Sad powszechny, II W 59/21

Sygn. akt II W 59/21 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2021r. Sąd Rejonowy w Olsztynie, II Wydział Karny, w składzie: Przewodniczący: sędzia Mirella Sprawka Protokolant: Luiza Nagórka bez udziału oskarżyciela publicznego po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 21.04.2021r. sprawy M. N. obwinionego o czyn z art. 54 kw i in. p o s t a n a w i a:

1. na podstawie art. 60 § 1 pkt 3 i 5 kpw w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 kpw umorzyć postępowanie.
2. na podstawie 119 § 2 pkt 1 kpw stwierdzić, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Do tut. sądu skierowany został wniosek o ukaranie M. N. za to, że: w dniu 28.10.2020r., w O. , naruszyła zakaz gromadzenia się, biorąc udział w nielegalnym zgromadzeniu. Czyn ten został zakwalifikowany jako wykroczenie z art. 54 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy prawo o zgromadzeniach z 24.07.2015r. w zw. z art. 46a ust. 1 i 2 w zw. z art. 46b pkt 10 ustawy z dnia 5.12.2002r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych ludzi w zw. z § 28 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9.10.2020r., w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Sąd zważył, co następuje: Analiza wniosku o ukaranie i dołączonego do niego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania jeszcze przed rozprawą. Zachodzi bowiem okoliczność wyłączająca postępowanie, w postaci braku znamion wykroczenia i oczywistego braku podstaw do obwinienia M. N. o czyn z art. 54 kw. Z art. 1§1 kw wynika, iż odpowiedzialności za wykroczenie podlega tylko ten, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, który zabroniony jest ustawą obowiązującą w chwili jego popełnienia. Art. 54 kw przewiduje sankcję karną za wykroczenie przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych. Ma on charakter blankietowy. Żadne znamię właściwego czynu zabronionego nie zostało określone w nim, lecz w akcie podustawowym, do którego odsyła. Chodzi tu wyłącznie o przepisy porządkowe wydane z upoważnienia ustawowego. Omawiany przepis ma zatem charakter subsydiarny, stanowiąc normę sankcjonującą w stosunku do norm zawartych w przepisach porządkowych, dotyczących zasad zachowania w miejscach publicznych, które nie zawierają własnej sankcji(por. P. Kozłowska-Kalisz , w: M. Mozgawa , Kodeks wykroczeń, 2009, s. 194–195). Odesłanie zawarte w omawianym przepisie ma zastosowanie wyłącznie do przepisów porządkowych. Jeżeli owe przepisy porządkowe mają inny przedmiot niż ochrona porządku i spokoju w miejscach publicznych, ich naruszenie nie powoduje odpowiedzialności na podstawie art. 54 KW (por. M. Bojarski , w: M. Bojarski, W. Radecki , Kodeks wykroczeń, 2016, s. 492). Przepisy, o których mowa w art. 54 kw, będą zazwyczaj aktami prawa miejscowego, ale mogą to być również rozporządzenia wydawane przez upoważnione w Konstytucji RP centralne organy państwowe. Zasady ich wydawania określa art. 92 Konstytucji RP (por. P. Kozłowska-Kalisz , w: M. Mozgawa , Kodeks wykroczeń, 2009, s. 197). Chodzi tu o rozporządzenia wydane na podstawie delegacji ustawowej. Czyn sprawcy polega na "wykraczaniu". Właściwa forma aktywności zależy od treści nakazu lub zakazu przewidzianego w konkretnym przepisie porządkowym, do którego sprawca się nie zastosował. Jak wynika z art. 3 ustawy o zgromadzeniach, zgromadzeniem jest zgrupowanie osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych. Zgromadzeniem spontanicznym zaś, jest zgromadzenie, które odbywa się w związku z zaistniałym nagłym i niemożliwym do wcześniejszego przewidzenia wydarzeniem związanym ze sferą publiczną, którego odbycie w innym terminie byłoby niecelowe lub mało istotne z punktu widzenia debaty publicznej. Z treści wniosku o ukaranie i przyjętej przez oskarżyciela kwalifikacji prawnej czynu wynika, że obwiniona miała uczestniczyć w zgromadzeniu spontanicznym . W ustawie o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi także powołanej w kwalifikacji czynu, w art. 1 wskazano, że ustawa ta określa: 1) zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie; 2) zadania organów administracji publicznej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; 3) uprawnienia i obowiązki świadczeniodawców oraz osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W art. 46a cyt ustawy ustawodawca przewidział w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, że Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów: 1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego, 2) rodzaj stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w art. 46b - mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Powołany art. 46b cyt. ustawy stanowi , iż w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić: 1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4; 2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców; 3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły; 4) 2) obowiązek poddania się badaniom lekarskim przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 4a) 3) obowiązek stosowania określonych środków profilaktycznych i zabiegów; 5) obowiązek poddania się kwarantannie; 6) miejsce kwarantanny; 7) (uchylony) 8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia; 9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów; 10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach; 11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się; 13) 4) nakaz zakrywania ust i nosa, w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, wraz ze sposobem realizacji tego nakazu. Art. 46 w ust 4 przewiduje, iż w rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1 i 2, można ustanowić: 1) czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, 2) czasowe ograniczenie lub zakaz obrotu i używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych, 3) czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy, 4) zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności, 5) obowiązek wykonania określonych zabiegów sanitarnych, jeżeli wykonanie ich wiąże się z funkcjonowaniem określonych obiektów produkcyjnych, usługowych, handlowych lub innych obiektów, 6) nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych przewidzianych planami przeciwepidemicznymi, 7) obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych, o których mowa w ust. 3, oraz grupy osób podlegające tym szczepieniom, rodzaj przeprowadzanych szczepień ochronnych - uwzględniając drogi szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz sytuację epidemiczną na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii. Artykuł 46a cytowanej ustawy upoważnia zatem Radę Ministrów do wydawania, w czasie formalnie ogłoszonego stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, rozporządzeń wprowadzających czasowe ograniczenia, nakazy lub zakazy przeciwepidemiczne, których zakres przedmiotowy określa art. 46b cyt ustawy, a ich celem jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie- co wynika z art. 1 cyt ustawy. Są to zatem przepisy mające inny przedmiot ochrony niż ochrona porządku i spokoju w miejscach publicznych, a jest nim ochrona zdrowia. Stan zagrożenia epidemicznego oraz stan epidemii ogłaszane przez Ministra Zdrowia albo wojewodę na podstawie art. 46 ust. 1 i 2 ww. ustawy nie są stanami nadzwyczajnymi w rozumieniu Konstytucji RP . Artykuł 46a realizuje konstytucyjną zasadę proporcjonalności działania władzy publicznej. Artykuł 46b wyznacza treść kompetencji prawodawczej Rady Ministrów upoważnionej na mocy art. 46a do wydania rozporządzenia określającego ograniczenia, nakazy i zakazy, związane z ogłoszonym stanem zagrożenia epidemicznego albo stanem epidemii. Brzmienie przepisu wskazuje, że został on skonstruowany za pomocą techniki enumeracji – wyczerpującego wskazania obszarów, w których Rada Ministrów została upoważniona do ingerencji legislacyjnej. Artykuł 46b upoważnia Radę Ministrów do ingerencji w podstawowe wolności i prawa człowieka i obywatela: wolność osobistą i decydowania o swoim życiu osobistym, przemieszczania się, wolność majątkową i wolność działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 46b pkt 1 , zakres treści przekazanej do uregulowania w rozporządzeniu Rady Ministrów – "ograniczenia, obowiązki i nakazy" – wyznacza w pierwszej kolejności art. 46 ust. 4 ustawy. Upoważnienie do czasowego ograniczenia określonego sposobu postępowania powinno być interpretowane ściśle i literalnie. Artykuł 46b pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 4 pkt 4, upoważniający do wprowadzania zakazów organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności ingeruje wprost w konstytucyjną gwarancję wolności zgromadzeń - art. 57 Konstytucji RP - zgodnie z którym każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich, ograniczenie tej wolności może określać ustawa; ograniczenia wprowadzane na jego podstawie należy zatem w każdym przypadku interpretować ściśle i literalnie, bez stosowania analogi ani interpretacji rozszerzającej, w zgodzie z zasadą proporcjonalności. W orzecznictwie SN i TK podkreśla się doniosłość wolności zgromadzeń w demokratycznym państwie prawnym i wymaga się uzasadnienia dla wprowadzanych na poziomie ustawy ograniczeń tej wolności(wyr. TK z 28.6.2000 r., K 34/99,; wyr. TK z 18.1.2006 r., K 21/05, , uchw. SN z 28.3.2018 r., (...) 1/18, post. SN z 23.1.2018 r., (...) 4/17,). W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 10 2002r w sprawie ustalenia określonych ograniczeń, zakazów i nakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii w Rozdziale 4 zakazano organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności. W §
4. do odwołania zakazano organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015r. – Prawo o zgromadzeniach, z wyłączeniem zgromadzeń organizowanych na podstawie zawiadomienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 albo decyzji, o której mowa w art. 26b ust. 1 tej ustawy, przy czym: 1) maksymalna liczba uczestników nie może być większa niż 150 osób; 2) odległość pomiędzy zgromadzeniami nie może być mniejsza niż 100 m. Uczestnicy zgromadzenia, o którym mowa w ust. 1, są obowiązani do zachowania odległości co najmniej 1,5 m między sobą oraz do zakrywania ust i nosa, zgodnie z § 27 ust.
6. Do odwołania zakazano także organizowania innych niż określone w ust. 1 imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju, z wyłączeniem min : 1) imprez, spotkań i zebrań do: a) 50 osób – w przypadku obszaru czerwonego, b) 100 osób – w przypadku obszaru żółtego – z wyłączeniem ich obsługi; Następnie ROZPORZĄDZENIEM RADY MINISTRÓW z dnia 26 listopada 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii wydanym na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1–6 i 8–12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zakazano w§
8. do dnia 27 grudnia 2020 r organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2019 r. poz. 631), z wyłączeniem zgromadzeń organizowanych na podstawie zawiadomienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1, albo decyzji, o której mowa w art. 26b ust. 1 tej ustawy, przy czym: 1) maksymalna liczba uczestników nie może być większa niż 5; 2) odległość pomiędzy zgromadzeniami nie może być mniejsza niż 100 m. Do dnia 27 grudnia 2020 r. zakazano organizowania innych niż określone w ust. 1 zgromadzeń, w tym imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju, z wyłączeniem: 1) spotkań lub zebrań służbowych i zawodowych; 2) imprez i spotkań do 5 osób, które odbywają się w lokalu lub budynku wskazanym jako adres miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, która organizuje imprezę lub spotkanie; do limitu osób nie wlicza się osoby organizującej imprezę lub spotkanie oraz osób wspólnie z nią zamieszkujących lub gospodarujących. Następnie ROZPORZĄDZENIEM RADY MINISTRÓW z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii wydanego na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1–6 i 8–13 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w§
10. do dnia 17 stycznia 2021 r. zakazano organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach z wyłączeniem zgromadzeń organizowanych na podstawie zawiadomienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1, albo decyzji, o której mowa w art. 26b ust. 1 tej ustawy, przy czym: 1) maksymalna liczba uczestników nie może być większa niż 5; 2) odległość pomiędzy zgromadzeniami nie może być mniejsza niż 100 m. Do odwołania zakazano także organizowania innych niż określone w ust. 1 zgromadzeń, w tym imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju, z wyłączeniem: 1) spotkań lub zebrań służbowych i zawodowych; 2) imprez i spotkań do 5 osób, które odbywają się w lokalu lub budynku wskazanym jako adres miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, która organizuje imprezę lub spotkanie; do limitu osób nie wlicza się osoby organizującej imprezę lub spotkanie oraz osób wspólnie z nią zamieszkujących lub gospodarujących. Podkreślenia wymaga, że obwinionej zarzucono naruszenie zakazu gromadzenia się poprzez udział w nielegalnym zgromadzeniu. Z przepisów powołanych w kwalifikacji prawnej nie wynika natomiast, by ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przewidywała możliwość wydania rozporządzenia obejmujące taki zakaz. Art. 46 w ust 4 przewiduje, że w rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1 i 2, można ustanowić m. in czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności. Rozporządzenia wydane na podstawie art. 46a i art. 46bcyt ustawy przewidywały zatem zakaz organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach. Z materiału załączonego do wniosku o ukaranie nie wynika by obwiniona miała być organizatorem przedmiotowego zgromadzenia, ani by organizowanie zgromadzenia było mu zarzucane. Z powołania art. 3ust 2 ustawy o zgromadzeniach w kwalifikacji prawnej czynu wynika także, że zgromadzenie to było zgromadzeniem spontanicznym. Mając na uwadze powyższe rozważania należało umorzyć postepowanie w niniejszej sprawie uznając, że czyn zarzucany obwinionej nie zawiera znamion wykroczenia. Wobec rozstrzygnięcia w pkt 1, kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.