Sygn. akt XVII AmE 389/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Malinowska Protokolant – Sekretarz sądowy Joanna Nande po rozpoznaniu 1 grudnia 2020 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania W. B. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania W. B. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 5 sierpnia 2018 r. Nr (...) (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w ten sposób, że nałożoną na przedsiębiorcę karę zmniejsza z kwoty 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych do kwoty 5.000 (pięć tysięcy) złotych;
- znosi pomiędzy stronami koszty procesu . SSO Ewa Malinowska XVII AmE 389/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 sierpnia 2018 r. wydaną w sprawie Nr (...) . (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3 i 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2018 r. poz. 755 z późn. zm.) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 poz. 1257 z późn. zm.); po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej W. B. , prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: FIRMA (...) W. B. z siedzibą w G. (poprzednia nazwa: FIRMA (...) ; poprzednia siedziba: M. ), w związku z ujawnieniem, w prowadzonej przez niego koncesjonowanej działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi, nieprawidłowości, polegających na prowadzeniu tej działalności w sposób niezgodny przepisem § 97 ust. 1 pkt 2 i § 177 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1853 z późn. zm.); orzekł, że
- W. B. , prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: FIRMA (...) W. B. z siedzibą w G. (zwany dalej „Przedsiębiorcą"), naruszył warunek 2.2.
- udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 26 czerwca 2008 r. nr (...) koncesji na obrót paliwami ciekłymi poprzez prowadzenie koncesjonowanej działalności gospodarczej, na stacji paliw usytuowanej w (...) , (w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 16 stycznia 2017) w sposób niezgodny z przepisem § 97 ust. 1 pkt 2 i § 177 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.
- Za działania opisane w punkcie 1, wymierzył W. B. , prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: FIRMA (...) W. B. z siedzibą w G. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł . (decyzja k. 5-15) Powód W. B. złożył odwołanie od tej decyzji zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 12, 56 ust. 6 ustawy Prawo energetyczne ., art. 7a, 9, 11 kpa . Zarzucając powyższe wniósł o uchylenie decyzji. (odwołanie k. 17-22) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, po dokonaniu analizy zarzutów odwołania stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie i brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Tym samym, organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie, k. 33-38) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W. B. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: FIRMA (...) W. B. z siedzibą w G. na podstawie decyzji z dnia 26 czerwca 2008 r. nr (...) o udzieleniu koncesji na obrót paliwami ciekłymi wydanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na okres od 5 lipca 2008 r. do 5 lipca 2018 r. W koncesji zapisano warunek w punkcie 2.2.1., zgodnie z którym „Koncesjonariusz jest obowiązany do utrzymywania stanu technicznego oraz wyposażenia obiektów, instalacji i urządzeń zapewniających wysoką efektywność i najlepszą jakość wykonywanej działalności objętej niniejszą koncesją z uwzględnieniem racjonalnego poziomu kosztów, przy zachowaniu obowiązujących przepisów określających wymogi techniczne, w tym metrologiczne, jakościowe i ochrony środowiska oraz do przestrzegania przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, w tym w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia". (decyzja k. 35-40 akt adm.) W dniu 13 czerwca 2008 r. w toku postępowania o udzielenie koncesji przedsiębiorca złożył oświadczenie, że zgodnie z przepisami wyposaży posiadane stacje paliw w G. i J. w urządzenia jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw do dnia 31 grudnia 2012 r. (oświadczenie k. 34 akt adm.) Koncesja ta wygasła w dniu 16 stycznia 2017 r. w związku z niezłożeniem w terminie wniosku o jej zmianę na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1165). (okoliczność niekwestionowana) Powód złożył wniosek o udzielenie mu nowej koncesji na obrót paliwami ciekłymi. W trakcie postępowania administracyjnego został zobowiązany m.in. do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że eksploatowana przez niego stacja paliw w miejscowości G. została wyposażona w urządzenia do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych. (fakt niesporny) W dniu 27 kwietnia 2017 r. powód zmodyfikował swój wniosek i wystąpił o wydanie koncesji na prowadzenie obrotu paliwami ciekłymi jedynie na stacji paliw w J. w związku z dużym nakładem kosztów, jakie musi ponieść w celu wyposażenia stacji paliw w G. w urządzenia do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych m.in. sond pomiarowych. Jednocześnie przedsiębiorca napisał, że po doposażeniu i dokończeniu modernizacji przedsiębiorstwo złoży stosowne dokumenty o wydanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi na stacji paliw w G. . (pismo k. 68 akt adm.) W kolejnym piśmie z dnia 27 kwietnia 2017 r. powód napisał, że po dniu 16 stycznia 2017 r. do 13 lutego 2017 r. prowadził działalność polegającą na obrocie paliwami ciekłymi i że nie wiedział, że została mu zawieszona koncesja z dnia 26 czerwca 2008 r. Działalności na tej stacji zaprzestał po otrzymani pisma od Prezesa URE w dniu 13 lutego 2017 r. (pismo k.70-72 akt adm.) Decyzją z dnia 15 maja 2017 r. nr (...) (...) , udzielono Przedsiębiorcy koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi nr (...) na okres od 15 maja 2017 r. do 31 grudnia 2030 r. z następującym brzmieniem przedmiotu i zakresu działalności: „Przedmiot działalności objętej niniejszą koncesją stanowi działalność gospodarcza w zakresie obrotu paliwami ciekłymi oznaczonymi następującymi kodami CN: - gazem płynnym ( (...) ): (...) , (...) , (...) , (...) , z wyłączeniem mieszanin propanu-butanu uzyskiwanych w procesach uzdatniania płynów złożowych; - benzynami silnikowymi: (...) ; - olejami napędowymi: (...) , przy wykorzystaniu stacji paliw zlokalizowanej w J. (...) ." W toku prowadzonego postępowania administracyjnego o zmianę powyższej koncesji, Przedsiębiorca przedłożył m.in. fakturę VAT z dnia 12 czerwca 2017 r. nr (...) potwierdzającą montaż urządzeń służących do pomiaru i monitorowania stanów magazynowanych produktów naftowych na stacji paliw w G. . W dniu 11 lipca 2017 r., na wniosek Przedsiębiorcy, Prezes URE decyzją nr (...) (...) , sprostowaną postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r. nr (...) . (...) . (...) (...) , zmienił udzieloną Przedsiębiorcy koncesję na obrót paliwami ciekłymi, rozszerzając jej przedmiot i zakres również o ww. stację paliw w G. . (decyzja k. 73-79, faktury, k. 81-83, decyzja k. 73-83, 84-88, postanowienie k. 90-99) W dniu 2 marca 2018 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił powoda o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem w prowadzonej przez przedsiębiorcę koncesjonowanej działalności gospodarczej, w zakresie obrotu paliwami ciekłymi nieprawidłowości polegających na naruszeniu warunków koncesji z dnia 26 czerwca 2008 r., poprzez prowadzenie koncesjonowanej działalności w sposób niezgodny z przepisami § 97 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie . (zawiadomienie k. 1-3 akt adm.) W roku 2017 z tytułu koncesjonowanej działalności gospodarczej przedsiębiorca osiągnął przychód w wysokości (...) zł. (okoliczność niekwestionowana) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego lub na podstawie niekwestionowanych twierdzeń stron. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w zakresie wysokości kary nałożonej na przedsiębiorcę. Zgodnie z treścią przepisu § 97 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U z 2014 r. poz. 1853 z pózn. zm.)stacje paliw płynnych powinny być wyposażone w urządzenia do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych. Natomiast § 177 tego rozporządzenia stanowi, że stacje paliw płynnych użytkowane albo wybudowane przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia powinny być wyposażone do dnia 31 grudnia 2013 r. w urządzenia, o których mowa § 97 ust. 1 pkt 2 i 3 . W koncesji na obrót paliwami ciekłymi udzielonej przedsiębiorcy na okres od 5 lipca 2008 r. do 5 lipca 2018 r., zapisano warunek w punkcie 2.2.1., zgodnie z którym „ Koncesjonariusz jest obowiązany do utrzymywania stanu technicznego oraz wyposażenia obiektów, instalacji i urządzeń zapewniających wysoką efektywność i najlepszą jakość wykonywanej działalności objętej niniejszą koncesją z uwzględnieniem racjonalnego poziomu kosztów, przy zachowaniu obowiązujących przepisów określających wymogi techniczne, w tym metrologiczne, jakościowe i ochrony środowiska oraz do przestrzegania przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, w tym w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia". Przedsiębiorca po dniu 31 grudnia 2013 r. w okresie obowiązywania udzielonej przez Prezesa URE ww. koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 26 czerwca 2008 r. prowadził na stacji paliw płynnych położonej w miejscowości G. przy ul. (...) działalność gospodarczą polegającą na obrocie paliwami ciekłymi bez wyposażenia stacji w urządzenia do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych. Wynika to z pisma z dnia 27 kwietnia 2017 r. (k. 68 akt adm.) jak i z faktur (k. 81-83 akt adm.) z czerwca 2017 r. Z dokumentów tych ponadto wynika, że ostateczne dostosowanie tej stacji do wskazanych w tym rozporządzeniu wymogów nastąpiło w dniu 12 czerwca 2017 r. Należy zgodzić się z pozwanym, że fakt, iż eksploatowana przez Przedsiębiorcę stacja paliw położona w miejscowości G. przy ul. (...) , nie była wyposażona we wskazane wyżej urządzenia techniczne oznacza, iż Przedsiębiorca nie spełniał warunków technicznych określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. To z kolei oznacza to, że przedsiębiorca naruszył warunek 2.2.1 udzielonej mu koncesji. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 12 PE, iż karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji. Odnosząc się do zarzutów powoda zgodzić należy się z pozwanym, że regulacja ta nie ogranicza czasowo możliwości wymierzenia kary. Do czasu wygaśnięcia koncesji tj. do 16 stycznia 2017 r. powód był zobowiązany do przestrzegania jej zapisów i warunków z niej wynikających. Od 1 stycznia 2014 r. zgodnie z przywołanymi zapisami rozporządzenia powód powinien wyposażyć stację paliw w G. w system służący do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych. Jak wynika z nadesłanej przez niego korespondencji uwzględnionej przez pozwanego w toku postępowania administracyjnego urządzenia te zostały zainstalowane dopiero w czerwcu 2017 r. Oznacza to, że stacja paliw eksploatowana przez powoda nie spełniała warunków technicznych niezbędnych do uzyskania koncesji na dzień 27 kwietnia 2017 r. (data pisma powoda) zgodnie a z art. 33 ust. 1 pkt 3 PE. Przedsiębiorca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia dokonane przez Prezesa URE. Jednocześnie Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z 9 lipca 2019 r., I NSZP 1/19, że nałożenie na koncesjonariusza kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji (art. 56 ust. 1 pkt 12 PE) jest dopuszczalne także wtedy, gdy obowiązek ten można zrekonstruować z przepisów powszechnie obowiązującego prawa dotyczących działalności koncesjonowanej. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej uchwały, przepisy prawa energetycznego gwarantują ochroną ważnych dóbr publicznych i prywatnych oraz publicznych i prywatnych praw podmiotowych. Ich przestrzeganie powinno być zabezpieczone skutecznymi, proporcjonalnymi i odstraszającymi sankcjami administracyjnymi. Taką sankcją jest zaś kara pieniężna za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji ( art. 56 ust. 1 pkt 12 PE). Przedstawione przez Przedsiębiorcę wyjaśnienia wskazujące, iż na wezwanie Prezesa URE wykonał obowiązek wyposażenia użytkowanej stację paliw płynnych w urządzenia do monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych przed wszczęciem postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, nie uwalnia go od poniesienia odpowiedzialności za użytkowanie tej stacji przez długi okres z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. W niniejszej sprawie bezspornie bowiem ustalono, iż w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 16 stycznia 2017 r. Przedsiębiorca użytkował stację paliw płynnych w miejscowości G. bez wymaganych urządzeń. Przedsiębiorca przed wydaniem koncesji na obrót paliwami ciekłymi z dnia 26 czerwca 2008 r. miał wiedzę o technicznych wymogach, które powinny spełniać stacje paliw, w tym wymogu wyposażenia ich w urządzenia do monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych w momencie wydania koncesji na obrót paliwami ciekłymi w 2008 r., co potwierdził w swoim zobowiązaniu złożonym w dniu 13 czerwca 2008 r. w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego udzielenie tej koncesji, i ż „zgodnie z przepisami wyposaży posiadane stacje paliw w G. i w J. w urządzenia jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw do dnia 31.12.2012 r." (k.34 akta dm.) Rację ma pozwany wskazując na to, że treść przepisu § 97 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia od dnia wydania koncesji z dnia 26 czerwca 2008 r. do dnia jej wygaśnięcia (w dniu 16 stycznia 2018 r.) nie uległa zmianie („Stacje paliw płynnych powinny być wyposażone urządzenia do pomiaru i monitorowania stanu magazynowanych produktów naftowych"). Zmiana przepisów w tym zakresie dotyczyła jedynie przesunięcia ostatecznego terminu wyposażenia stacji paliw w ww. urządzenia „do 31 grudnia 2013 r.", co nie zmienia faktu, iż Przedsiębiorca zobowiązał się do wyposażenia eksploatowanych przez siebie stacji paliw w urządzenia jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw do dnia 31.12.2012 r., czego w odniesieniu do stacji paliw w G. nie uczynił do dnia 12 czerwca 2017 r. Z powyższych względów Sąd nie podziela zarzutów odnoszących się do naruszenia art. 7a i 81 k.p.a. W niniejszym stanie faktycznym nie pojawił się żaden nowy obowiązek, a przepisy w zakresie warunków technicznych i obowiązujący w tym zakresie stan prawny nie budziły wątpliwości, a powód był ich świadomy. Rację ma bowiem pozwany, w świetle podniesionych powyżej okoliczności, twierdząc że nie można przyjąć nieświadomości działań Przedsiębiorcy. Rację ma także pozwany twierdząc, że działalność polegająca na obrocie paliwami ciekłymi, prowadzona z wykorzystaniem określonej infrastruktury technicznej, w szczególności przy użyciu stacji paliw płynnych jest działalnością, która może negatywnie oddziaływać na środowisko. Ze względu na powyższe w rozporządzeniu technicznym w sprawie baz i stacji paliw, na podmioty eksploatujące stacje paliw płynnych nałożono szereg obowiązków w zakresie wyposażenia tych obiektów w określone urządzenia i instalacje mające na celu ograniczenie tego negatywnego wpływu. Wymagania w tym zakresie zostały określone m.in. w przepisie § 97 ust. 1 tego rozporządzenia, zaś graniczna data dostosowania istniejących stacji paliw do wymogów powołanego przepisu została określona w jego § 177 (31 grudnia 2013 r.). Przedsiębiorca, nie zrealizował ciążącego na nim obowiązku w zakresie wyposażenia stacji paliw płynnych w miejscowości G. we skazane wyżej urządzenia, co oznacza, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 16 stycznia 2017 r. użytkował tę stację w sposób niezgodny z warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu technicznym w sprawie baz i stacji paliw, przez co naruszał warunki koncesji. Powoda jako profesjonalistę obowiązuję podwyższone wymagania w zakresie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, tym bardziej, że jest to działalność koncesjonowana. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż Przedsiębiorca swoim działaniem wypełnił dyspozycję art. 56 ust. 1 pkt 12 PE, co uzasadnia nałożenie na niego kary zgodnie z brzmieniem tego przepisu. Stosownie do art. 56 ust. 6 ustawy - Prawo energetyczne ustalając wysokość kary należy uwzględnić stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie przedsiębiorcy i jego możliwości finansowe. Prezes URE nie znalazł podstaw do zastosowania względem Przedsiębiorcy przepisu art. 56 ust. 6a ustawy - Prawo energetyczne , zgodnie z którym Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. W ocenie Sądu stanowisko to było słuszne. Nie można przyjąć, że prowadzenie działalności na stacji paliw bez wymaganych urządzeń i instalacji zabezpieczających środowisko naturalne przed negatywnym skutkiem tej działalności stanowi czyn o znikomej szkodliwości. Wyposażenia stacji paliw płynnych w te urządzenia gwarantuje ich prawidłową eksploatację techniczną i zapobiega także jej negatywnemu na środowisko. Prezes URE uwzględnił jednak w powyższym przypadku fakt, iż Przedsiębiorca usunął stwierdzone nieprawidłowości. Okolicznością obciążającą jest niewątpliwie to, że Przedsiębiorca nie wyposażył użytkowanej stacji paliw płynnych, w urządzenia, o których mowa wyżej przez okres ponad 3 lat, od dnia kiedy ustawodawca usytuował ten obowiązek w obowiązującym systemie prawnym. Jako okoliczność obciążającą prawidłowo uwzględniono fakt, że przedsiębiorca był już karany za działania lub zaniechania określone w przepisie art. 56 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne za nieprzestrzeganie warunków udzielonej koncesji - decyzją z dnia 17.06.2014 r. Zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne , wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że w roku podatkowym 2017, z tytułu prowadzonej przez Przedsiębiorcę koncesjonowanej działalności gospodarczej osiągnął on przychód w wysokości (...) zł i dochód w wysokości (...) zł. Oceniając możliwości finansowe powoda Sąd uznał, że u kara w wysokości 5.000 zł będzie adekwatna do możliwości finansowych przedsiębiorcy i spełni swoje cele określone w ustawie prawo energetyczne . Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty odwołania są zasadne w odniesieniu do wysokości kary nałożonej na przedsiębiorcę i na podstawie art. 479 53 § 2 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. SSO Ewa Malinowska