Sygn. akt I C 656/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Dębicy, Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Grzegorz Barnak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Skarbek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2019 r. w Dębicy na rozprawie sprawy z powództwa małoletniego B. L. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową M. C. przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. o rentę I. zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz małoletniego B. L. kwotę po 1000,00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) miesięcznie tytułem renty płatne z góry do 10-go dnia każdego miesiąca, do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda M. C. , z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia 1 stycznia 2017 r.; II. zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz małoletniego B. L. kwotę 4217,00 zł (słownie: cztery tysiące dwieście siedemnaście złotych) płatną do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda M. C. , tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE Powód B. L. wniósł przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. pozew domagając się zasądzenia comiesięcznej renty alimentacyjnej w wysokości 1.000 zł miesięcznie, liczonej od stycznia 2017 r., płatnej do 10-go każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
- Okoliczności faktyczne W dniu 14 września 2016 r. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w wyniku którego śmierć poniósł J. L. – ojciec małoletniego B. L. . Pozwany uznał swoją odpowiedzialność za przedmiotową szkodę. W chwili śmierci J. L. miał 43 lata, zawód płytkarz, wykształcenie zawodowe, od osiemnastu lat sezonowo pracował za granicą „na czarno”, zajmował się głównie pracami ogólnobudowlanymi. Przed wypadkiem przebywał krótkotrwale w kraju i był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. bez prawa do zasiłku, przy czym wcześniej podejmował pracę zarobkową na terenie Hiszpanii, gdzie zarabiał ok. 9-10 tysięcy złotych miesięcznie. J. L. zamierzał wyjechać za granicę w celu kontynuowania pracy w branży budowlanej. Ojciec małoletniego powoda uczestniczył w wychowaniu dziecka, wspierał finansowo jego utrzymanie. Ponadto, J. L. opłacał wydatki syna na rozrywkę, sport i korepetycje. Z otrzymanego wynagrodzenia J. L. wraz z rodziną kilkakrotnie opłacał wyjazdy na wycieczki zagraniczne. Małoletni B. L. w dacie śmierci ojca miał 10 lat. Obecnie uczy się w piątej klasie szkoły podstawowej. Małoletni powód zamieszkuje z matką M. C. . Koszty miesięcznego utrzymania małoletniego B. L. , przy uwzględnieniu jego wieku, a także wydatków związanych z obowiązkiem szkolnym, wynoszą około 2.270 zł, na co składają się następujące wydatki: wyżywienie – ok. 1.200 zł, wydatki mieszkaniowe – ok. 320 zł (średnio w skali miesiąca), odzież i obuwie – ok. 500 zł, wydatki na leczenie – 150 zł, basen – 100 zł. Źródło utrzymania małoletniego stanowi natomiast wynagrodzenie matki w kwocie 1.800 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny na rzecz małoletniego – 124,00 zł, dodatek dla matki samotnie wychowującej dziecko w kwocie 193,00 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze w kwocie 500,00 zł miesięcznie. Powód dokonał zgłoszenia szkody w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym, a pismem z dnia 7 marca 2019 r., po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego pozwany odmówił wypłaty zgłoszonego przez powoda roszczenia. (dowody: zeznania M. L. – k. 76-77; zeznania M. C. – k. 77-79; rachunki – k. 15-17 i k. 20; paragony – k. 24-27; decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia 16.11.2018 r. – k. 28-29; decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia 24.10.2018 r. – k. 30-31)
- Ocena dowodów. Dokumenty na podstawie których Sąd ustalił stan faktyczny nie budziły wątpliwości. Na wiarę zasługiwały zeznania świadka M. L. . Sąd dał wiarę zeznaniom M. C. co do sytuacji zawodowej, rodzinnej i materialnej J. L. , uznając je za wiarygodne w zakresie wskazanych przez nią źródeł dochodu zmarłego. Ustalając natomiast zasadność kosztów utrzymania małoletniego B. L. , w ocenie Sądu większość przytoczonych przez matkę małoletniego powoda kosztów, zarówno miesięcznych zasługiwało na pozytywną ocenę, a co za tym idzie na ich uwzględnienie.
- Ocena prawna. Żądanie małoletniego powoda B. L. o zasądzenie od pozwanego renty alimentacyjnej z tytułu pogorszenia się jego sytuacji życiowej w związku z śmiercią ojca J. L. zasługiwało na uwzględnienie w całości. Podstawę prawną dochodzonych w niniejszym postępowaniu roszczeń stanowi art. 446 § 2 k.c. , zgodnie z którym osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Żądanie renty alimentacyjnej przez małoletniego znajduje oparcie w treści art. 446 § 2 k.c. W toku procesu nie była kwestionowana przez stronę przeciwną okoliczność, że J. L. obciążał wobec syna obowiązek alimentacyjny, którego ramy wyznacza potrzeby poszkodowanego i możliwości zarobkowe oraz majątkowe zmarłego. Powyższe kryteria wykazują znaczne podobieństwo do zasad ustalania zakresu obowiązku alimentacyjnego zobowiązanego wobec uprawnionego ( art. 135 k.r.o. ). Jednakże roszczenia osób wymienionych w ar. 446 § 2 k.c. mają charakter odszkodowawczy, a nie alimentacyjny. Roszczenie rentowe z wyżej cytowanego przepisu stanowi bowiem wynagrodzenie szkody, jakiej doznała osoba uprawniona do alimentacji w wyniku śmierci osoby zobowiązanej, przez to że utraciła należne jej od zmarłego świadczenia alimentacyjne. Przesłanka potrzeb poszkodowanego jest zbliżona do przewidzianej w art. 135 k.r.o. przesłanki stanowiącej kryterium ustalenia wysokości alimentów, jednakże zachodzi między nimi znacząca różnica. W przeciwieństwie do art. 135 k.r.o. , renta z art. 446 § 2 k.c. nie jest ograniczona do usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a to oznacza, iż w rozumieniu tego ostatniego przepisu, omawiana przesłanka może obejmować wszystkie potrzeby uprawnionego, których został on pozbawiony w wyniku czynu niedozwolonego, rzeczywiście zaspakajane przez zmarłego niezależnie od tego, czy mieściły się one, czy też wykraczały poza granice usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego w rozumieniu art. 135 k.r.o. Kwestia potrzeb uprawnionego, o których mowa w art. 446 § 2 k.c. , nie powinna być związana z regulacją obowiązku alimentacyjnego, lecz z powszechnie znanym faktem, że potrzeby uprawnionego z zasady przewyższają możliwości majątkowe i zarobkowe zmarłego. Zatem, to możliwości zarobkowe i majątkowe zmarłego determinują zakres potrzeb uprawnionego. Powyższe uwagi pozwalają przenieść rozważania na płaszczyznę hipotetycznych możliwości alimentacyjnych J. L. w okresie objętym pozwem. Punktem odniesienia dla określenia tej kwoty niewątpliwie będą kwalifikacje zmarłego, charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom jego zarobków i perspektywy ich zwiększenia lub przynajmniej utrzymania. Bezsprzecznym jest, że J. L. ponosił koszty utrzymania syna. Uzyskiwał dochody w kwocie około 4.500 zł netto miesięcznie. Zauważyć należy, że zmarły pracował sezonowo w branży budowlanej za granicą, a sezon średnio trwał pół roku. W tym przypadku podstawą ustalenia wysokości należnej powodowi renty są dochody zmarłego uzyskiwane w czasie pracy za granicą. Średnia roczna dochodów zmarłego wynosiła maksymalnie 54.000,00 zł (6 miesięcy x 9.000 zł), tj. 4.500 zł netto miesięcznie. Z punktu widzenia zasadności uprawnień powoda do renty nie ma znaczenia fakt, że dochody zmarłego nie były opodatkowane, tj. pochodziły z tzw. „pracy na czarno”. Wysokość dochodów zmarłego, poza zeznaniami świadków, znajduje potwierdzenie również w zasadach doświadczenia życiowego. To argumentacja pozwanego jest od nich zdecydowanie oderwana. Jest poza sporem, że matka małoletniego przez wiele lat nie pracowała zawodowo. Zatem w rodzinie powoda, z dość długim już stażem, funkcjonował taki motel rodziny, że jej utrzymanie spoczywało w głównej mierze na zmarłym J. L. , a matka powoda przez długi czas zajmowała się domem i wychowaniem synów. Nie brakowało więc im środków na utrzymanie małoletniego, czy też na ich wyjazdy wakacyjne, a także wykończenie domu. Konkludując wskazać należy, że możliwości zarobkowe zmarłego J. L. pozwalały mu bezpośrednio przez tragicznym zdarzeniem z dnia 14 września 2016 r. na uzyskanie dochodu rzędu 4.500,00 zł netto miesięcznie. Matka małoletniego M. C. uzyskiwała w owym czasie wynagrodzenie rzędu 1.800 zł netto miesięcznie. Sąd zsumował te kwoty i podzielił je na ilość członków rodziny, otrzymując około 2.100 zł netto miesięcznie. W chwili obecnej matka małoletniego zarabia około 2.000 zł netto miesięcznie, a małoletni B. L. otrzymuje kwotę 317,00 zł miesięcznie z tytułu renty, co daje łącznie dochód miesięczny 2.317,00 zł, tj. 1.158,50 zł na jedną osobę. Nie budzi zastrzeżeń, że oszacowana przez matkę kwota utrzymania małoletniego w kwocie ok. 2.270 zł odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Okoliczności tej nie zakwestionował pozwany. Wprawdzie podniósł zarzut naruszenia art. 6 k.c. w odniesieniu do kosztów utrzymania powoda, to ostatecznie nie podważył żadnego elementu tych kosztów wymienionych przez matkę powoda. Sąd uznał, że J. L. powinien przyczyniać się finansowo do utrzymania syna w wyższym stopniu niż matka. Jest to uzasadnione przede wszystkim faktem, że nie uczestniczył on w bezpośredniej, codziennej opiece na dzieckiem, która w całości obciążyła matkę. Logiczne jest więc, że jej udział w utrzymaniu dziecka powinien być niższy ( art. 135 § 2 k.r.o. ). Zarazem jasne jest, że realne możliwości zarobkowe J. L. były wyraźnie wyższe niż matki dziecka. J. L. był młodym, zdrowym człowiekiem, posiadającym kwalifikacje zawodowe i doświadczenie zawodowe w branży budowlanej. Z opisanych względów nie może budzić wątpliwości, że uiszczenie przezeń alimentów na rzecz małoletniego powoda w kwocie ponad 1.000 zł było jak najbardziej realne i zasięgu jego możliwości finansowych. Wobec powyższego Sąd zasądził od (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz małoletniego B. L. kwotę po 1.000,00 zł miesięcznie tytułem renty.
- Koszty Sąd na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c. zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu w wysokości 4.217,00 zł, na które składają się: opłata sądowa w wysokości 600 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł, zgodnie z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Pozwany przegrał sprawę w całości, dlatego należało go obciążyć w całości kosztami procesu.