Sad powszechny, III APz 3/21

III A Pz 3/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 kwietnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: Urszula Iwanowska (spr.) Sędziowie: Barbara Białecka Jolanta Hawryszko po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2021 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy z powództwa G. B. przeciwko Urzędowi Miasta S. o nakazanie zatrudnienia, odszkodowanie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2020 r., sygn. akt VI P 16/20, postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Barbara Białecka Urszula Iwanowska Jolanta Hawryszko III A Pz 3/21 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 16 grudnia 2019 r. powód G. B. domagał się zatrudnienia w Urzędzie Miasta S. w związku z naborem na stanowisko podinspektora ds. wymiaru podatków w Wydziale (...) , a także przyznania „dziesięciokrotności wynagrodzenia brutto przewidzianego na spornym stanowisku pracy za każdy miesiąc pozostawania przez niego bez zatrudnienia” płatnego do dnia zatrudnienia na stanowisku będącego przedmiotem sprawy, a także zasądzenia na jego rzecz kwoty 950 tys. zł. Uzasadniając swoje stanowisko powód wskazał, iż przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie komisji rekrutacyjnej na stanowisko pracy nr (...) . Powód podniósł, że po zakończeniu postępowania rekrutacyjnego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odrzucił jego skargę jako niepodlegającą rozstrzygnięciu przez sąd administracyjny. Powód wskazał, że w kwestionowanym postępowaniu rekrutacyjnym osiągnął około 80% punktów, przy czym ze względu na zbyt małą liczbę osób biorących udział w rekrutacji uznano, że żaden z kandydatów nie spełnił oczekiwań komisji. Tymczasem, przy zachowaniu prawidłowości postępowania rekrutacyjnego, powinien zostać zatrudniony. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wskazując, że przedmiotem sprawy jest nakazanie zatrudnienia i odszkodowanie. Na posiedzeniu wyjaśniającym w dniu 14 września 2020 r. powód podtrzymując żądanie nakazania zatrudnienia zmodyfikował pozew w pozostałym zakresie i wskazał, że aktualnie domaga się jednokrotności wynagrodzenia za każdy miesiąc pozostawania bez pracy oraz zadośćuczynienia w kwocie 150.000 zł. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2021 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił pozew uznając, że powództwo nie mogło zostać rozpoznane merytorycznie z uwagi na brak dopuszczalności drogi sądowej zgodnie z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Najpierw Sąd Okręgowy wskazał, że zatrudnienie nie powstaje samoistnie. Aby powstał stosunek pracy, konieczna jest wola zatrudnienia po stronie pracodawcy i chęć podjęcia pracy przez pracownika. Zaś Kodeks pracy w art. 11 wyraża zasadę, że nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Zasada ta wyraża autonomię woli stron w zakresie nawiązania stosunku pracy bez względu na jego podstawę prawną. Dla pracownika oznacza on swobodę wyboru pracodawcy, a dla pracodawcy - swobodę wyboru pracownika. Obie strony stosunku pracy muszą zgodnie zdecydować o podstawie prawnej, na jakiej ma je łączyć stosunek prawny, który zamierzają nawiązać. Decyzja taka dotyczyć będzie tego, czy strony zamierzają nawiązać stosunek pracy na podstawie powołania, mianowania, wyboru, spółdzielczej umowy o pracę czy też umowy o pracę. Dalej sąd pierwszej instancji podniósł, że w myśl art. 476 § 1 k.p.c. przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane, ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy, o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy, o odszkodowanie dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Następnie na gruncie niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wskazał, że powód z braku rozstrzygnięcia postępowania rekrutacyjnego z uwagi na małą liczbę osób biorących udział w konkursie wywodzi swoje roszczenie o zatrudnienie w Urzędzie Miasta S. . W jego ocenie bowiem, w trakcie naboru wykazał się wystarczającą wiedzą z zakresu administracji publicznej, pozwalającą na zatrudnienie go na stanowisku pracy, o które się ubiegał. Tymczasem, zdaniem Sądu Okręgowego, wbrew stanowisku powoda, niniejsza sprawa nie ma charakteru pracowniczego, gdyż kwestionowana przez niego informacja o nierozstrzygnięciu konkursu na wolne stanowiska urzędnicze w żaden sposób nie jest związana ze stosunkiem pracy. Co więcej, powodowi, jako wyłącznie kandydatowi biorącemu udział w konkursie, nie przysługuje roszczenie przeciwko Urzędowi Miasta S. o nawiązanie stosunku pracy. Dalej analizując niniejszą sprawę sąd pierwszej miał na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r., I PK 105/02, w którym Sąd ten rozważając zagadnienie prawne w kwestii, czy w następstwie wygrania konkursu na stanowisko dyrektora Okręgu (...) w Ł. powstało zobowiązanie Okręgu (...) w Ł. do zawarcia z powódką umowy o pracę oraz obowiązek odszkodowawczy wynikający z nie zawarcia tej umowy - wskazał, że wygranie konkursu na stanowisko dyrektora okręgu (...) nie rodzi obowiązku zatrudnienia na tym stanowisku, a odmowa zatrudnienia nie powodowała powstania obowiązku odszkodowawczego strony pozwanej. Na identycznej zasadzie roszczenia takiego nie nabywa także ten kandydat, który nie został wybrany, a w swoim mniemaniu powinien wygrać konkurs. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym wyraźnie, że konkurs jest jedynie procedurą przygotowawczą mającą na celu wyłonienie najlepszego kandydata. Natomiast o samym zatrudnieniu ostatecznie decyduje pracodawca, z tym zastrzeżeniem, że związany jest wynikami konkursu. Nadto sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że wbrew stanowisku powoda również z uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 12 grudnia 2019 r., w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze, który to sąd odrzucił skargę powoda wynika, że czynności podejmowane w ramach przeprowadzonego konkursu mają charakter wyłącznie pomocniczy do przyszłego nawiązania stosunku pracy, wspomagające kierownika jednostki. Informacja o nierozstrzygnięciu konkursu na wolne stanowisko urzędnicze nie wywołuje skutków czynności prawnej. Informacja ta nie wpływa na prawa i obowiązki osób kandydujących na wolne stanowiska pracy. Nadto żaden z przepisów ustawy o pracownikach samorządowych nie przewiduje też prawnego obowiązku zatrudnienia jednego z kandydatów na stanowisku - określa jedynie możliwość, ale nie obowiązek - co do którego prowadzono nabór. Celem jaki ma być zrealizowany przez procedurę otwartego i konkurencyjnego naboru określonego w przepisach ustawy o pracownikach samorządowych, jest wyłącznie wyłonienie kandydata na pracownicze stanowisko samorządowe, a nie bezpośrednio zatrudnienie wybranej osoby na takim stanowisku. Reasumując, brak rozstrzygnięcia procedury konkursowej nie rodzi obowiązku zatrudnienia powoda na tym stanowisku, a tym samym nie powoduje powstania obowiązku odszkodowawczego strony pozwanej. Z tych względów roszczenie o nawiązanie stosunku pracy nie może być zdaniem Sądu Okręgowego dochodzone przed sądem powszechnym - postępowanie w tym zakresie byłoby dotknięte nieważnością. Z powyższym orzeczeniem Sądu Okręgowego nie zgodził się G. B. , który w złożonym zażaleniu podtrzymał swoje roszczenie o ustalenie stosunku zatrudnienia. Zdaniem skarżącego art. 11 k.p. nie ma zastosowania do zakładów pracy zatrudniających na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych. Ponadto powód wskazał, że w przypadku stosowania zasad z pominięciem przepisów ustawy o pracownikach samorządowych przez zakład pracy zobowiązany do ich stosowania, w sposób powodujący utratę korzyści, uprawnień uczestnika postępowania, powstaje po stronie tego uczestnika roszczenie odszkodowawcze, zadośćuczynienie. Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje: Zażalenie okazało się uzasadnione. Już samo uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd Okręgowy dokonał merytorycznej oceny sporu, wyciągając jednak nieuprawniony wniosek, iż ocena ta winna skutkować odrzuceniem pozwu. W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że powód domaga się stwierdzenia (ustalania) stosunku pracy w Urzędzie Miasta S. oraz odszkodowania za nienawiązanie stosunku pracy przez pozwanego. Tak sformułowane roszczenia jednoznacznie wskazują na pracowniczy charakter sprawy, o którym mowa w art. 476 § 1 pkt. 1 k.p.c. Okoliczność, czy są to uzasadnione roszczenia winna być przedmiotem oceny sądu pracy, a więc merytorycznego rozpoznania sprawy. Zatem powód ma prawo domagania się rozpoznania przez sąd powszechny niniejszej sprawy, a że w sprawie istnieje dopuszczalność drogi sądowej pośrednio wskazuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2016 r., II PK 289/16 (LEX nr 2203514), w którym Sąd ten uznał, że roszczenie o nawiązanie stosunku pracy może wynikać z czynności prawnej albo regulaminu, jeśli stanowią podstawę określonego zobowiązania pracodawcy. Regulamin może być korzystniejszy niż ustawa i może być uznany za źródło zobowiązania lub nawet źródło prawa pracy ( art. 9 k.p. ). Generalnie jednak brak jest roszczenia o nawiązanie stosunku pracy w procedurze konkursowej, w tym przypadku w ustawie z 2008 r. o pracownikach samorządowych. Jednocześnie trzeba zauważyć, że dopuszczalność w sprawie drogi sądowej nie przesądza o zasadności powództwa, bo osobnym zagadnieniem, nie należącym do problematyki dopuszczalności drogi sądowej jest zasadność roszczenia, którą można ocenić dopiero po przeprowadzeniu postępowania cywilnego (co oczywiście nie jest tożsame z postępowaniem dowodowym). Ponadto sądowi odwoławczemu nie umknął fakt, że pomimo złożenia pozwu w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawa wciąż jest na etapie precyzowania roszczeń przez powoda, w szczególności w zakresie finansowych roszczeń. Zatem sąd pierwszej instancji winien doprowadzić do ostatecznego określenia roszczeń przez powoda, a następnie nadać sprawie bieg celem jej merytorycznego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 397 § 3 k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. Barbara Białecka Urszula Iwanowska Jolanta Hawryszko