Sygn. akt VU 906/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska Protokolant stażysta Renata Kabzińska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku G. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania G. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 24 maja 2013r. sygn. (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje G. G. prawo do emerytury poczynając od dnia 26 kwietnia 2013 roku. Sygn. akt V U 906/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 września 2013 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił G. G. prawa do emerytury, z uwagi na brak wymaganego stażu15 lat pracy w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się w dniu 20 czerwca 2013 roku, wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury, poprzez zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w Państwowym Ośrodku (...) - Zakład (...) w M. (następnie przekształconym w Zakład Produkcyjny (...) w W. ) na stanowisku spawacz tj. od dnia 1 lutego 1971 roku ( po zdaniu egzaminu weryfikacyjnego kurs spawacza aż do k9ońca zatrudnienia – 30 czerwca 1992 roku. W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc fakt, iż z dokumentacji przedłożonej na okoliczność zaliczenia spornych okresów wynika, że wnioskodawca pracował na stanowisku montera maszyn rolniczych, które nie zostało wymienione w wykazie A lub B stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca G. G. urodzony (...) , złożył w dniu 26 kwietnia 2013 roku wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt emerytalnych.) G. G. na dzień 1 stycznia 1999 r., legitymuje się okresem ubezpieczenia w łącznym rozmiarze 25 lat, w tym 11 lat, 1 miesiąc i 10 dni pracy w szczególnych warunkach . Do pracy w warunkach szczególny organ rentowy zaliczył wnioskodawcy na stanowisku spawacza, okresy zatrudnienia w Zakładach Usługowo-Produkcyjnym (...) W. od dnia 1 luty1971 roku do 31 lipca 1980 roku, od 12 lipca 1981 roku do 31 lipca 1981 roku , od 2 września 1981 roku do 30 września 1981 roku, od 22 października 1981 roku do 31 października 1981 roku, od 17 listopada 1981 roku do 31 sierpnia 1982 roku , od 1 października 1982 roku do 31 grudnia 1982 roku i od 2 lutego 1987 roku do 30 czerwca 1987 roku. W okresie od 1 lipca 1985 roku do 1 lutego 1987 roku oraz od 1 stycznia 1988 roku do 31 grudnia 1990 roku wnioskodawca przebywał na urlopach wychowawczych ( okoliczność bezsporna). Do pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy okresów zatrudnienia w (...) M. Zakład (...) w M. ( przekształconym następnie w (...) w W. ) w okresach: od 1 sierpnia 1980 roku do 30 czerwca 1981 r., od 1 stycznia 1983 roku do 1 lutego 1987 roku, od 1 lipca 1987 do 31 grudnia 1987 oraz od 1 stycznia 1991 roku do 30 czerwca 1992 roku, podnosząc że z przedłożonych dokumentów wynika, że tym czasie pracował jako monter maszyn i urządzeń rolniczych (dowód: decyzja z dnia 24 maja 2013 r. k. 57 akt emerytalnych). W okresie od dnia 1 stycznia 1967 roku do dnia 30 czerwca 1992 roku wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy w Państwowym Ośrodku (...) , przekształconym następnie w Zakład Usługowo-Produkcyjny (...) W. . Pracodawca nie wystawił wnioskodawcy świadectwa pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W wystawionym wnioskodawcy świadectwie pracy z dnia 30 czerwca 1992 roku przez Zakład Usługowo-Produkcyjny (...) W. wskazano, że w okresie zatrudnienia od dnia 1 września 1972 roku do 30 czerwca 1992 roku wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i ostatnim zajmowanym stanowiskiem, było stanowisko spawacza. Wnioskodawca w Państwowym Ośrodku (...) był zatrudniony już od dnia 15 stycznia 1968 roku, początkowo jako uczeń, gdzie był przyuczany do zawodu spawacza. Już wówczas G. G. , nie posiadając jeszcze uprawnień, wykonywał wszystkie obowiązki spawacza ( dowód: zaświadczenie o przyjęciu do pracy z dnia 15 stycznia 1968 roku – w aktach osobowych wnioskodawcy). W dniu 30 marca 1969 roku wnioskodawca zadał wewnętrzny egzamin na spawacza ( dowód: zeznania wnioskodawcy G. G. nagranie protokołu rozpraw z dnia 21 marca 2014 roku k.50, umowa zakładu ze szkolącym młodocianego k.6-7 protokół wewnętrzny zakładowego egzaminu na spawacza z dnia 30 marca 1969 roku k.8 w aktach sprawy). W okresie od 5 kwietnia 1971 roku do dnia 9 maja 1971 roku G. G. odbył kurs spawacza elektrycznego w Wojewódzkim Związku (...) w K. i po pozytywnej weryfikacji, kontynuował zatrudnienie w (...) M. Zakład (...) , jako spawacz elektryczny z uprawnieniami od dnia 1 lutego 1972 roku aż do końca zatrudnienia (likwidacji zakładu pracy) tj. do dnia 30 czerwca 1992 roku ( dowód: książeczka spawacza o nr (...) , wydana przez Związek Zakładów (...) , Komisję Spawalniczą Oddział w K. z dnia 22 czerwca 1972 roku k.47 a, protokół z egzaminu kwalifikacyjnego z dnia 6 lipca 1972 roku k.11, angaż z dnia 1 lutego k. 9 i następne k.9, 10 12, 16,17,19, (...) , 24,karta zaszeregowania k.13, 14, 15, 16, wniosek z dnia 2 lutego 1987 roku wraz z adnotacją k.24 akt sprawy oraz dokumentacja w aktach osobowych wnioskodawcy). Państwowy Ośrodek (...) , który następnie przekształcony został w Zakład Usługowo-Produkcyjny (...) w W. , był zakładem zajmującym się naprawą maszyn rolniczych oraz produkcją konstrukcji stalowych i części zamiennych do samochodów, na rzecz kooperanta Fabryki (...) marki (...) . Przez cały sporny okres zatrudnienia, wnioskodawca G. G. w przedmiotowym zakładzie, na wydzielonym oddziale spawalniczym, stale i w pełnym, wymiarze czasu pracy pracował jako spawacz elektryczny. Wnioskodawca otrzymywał szkic, w oparciu o który metodą spawania elektrycznego, spawał metalowe elementy: maszyn rolniczych, samochodów np. samochodowych przewodów wydechowych, przyczep samochodowych, ciągników i przyczep maszyn rolniczych. Innych czynności wnioskodawca w tym okresie nie wykonywał, do innych prac nie był kierowany. Z uwagi na fakt, że podstawową działalnością zakładu była naprawa maszyn rolniczych, wyżej szeregowanym, a tym samym lepiej płatnym stanowiskiem pracy było stanowisko montera maszyn rolniczych. Stąd też powszechnie stosowaną praktyką zakładu było wpisywanie pracownikom w angażu stanowiska – „monter”. Razem z wnioskodawcą w Państwowym Ośrodku (...) , w tym samym okresie pracowali: W. K.
(1)( kierownik oddziału, a następnie Dyrektor Przedsiębiorstwa, S. Ś. ( spawacz) oraz A. G. (spawacz), którzy potwierdzili, że w całym spornym okresie zatrudnienia tj. od 1 lutego 1971 roku do dnia 30 czerwca 1992 roku, wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracował tylko i wyłącznie jako spawacz, innych prac nie wykonywał, do innych nie był też kierowany ( dowód: zeznania wnioskodawcy G. G. - nagranie protokołu rozprawy z dnia 21 marca 2014 r.50 od minuty 13.41 do minuty 15.53, zeznania świadków- nagranie k.50 W. K.
(1)–od minuty 04.41 do minuty 08.56, świadka A. G. od minuty 08.56 do minuty 09.38 oraz świadka S. Ś. od minuty 11.03 do minuty 11.
- Wnioskodawca posiada uprawnienia spawalnicze (dowód: kurs wewnętrzny z dnia 30 marca 1969 roku k.8, kserokopia książki spawacza k. 47a w aktach sprawy , dokumentacja zawarta w aktach osobowych ). Powstały z (...) M. Zakład (...) – Zakład Usługowo-Produkcyjny (...) w W. już nie istnieje (okoliczność bezsporna) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje: odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE. Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w spornym okresie w (...) M. Zakład (...) a następnie w (...) w W. był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach emerytalnych i osobowych. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w okresie od 1 lutego 1971 roku do 30 czerwca 1992 roku tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. Stało się tak dlatego, że wnioskodawca nie dysponował świadectwem pracy w szczególnych warunkach, a świadectwie pracy wystawionym wnioskodawcy w dniu 9 lipca 1992 roku przez (...) w W. w Likwidacji, niektórych angaży oraz kart wynagrodzeń za lata 1984 i 1987 wynika, że wnioskodawca pracował na stanowisku montera maszyn rolniczych. Wobec powyższego na wnioskodawcy, zgodnie z treścią art. 6 k.c , spoczywał ciężar wykazania pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca sprostał temu obowiązkowi. Szczególne warunki pracy wnioskodawcy, Sąd ustalił w oparciu o spójne i logiczne, a co za tym idzie wiarygodne zeznania świadków: W. K.
(1), A. G. oraz S. Ś. , którzy w spornych okresach pracowali razem z G. G. , a zatem posiadają szczegółową wiedzę na temat jego codziennej pracy i obowiązków oraz zeznania samego wnioskodawcy i wreszcie dokumentację zgromadzoną w jego aktach osobowych. Doniosłe znaczenie w przedmiotowej sprawie maja zwłaszcza zeznania świadka W. K.
(1), który w spornym okresie był kierownikiem, a następnie dyrektorem zakładu. Świadek ten jasno, szczegółowo wyjaśnił, czym zajmował się przedmiotowy zakład, przedstawił zakres obowiązków wnioskodawcy w spornym okresie, ale także wyjaśnił, skąd wzięły się występujące w dokumentacji rozbieżności, co do charakteru pracy wykonywanej przez wnioskodawcę. Świadek ten zeznał, iż angaże wystawiane pracownikom w tamtym okresie nie oddają realnej sytuacji zatrudnienia. Z uwagi bowiem na dominujący w zakładzie profil działalności( naprawa sprzętu rolniczego), bardziej korzystne finansowo było zaszeregowanie wg stawki przeznaczonej dla montera maszyn rolniczych, co też powszechnie stosowano. Zeznania te w pełni korespondują z zeznaniami świadka A. G. oraz S. Ś. , którzy zajmowali tożsame stanowisko (spawacz) i wykonywali tożsame czynności (spawanie elektryczne) z czynnościami wnioskodawcy, a w angażach również figurowali, jako monterzy maszyn rolniczych. Zeznania świadków korelują także z zeznaniami samego wnioskodawcy, jak również z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci angaży, kart wynagrodzenia, wniosków, podań, protokołów egzaminacyjnych, książeczką spawacza. Wszystkie te dowody nie były zresztą kwestionowane przez organ rentowy. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach przez cały sporny okres zatrudnienia tj. od 1 lutego 1971 roku do 30 czerwca 1992 roku, zarówno w Państwowym Ośrodku (...) , a po przekształceniu, także w (...) w W. . Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż stanowisko wnioskodawcy było różnie oznaczane przez jego pracodawcę. Mimo bowiem różnego nazewnictwa stanowiska pracy, której mechanizm precyzyjnie wyjaśnił m.in. świadek W. K. , wnioskodawca cały czas wykonywał te same obowiązki spawacza elektrycznego na wydziale spawalniczym. Wszak o szczególnych warunkach pracy nie decyduje nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj pracy rzeczywiście wykonywanej przez pracownika. A ten, jak wynika z zeznań świadków, w przypadku wnioskodawcy, był niezmienny w całym okresie zatrudnienia. Biorąc powyższe pod uwagę powyższe oraz złożone w sprawie zeznania świadków i wnioskodawcy co do codziennych warunków pracy i sposobu organizacji pracy oraz w oparciu o zgromadzone dokumenty pracownicze nie ulega wątpliwości, że praca wnioskodawcy przy spawaniu elektrycznym, była pracą o znacznej szkodliwości dla jego zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości. Świadczy o tym nie tylko zakres jego obowiązków, charakter pracy, ale także warunki w jakich praca była świadczona. Praca wykonywana przez G. G. w okresie od 1 lutego 1971 roku do 30 czerwca 1992 roku ( naprawa sprzętu rolniczego, produkcja części metalowych do maszyn rolniczych oraz do samochodów S. , produkcji przyczep, przewodów wydechowych oraz innych), była pracą opartą na spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym, które zostały wymienione wykazie A, Dziale XIV, poz. 12, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku i podlegają uwzględnieniu jako praca w warunkach szczególnych na cele emerytalno – rentowe. Reasumując, wnioskodawca wykazał, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał pracę w szczególnych warunkach, nie tylko w okresie zaliczonym mu przez organ rentowy w wymiarze 11 lat, 1 miesiąc i 10 dni, ale także okresach pominiętych przez organ rentowy z uwagi na wskazane stanowisko pracy monter maszyn i urządzeń rolniczych tj: od 1 sierpnia 1980 roku do 30 czerwca 1981 r., od 1 stycznia 1983 roku do 1 lutego 1987 roku, od 1 lipca 1987 do 31 grudnia 1987 oraz 1985 roku oraz od 1 stycznia 1991 roku do 30czerwca 1992 roku. Po doliczeniu w/w okresów do pracy w szczególnych warunkach, nie ulega wątpliwości że wnioskodawca wykazał, iż w szczególnych warunkach pracował przez okres znacznie przekraczający 15 lat. Zatem biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca w dacie złożenia wniosku spełniał jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, a jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , orzekł jak w sentencji orzeczenia tj. przyznał wnioskodawcy G. G. prawo do emerytury od dnia 26 kwietnia 2013 roku tj. od dnia złożenia wniosku w tym przedmiocie.