekcie niewykonania umowy przez pozwanych. Wyrok powyższy zaskarżył w całości apelacją pozwany, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Apelujący zarzucił naruszenie: 1) art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 217 §1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozważenia zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz dowolnej ocenie dowodów skutkującej nadaniu nieodpowiadającego zasadom logicznego rozumowania i powszechnej wiedzy znaczenia wpłacenia zaliczki pozwanemu przez powódkę dopiero w dniu 29 października 2014 roku, podczas gdy termin wykonania wymagającego dużego nakładu środków i pracy dzieła został ustalony na 14 listopada 2014 roku; 2) art. 635 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i oparcie na nim wyroku, podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem oświadczenie o odstąpieniu nastąpiło w formie pisemnej dopiero w dniu 19 listopada 2014 roku, tj. już po terminie ustalonym dla realizacji wykonania dzieła, a na co zwrócił uwagę sam Sąd w uzasadnieniu wyroku, wskazując, iż zamawiający jest uprawniony do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wyłącznie przed upływem ustalonego terminu do jej realizacji; 3) art. 77 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, iż powódka przed dniem wyznaczonym na wykonanie dzieła, tj. 14 listopada 2019 roku złożyła skutecznie oświadczenie o odstąpieniu od umowy o dzieło, a pismem z dnia 19 listopada 2014 roku jedynie to potwierdziła, podczas gdy zgodnie z tym przepisem wymagana dla skuteczności takiego oświadczenia była forma identyczna jak forma zawarcia umowy między stronami, a samo odstąpienie od umowy w formie ustnej przed dniem wyznaczonym na wykonanie dzieła nie zostało w ogóle w procesie dowiedzione. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja zasługuje na uwzględnienie w części. Sąd Okręgowy w zakresie relewantnym dla rozstrzygnięcia prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Dotyczy to ustalenia faktu zawarcia umowy, jej stron i osób te strony reprezentujących, zapłacenia przez powódkę zaliczki 30.000 zł i odmowy jej zwrotu przez pozwanych mimo prawidłowego wezwania. Zarzuty, które dotyczyły braku współdziałania strony powodowej przy realizacji umowy w związku ze zbyt późną zapłatą zaliczki oraz bezskuteczności oświadczenia o odstąpieniu od umowy, okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia. Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest jednak związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55). Do sfery materialnoprawnej należy niewątpliwie kwestia ważności umowy, w oparciu o którą strona powodowa formułuje odpowiedzialność kontraktową pozwanego. W ocenie Sądu Apelacyjnego umowa z dnia 13 sierpnia 2014 r., której przedmiotem było wykonanie mebli dla powódki jest nieważna, jako zawarta z naruszeniem art. 210 §1 k.s.h. W sprawie poza sporem pozostawało, że prezes, a zarazem jedyny członek zarządu powodowej spółki B. G. był w dacie zawierania spornej umowy wspólnikiem kontrahenta - spółki cywilnej (...) . Bez znaczenia jest przy tym, że umowę jako wspólnicy spółki cywilnej zawierali M. S.

(2)i M. S.

(1), a nie B. G. . Pamiętać bowiem należy, że ww. przepis ma na celu ochronę spółki, jej wspólników i wierzycieli przed niekorzystnymi działaniami członków zarządu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9.09.2010 r., I CSK 679/09). Z drugiej strony, spółka cywilna nie ma odrębnej od jej wspólników podmiotowości, odpowiadają oni solidarnie za zobowiązania spółki majątkiem osobistym ( art. 864 k.c. ), wspólny majątek wspólników ma charakter bezudziałowy ( art. 863 k.c. ), a jednocześnie każdy ze wspólników może prowadzić samodzielnie sprawy spółki i ją reprezentować ( art. 865 k.c. , art. 866 k.c. ). Zatem w rozpoznawanej sprawie pozwany, zawierając umowę o dzieło w imieniu spółki cywilnej, działał także na rzecz pozostałych wspólników, w tym prezesa zarządu powodowej spółki. Czynność taka jako naruszająca bezwzględnie obowiązujący przepis art. 210 §1 k.s.h. była zatem nieważna ze skutkiem ex tunc . Nie może budzić również żadnych wątpliwości, że przewidziana w art. 471 k.c. odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy może zaistnieć wyłącznie w przypadku umowy istniejącej i ważnej. Za niedopuszczalne uznać należałoby także odstąpienie od nieważnej umowy. W powyższych okolicznościach powództwo o naprawienie szkody wyrządzonej niewykonaniem umowy podlegało oddaleniu na podstawie powołanych wyżej przepisów jako bezzasadne. Zasądzeniu podlegała natomiast równowartość uiszczonej przez powodową spółkę zaliczki jako uiszczonej bez podstawy prawnej ( art. 410 §2 k.c. ) z odsetkami należnymi na podst. art. 481 §1 i 2 k.c. od upływu terminu wyznaczonego wezwaniem do zapłaty. Wskazać w tym miejscu należy, że w ocenie Sądu Apelacyjnego nie istniała przeszkoda procesowa określona w art. 210 §1 k.s.h. do reprezentowania powodowej spółki przez B. G. . Po pierwsze, pozwanymi były konkretne osoby fizyczne. Po wtóre, jak wynika z niekwestionowanych w tym zakresie zeznań właśnie B. G. (k 275 v.), nie jest on już wspólnikiem spółki (...) , co potwierdza także treść pisma z 8 grudnia 2014 r. stanowiącego odpowiedź na wypowiedzenie udziału w spółce. Nawet jeżeli nie istniały ważne powody do wypowiedzenia udziału bez zachowania terminu wypowiedzenia na podst. art. 869 §2 k.c. , to z pewnością upłynął termin, o którym mowa w art. 869 §1 k.c. Wobec modyfikacji rozstrzygnięcia co do meritum , korekcie musiało ulec także orzeczenie o kosztach procesu. Pozwany przed Sądem pierwszej instancji zgłosił wniosek o zasądzenie tych kosztów, jednak żądania tego nie powtórzył w formie wniosku apelacyjnego. Brak było zatem przesłanek do zasądzenia na podst. art. 100 k.p.c. kosztów procesu zarówno na rzecz powódki, która wygrała proces w nieznacznej części, jak i pozwanego, który, choć objął zakresem zaskarżenia pkt II wyroku Sądu Okręgowego, to nie sformułował w tym zakresie wniosku apelacyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji. Sąd odwoławczy oddalił wniosek strony powodowej o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, kierując się przesłankami wskazanymi przy orzekaniu o kosztach procesu w pierwszej instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia o nieuiszczonych kosztach sądowych, które ograniczyły się do opłaty od apelacji (w części ją uwzględniającej) przyjęto art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 755 ze zm.). SSA Marek Boniecki SSA Józef Wąsik SSA Paweł Czepiel