Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 1309/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel (spr.) Sędziowie: SSO (del.) Krzysztof Lisek SSA Anna Kowacz-Braun Protokolant: starszy sekretarz sądowy Grzegorz Polak po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. Ć. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. o stwierdzenie nieważności uchwały na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 lipca 2019 r. sygn. akt I C 1367/18 1. oddala apelację; 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSO (del.) Krzysztof Lisek SSA Paweł Rygiel SSA Anna Kowacz-Braun sygn. akt I ACa 1309/19 UZASADNIENIE wyroku z dnia 24 czerwca 2021 roku Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy stwierdził nieważność uchwały nr (...) podjętej przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. w dniu 13 czerwca 2018 r. (pkt I) oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 560 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II). Sąd I instancji ustalił, iż w dniu 13 czerwca 2018 r. podczas Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. podjęta została uchwała o treści: „ uchwała nr (...) Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. z dnia 13 czerwca 2018 r. Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. działając na podstawie § 11 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 59 ust. 1 Statutu Spółdzielni uchwala przeniesienie dodatniego wyniku na działalności Spółdzielni w kwocie 1.819.830,73 zł. na: 1. Pokrycie wydatków związanych w eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w zakresie obciążającym członków proporcjonalnie do zajmowanej przez nich powierzchni:
- a)na rzecz osiedla (...) w kwocie 666.558,56 zł.
- b)na rzecz osiedla (...) w kwocie 913.163,05 zł.
- c)na rzecz osiedla (...) w kwocie 5.701,99 zł.
- d)na rzecz osiedla (...) w kwocie 5.206,19 zł. 2. Fundusz remontowy dla wszystkich członków Spółdzielni w kwocie 229.200,97 zł. proporcjonalnie do zajmowanej przez nich powierzchni.” Za przedmiotową uchwałą oddano 58 głosów, przeciw 9 głosów, przy wstrzymujących się 6 głosach. Zgodnie ze statutem pozwanej Spółdzielni w skład spółdzielni wchodzą cztery osiedla: (...) , (...) (§ 2 ust. 4); majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków (§ 3 ust. 2), do wyłącznej właściwości Walnego Zgromadzenia należy m. in. podejmowanie uchwał w przedmiocie podziału nadwyżki bilansowej lub sposobu pokrycia strat (§ 11 ust. 1 pkt 5). Członkowie Spółdzielni mają jednakowe prawa i obowiązki wynikające z postanowień statutu, ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i pr. spółdzielcze oraz innych ustaw (§ 48 ust. 1). Działalność gospodarcza spółdzielni prowadzona jest w poszczególnych osiedlach na zasadzie wewnętrznego rozrachunku gospodarczego tych osiedli. W ramach poszczególnych osiedli prowadzone jest odrębne rozliczenie kosztów i przychodów dla każdej nieruchomości oraz pożytków z mienia ogólnego spółdzielni w części należącej terytorialnie do danego osiedla (§ 56 ust. 2). Zysk z działalności gospodarczej spółdzielni po pomniejszeniu o podatek dochodowy i inne obciążenia stanowi nadwyżkę bilansową. Nadwyżka bilansowa podlega podziałowi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia i może być przeznaczona na: pokrycie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, zwiększenie funduszu remontowego, zwiększenie funduszu zasobowego (§ 59 ust. 1). Ponadto Sąd dokonał ustalenia, że w trakcie Walnego Zgromadzenia członków Spółdzielni w dniu 13 czerwca 2018 r. powód M. Ć. , przed przystąpieniem do głosowania nad uchwałą nr (...) poprosił o wyjaśnienie skąd się pojawił zaproponowany podział zysków – dodatniego wyniku działalności spółdzielni, skoro pokrycie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w zakresie obciążającym członków jest proporcjonalne do zajmowanej powierzchni. Uzyskał odpowiedź, że klucz podziału jest pokazany w sprawozdaniu finansowym na stronie „podział zysków” Sama uchwała nr (...) statuuje sposób podziału nadwyżki bilansowej w sposób analogiczny jak w latach poprzednich (uchwały w latach wcześniejszych miały inny zapis literowy, ale ich skutek był analogiczny). Zysk osiągany z najmu lokali użytkowych, których właścicielem jest spółdzielnia (np. lokal wynajmowany dla tzw. (...) ), pożytki z nieruchomości wspólnych znajdujących się na poszczególnych osiedlach (np. dochody z reklam), odsetki z lokat terminowych przypisywany jest do poszczególnych osiedli, przy uwzględnieniu miejsca położenia wynajmowanych lokali użytkowych, umiejscowienia reklam i przypisaniu zysku do danego osiedla. Same lokale użytkowe spółdzielni, przynoszące zysk, znajdują się na tzw. „starych osiedlach” (...) i Z. . Wykonanie uchwały nr (...) polega na dokonaniu odpowiednich zapisów księgowych. Zarówno w Radzie Nadzorczej, jak i na Walnym Zgromadzeniu istnieje przewaga członków mieszkających na osiedlach (...) . Dlatego też nie udaje się przeforsować zmian np. zapisów statutu tak aby np. uniezależnić podział zysku od położenia lokalu użytkowego, który go generuje od miejsca położenia lokalu na konkretnym osiedlu. W protokole lustracji działalności SM im. (...) w K. przeprowadzonej przez Regionalny Związek Rewizyjny SM w K. w 2017 roku wskazano m. in. „§ 56 ust. 2 – (…). Pożytki z mienia Spółdzielni w osiedlu nie mogą być ewidencjonowane jako przychód nieruchomości osiedla. Pożytki z mienia spółdzielni są zyskiem z działalności całej spółdzielni i jako takie po potrąceniu podatków stanowią nadwyżkę bilansową, która winna być podzielona przez Walne Zgromadzenie…” Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji zważył, że żądanie powoda zasługiwało na uwzględnienie. Wskazał na przepisy art. 42 § 2 i 3 ustawy prawo spółdzielcze dotyczące powództwa o ustalenie nieważności uchwały spółdzielni lub jej uchylenia. Podniósł również, że strona musi wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności uchwały w oparciu o art. 189 k.p.c. Sąd Okręgowy dokonał oceny, iż zaskarżona uchwała nr (...) jest sprzeczna z prawem. Podniósł, że przepis art. 18 § 1 ustawy prawo spółdzielcze stanowi, że członkowie spółdzielni mają równe prawa i obowiązki, zaś art. 18 § 2 pkt 5 wskazuje, iż każdy członek spółdzielni ma prawo do udziału w nadwyżce bilansowej. Zgodził się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt I CSK 278/15, zgodnie z którym zasada równości w odniesieniu do korzystania z nadwyżki przychodów nad kosztami musi być rozumiana jako równość względna czy równość szans, co oznacza, iż jedynie członkowie znajdujący się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, odpowiadający określonym warunkom, muszą być tak samo potraktowani. Podkreślił, że z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż różne traktowanie członków pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej uzasadnione jest miejscem położenia ich lokali mieszkalnych. W zależności od tego, na którym z czterech osiedli wyodrębnionych w spółdzielni posiada lokal mieszkalny członek spółdzielni to inaczej kształtuje się jego sytuacja. Zdaniem Sądu I instancji, to że lokale użytkowe, których właścicielem jest spółdzielnia, czy reklamy położone na gruncie należącym do spółdzielni - generujące zysk spółdzielni - znajdują się na danym osiedlu, nie może uzasadniać różnego traktowania członków spółdzielni. Zgodził się z twierdzeniami powoda, że strona pozwana nie wykazała, aby członkowie spółdzielni na tzw. „starych osiedlach” i „nowych osiedlach” byli w innej sytuacji faktycznej czy prawnej, aby członkowie spółdzielni mieszkający np. na osiedlu na którym zlokalizowany jest sklep (...) ponosili dodatkowe opłaty czy koszty z tym się wiążące, których nie ponoszą członkowie spółdzielni mieszkający na innych osiedlach. Pozwana nie wskazywała na odmienną sytuację członków niektórych osiedli, która wynikałaby np. z wniesienia przez nich innej wysokości wkładów. Strona pozwana nie może w ocenie Sądu Okręgowego skutecznie powoływać się na zapisy statutu spółdzielni, bowiem zasadą jest, że przepisy niższej rangi np. status spółdzielni, nie mogą być sprzeczne z przepisami wyższej rangi - czyli ustawami. Same przepisy statutu SM im. (...) muszą być interpretowane w sposób nie powodujący popadania w sprzeczność z przepisami ustaw, w tym ustawy prawo spółdzielcze czy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych . Sąd doszedł zatem do przekonania, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w oparciu o zapis § 56 statutu walne zgromadzenie może decydować o przeznaczeniu nadwyżki bilansowej w sposób godzący w dyspozycję art. 18 ustawy prawo spółdzielcze . Sąd I instancji wskazał dodatkowo, że na słuszność tych poglądów dotyczących zastosowania art. 18 ustawy prawo spółdzielcze statuującego zasadę równości praw i obowiązków członków spółdzielni i braku podstaw do różnicowania sytuacji członków spółdzielni z uwagi na to, na którym wyodrębnionym osiedlu mieszkają, wskazuje linia orzecznicza wypracowana w sprawie I C 862/15 Sądu Okręgowego w Nowym Sączu poparta wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I ACa 260/17. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 42 § 2 ustawy prawo spółdzielcze . O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności na wynik procesu oraz zasadą kosztów celowych. Apelację od wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, - zbyt lakoniczne uzasadnienie, - błędną wykładnię art. 18 § 1 i 2 pkt 5 ustawy prawo spółdzielcze . Strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powód wniósł o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej jako niezasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie mógł podlegać uwzględnieniu zarzut dotyczący lakoniczności i braku czytelności uzasadnienia wyroku, a zatem naruszenia przez Sąd I instancji art. 327 1 § 1 k.p.c. który wszedł w życie w dniu 07.11.2019 r. (uprzednio art. 328 § 2 k.p.c. ) Uzasadnienie wyroku nie jest skrótowe i zawiera niezbędne rozważania Sądu na temat okoliczności przemawiających za stwierdzeniem nieważności przedmiotowej uchwały. Znane są zatem motywy i przesłanki jakimi kierował się sąd w rozstrzygnięciu sprawy. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie (zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2015 roku, sygn. akt I ACa 1067/14, LEX nr 1711373) naruszenie wymagań, jakim winno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia sądu, może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Tego rodzaju zasadniczych wad motywy zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego nie zawierają. Możliwa jest pełna weryfikacja rozstrzygnięcia i dokonanie jego kontroli instancyjnej, również przy uwzględnieniu obowiązującego modelu apelacji pełnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenia stanu faktycznego zostały poczynione przez Sąd I instancji prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 § 1 k.p.c. , co sprawiło, że tutejszy Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Prawidłowe ustalenia faktyczne stanowiły konsekwencję przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy poprawnej oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i stały się one podstawą dokonania właściwych rozważań prawnych. Rozważania Sądu Okręgowego są również właściwe, wszechstronne i należycie osadzone zarówno w materiale dowodowym sprawy, jak i w przepisach prawa. Apelująca zarzuca co prawda Sądowi I instancji brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jednakże nie wskazuje jakie dokładnie okoliczności nie zostały ustalone w stanie faktycznym i w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody. Ponadto wbrew twierdzeniom pozwanej Sąd Okręgowy wskazał jakie przepisy Statutu pozwanej spółdzielni są niezgodne z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz. U. z 20121 r., poz. 648). Podał, iż § 56 statutu stanowi o możliwości podjęcia przez Walne Zgromadzenie decyzji o przeznaczeniu nadwyżki bilansowej w sposób godzący w przepis art. 18 ustawy Prawo spółdzielcze . Z takim wnioskiem Sądu I instancji należy się zgodzić. Zgodnie bowiem z art. 18 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze prawa i obowiązki wynikające z członkostwa w spółdzielni są dla wszystkich członków równe. Jak stanowi zaś § 2 pkt 5 członek spółdzielni ma prawo udziału w nadwyżce bilansowej. Słusznie powołał się Sąd I instancji na pogląd Sądu Najwyższego dotyczący zasady równości szans członków przy dzieleniu nadwyżki bilansowej, co do członków spółdzielni znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej i którzy muszą być traktowani na takich samych zasadach. Strona pozwana w apelacji powoływała się na zróżnicowanie członków spółdzielni w zakresie obciążania ich kosztami utrzymania lokali użytkowych, jednak nie wykazała tej okoliczności. Nie sposób zatem przyjąć, aby mieszkańcy osiedli „nowych” czyli (...) i (...) tylko z uwagi na brak usytuowania na ich terenie przynoszących dochody lokali użytkowych, czy reklam byli traktowani w sposób tak odmienny od mieszkańców osiedli „starych” – (...) i Z. , gdzie te dochody są uzyskiwane. Skoro podlegająca podziałowi kwota dodatniego wyniku pochodzi z działalności gospodarczej całej spółdzielni, to powinna ona zostać przeznaczona na pokrycie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stosownie do powierzchni, nie zaś zysku danego, konkretnego osiedla. Jak słusznie podnosił Sąd I instancji postępowanie w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Krakowie sygn. akt I C 1331/11 nie miało za przedmiot identycznych roszczeń jak w niniejszej sprawie, bowiem wówczas członek spółdzielni dochodził uchylenia uchwały nr (...) zmieniającej dotychczasowy statut spółdzielni (...) w K. w zakresie odrębnego rozliczania osiedli z uwagi na pokrzywdzenie członków spółdzielni. Niniejsza sprawa dotyczy zaś stwierdzenia nieważności uchwały jako niezgodnej z prawem. Ponadto powołanie się strony pozwanej na wyrok i postępowanie prowadzone w sprawie I C 1331/11 nie stanowi wykazania innej sytuacji prawnej i faktycznej członków różnych osiedli. Strona pozwana nie udowodniła zatem by dokonanie rozliczenia wbrew zasadzie z art. 18 § 1 i § 2 pkt 5 było uzasadnione szczególnymi okolicznościami różnicującymi członków spółdzielni, która stanowi jeden podmiot, nie zaś w podziale na poszczególne osiedla. Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie oddalił apelację strony pozwanej o czym orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. w oparciu o § 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 zd. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.265). SSO (del.) Krzysztof Lisek SSA Paweł Rygiel SSA Anna Kowacz - Braun