Sad powszechny, X Ga 124/14

(1). Sprawcą zdarzenia był P. B. ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych na podstawie umowy zawartej z pozwanym. Poszkodowany J. S.

(1)zawarł z powódką umowę najmu samochodu zastępczego marki V. (...) nr rej. (...) , na okres od dnia 11 listopada 2012 r. do dnia 26 listopada 2012 r. włącznie. Strony ustaliły, iż cena najmu w/w samochodu będzie wynosiła 240 zł netto za każdy dzień najmu. Wynajęcie samochodu zastępczego było uzasadnione, po pierwsze niemożnością korzystania z uszkodzonego pojazdu, a po drugie potrzebą korzystania z auta w związku z dojazdem do pracy. Strony w/w umowy najmu zawarły również w dniu 11 listopada 2012 r. umowę cesji na podstawie której powódka nabyła prawo do odszkodowania z tytułu szkody komunikacyjnej z dnia 10 listopada 2012 r. w zakresie odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody. O cesji wierzytelności pozwany został powiadomiony pismem z dnia 11 listopada 2012 r. Z tytułu umowy najmu powódka wystawiła fakturę VAT nr (...) z dnia 10 grudnia 2012 r. na łączną kwotę 4.428,20 zł z terminem płatności przypadającym na dzień 10 grudnia 2012 r. Jako płatnika powódka wskazała pozwanego w wystawionej fakturze VAT. Powódka przyznaje, że pozwany spełnił jej roszczenie jedynie częściowo wypłacając na jej rzecz z tego tytułu kwotę 2.952 zł uznając za uzasadniony okres trwania najmu pojazdu zastępczego jako 10 dni. W dniu 24 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w P. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w całości zgodny z żądaniem pozwu, zasądzając ponadto od pozwanego na rzecz powoda kwotę 204,50 zł tyt postępowania. W dniu 3 czerwca 2013 r. pozwany z dochowaniem ustawowego terminu złożył sprzeciw od ww. nakazu zapłaty, w którym wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany przyznał, iż w dniu 10 listopada 2012 r. doszło do wypadku komunikacyjnego, na skutek którego uszkodzeniu uległ pojazd będący własnością poprzednika prawnego powódki tj. J. S.

(1). Sprawcę kolizji oraz pozwanego łączyła w tym czasie umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Pozwany przyznał również, iż po przeprowadzonym postępowaniu likwidacyjnym zakwalifikował szkodę jako całkowitą i wypłacił na rzecz właściciela pojazdu kwotę 3.600 zł tytułem szkody całkowitej oraz na rzecz powódki kwotę w wysokości 2.952 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego za 10 dni. Pozwany uznał za bezzasadne w całości roszczenie o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres dalszych 5 dni, wskazując że w dniu 13 listopada 2012 r. dokonał oględzin uszkodzonego pojazdu, stwierdzając szkodę całkowitą. Pozwany uznał wic, za uzasadniony okres najmu w okresie 3 dni od początku najmu do dokonania oględzin i dalszych 7 dni niezbędnych do nabycia przez poszkodowanego pojazdu. Pozwany przeprowadził czynności likwidacyjne sprawnie i w krótkim czasie ustalił wysokość szkody. W odpowiedzi na sprzeciw powódka podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia wskazując, że w przypadku wystąpienia szkody całkowitej zwrot kosztów wynajmu należy się za cały okres do momentu wypłaty odszkodowania. Dopiero w momencie wypłaty odszkodowania poszkodowany ma możliwość nabycia nowego pojazdu. Wyrokiem z 12 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w P. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.476 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu obciążył w całości pozwanego i w związku z tym zasądził od niego na rzecz powódki kwotę 2717 zł, w tym kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 24 maja 2012 r. doszło do wypadku drogowego w wyniku którego uszkodzony został samochód marki F. (...) nr rej. (...) , będący własnością J. S.

(1). Sprawca zdarzenia - P. B. był związany z pozwanym umową ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Pomiędzy powódką, a J. S.

(1)została zawarta umowa najmu pojazdu zastępczego marki V. (...) , nr rej. (...) . Strony umowy najmu ustaliły stawkę dzienną tytułem najmu na kwotę 240 zł netto dziennie. Konieczność wy zastępczego została uzasadniona potrzebą wykorzystywania auta w związku z dojazdami na studia. W dniu 26 listopada 2012 r. powódka wystawiła fakturę VAT nr (...) za okres najmu wynoszący 15 dni na kwotę 4.428,00 zł. Jednocześnie na mocy umowy cesji wierzytelności z dnia 11 listopada 2012 r. zawartej przez powódkę z J. S.

(1)jako płatnika należności wynikających z w/w faktury powódka wskazała pozwanego. Przelew wierzytelność obejmował prawo do odszkodowania przysługujące poszkodowanemu od pozwanego z tytułu wypadku z dnia 10 listopada 2012 r. w zakresie kosztów najmu pojazdu zastępczego. Pozwany został powiadomiony przez cedenta o cesji wierzytelności pismem z dnia 11 listopada 2012 r. W dniu 13 listopada 2012 r. pozwany sporządził protokół szkody na pojeździe J. S.

(2)stwierdzając szkodę całkowitą, o czym poinformowano poszkodowanego pismem z dnia 22 listopada 2012 r. W toku postępowania likwidacyjnego skorygowano następnie wartość pozostałości, o czym poinformowano poszkodowanego pismem z dnia 30 listopada 2012 r. Pismem z dnia 28 listopada 2012 r. pozwany przyznał poszkodowanemu kwotę 2.952 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego. Sąd podkreślił, że między faktem uszkodzenia - w wyniku wypadku - samochodu używanego przez poszkodowanego, a faktem wynajęcia przez niego innego samochodu i poniesienia kosztów z tego tytułu, istnieje normalny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 kc. Zgodnie z orzecznictwem, zakład ubezpieczeń jest zatem odpowiedzialny za szkodę w postaci kosztów najmu pojazdu zastępczego. Okresem, za który przysługuje poszkodowanemu zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego jest zaś okres, w którym poszkodowany faktycznie nie był w stanie używać własnego pojazdu. Z tego względu Sąd uznał, że powódce należy się odszkodowanie za cały okres najmu pojazdu zastępczego, a więc za 15 dni. Pozwany wypłacił poszkodowanemu należne odszkodowanie z tytułu szkody całkowitej najwcześniej w dniu 30 listopada 2012 r. Dopiero od tego czasu poszkodowany miał więc możliwość nabycia nowego pojazdu, skoro dopiero najwcześniej w dniu 30 listopada 2013 r. zakład ubezpieczeń naprawił w pełni szkodę z tytułu uszkodzenia pojazdu. Stawka najmu nie była w toku postępowania kwestionowana, w związku z czym należne odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego wyniosło kwotę 4.428 zł. Skoro pozwany wypłacił z tego tytułu odszkodowanie w kwocie 2.952 zł, do zapłaty pozostała kwota 1.476 zł. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w części, w punkcie 1 wyroku ponad zasądzoną kwotę 295,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz w punkcie 2 wyroku w całości oraz wnosząc o jego zmianę w pkt 1 poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 295,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz w pkt 3 poprzez prawidłowe rozdzielenie kosztów procesu w stosunku do wyniku procesu i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przez Sądem I instancji oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem II instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w pkt 1, co do kwoty 1.180,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz w pkt 3 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w P. , przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach prowadzonego postępowania.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 232 kpc poprzez nierozważenie całości zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie jego oceny niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że pozwana wypłaciła poszkodowanemu odszkodowanie z tytułu szkody całkowitej najwcześniej w dniu 30 listopada 2012 r. oraz pominięcie okoliczności, iż poszkodowanemu J. S.

(1)już dnia 22 listopada wypłacono odszkodowanie w wysokości 2 400 zł tytułem szkody całkowitej co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że najem pojazdu zastępczego był celowy i ekonomicznie uzasadniony po dniu 22 listopada 2012 r., tj. po dniu wydania przez pozwaną decyzji o kwalifikacji szkody w pojeździe marki F. o n rej. (...) 245EK oraz przyznania i wypłaty poszkodowanemu J. S.

(1)brutto tytułem odszkodowania za stwierdzoną szkodę całkowitą,

1. art. 233 § 1 kpc z zw. z art. 227 kpc poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że powód dowiódł, aby najem pojazdu zastępczego po dniu 22 listopada 2012 r. przez okres kolejnych 4 dni był celowy i ekonomicznie uzasadniony,
2. art. 361 § 1 kc w zw. z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 822 § 1 i 2 kc w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że poszkodowany zasadnie najmował pojazd zastępczy po dniu 22 listopada 2012 r., tj. po dniu wydania przez pozwaną decyzji o zakwalifikowaniu szkody w pojeździe stanowiącym własność powoda jako szkody całkowitej i wypłacie odszkodowania w kwocie 2 400 zł brutto tytułem zaistniałej szkody całkowitej. W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które poparł rzetelną analizą zebranych dowodów, a ocena ta odpowiada zasadom logiki i obejmuje wszystkie istotne dla wyrokowania okoliczności sprawy. Sąd I instancji dokładnie określił dowody, na których się oparł, wyjaśnił podstawę prawną wyroku i przytoczył szczegółowo argumentację jurydyczną, która przywiodła go do wydania rozstrzygnięcia. Zaskarżone orzeczenie jest słuszne i odpowiada prawu, a jego uzasadnienie spełnia wymagania opisane w przepisie art. 328 § 2 kpc , pozwalając na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Tym samym Sąd odwoławczy ustalenia te oraz ich ocenę prawną podziela i przyjmuje za własne, czyniąc je integralną częścią swojego stanowiska i uznając za zbędne ponowne szczegółowe przytaczanie tych samych argumentów. W ocenie Sądu Okręgowego, apelacja pozwanej jest jedynie polemiką z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, nie zawiera natomiast argumentów pozwalających na zmianę wyroku w postulowanym przez nią zakresie. Na wstępie wskazać należy, że w celu rozstrzygnięcia o zasadności i wysokości odszkodowania z tytułu ubezpieczenia OC konieczne jest sięgnięcie do przepisów kodeksu cywilnego przewidujących zakres odpowiedzialności za szkodę, w szczególności do art. 361 § 1 i 2 kc. Przepisy te przewidują odpowiedzialność za szkodę i wynikający z niej obowiązek zapłaty odszkodowania w granicach adekwatnego związku przyczynowego (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03, OSNC 2004/1/4, Prok.i Pr.-wkł. 2003/10/33, Wokanda 2003/11/1, Biul.SN 2003/3/12, M.Prawn. 2003/8/338). Niewątpliwie koszt najmu pojazdu zastępczego pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą w postaci uszkodzenia pojazdu poszkodowanego, zatem prawidłowo Sąd I instancji uznał co do zasady istnienie związku przyczynowego między uszkodzeniem pojazdu, a szkodą polegającą na niemożności korzystania z pojazdu uszkodzonego, co prowadziło do konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów wynikających z najmu pojazdu zastępczego. Konieczność wynajęcia przez poszkodowanego innego pojazdu jest zatem normalnym następstwem uszkodzenia jego pojazdu w taki sposób, że nie mógł z niego korzystać. Powyższe stwierdzenie wynika z faktu, że podstawową funkcją odszkodowania jest kompensacja, a to z kolei oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan naruszony zdarzeniem wywołującym szkodę. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem judykatury, pojęcie ,,szkody” oznacza różnicę pomiędzy stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem jego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01,OSNC 2002/6/74). Niewątpliwie utrata możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej uszkodzenia stanowi szkodę majątkową. Jeżeli więc poszkodowany poniósł w związku z tym koszty, które były konieczne do wyrównania efektów tej szkody, to mieszczą się one w granicach skutków zdarzenia, które tę szkodę wywołało. Powyższe rozważania przesądzają o konieczności objęcia odszkodowaniem z tytułu ubezpieczenia OC kosztów najmu pojazdu zastępczego. Nie można jednak tracić z pola widzenia okoliczności niniejszej sprawy, w której sporna nie jest sama zasadność zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, lecz rozmiar szkody poniesionej przez poszkodowanego, a to wobec kwestionowania przez stronę przeciwną długości okresu koniecznego wynajmu pojazdu zastępczego. Wskazać zatem należy, że wysokość odszkodowania odpowiadać powinna wartości wydatków koniecznych, poniesionych w celu czasowego używania pojazdu zastępczego w okresie, kiedy poszkodowany nie miał możliwości korzystania z pojazdu w wyniku jego uszkodzenia. Słusznie uznał Sąd I instancji, że powódce należy się odszkodowanie za cały okres najmu pojazdu zastępczego (15 dni), skoro pozwana wypłaciła poszkodowanemu należne odszkodowanie z tytułu szkody całkowitej najwcześniej w dniu 30 listopada 2012 r. Dopiero z chwilą wypłacenia przez pozwaną pełnego odszkodowania, poszkodowany miał bowiem możliwość nabycia nowego pojazdu, a więc dopiero z tą chwilą ustała potrzeba najmu pojazdu zastępczego. W apelacji pozwana podnosi, że najem pojazdu zastępczego przestał być celowy i ekonomicznie uzasadniony po dniu 22 listopada 2012 r., bowiem w tym dniu pozwana wydała decyzję o zakwalifikowaniu szkody w pojeździe poszkodowanego oraz przyznaniu i wypłacie odszkodowania w kwocie 2.400 zł z tytułu stwierdzonej szkody całkowitej. Pozwana pomija jednak okoliczność, że w toku postępowania likwidacyjnego, po przeprowadzeniu powtórnych oględzin uszkodzonego pojazdu, skorygowano wartość pozostałości na kwotę 1.800 zł (uprzednio 3.000 zł). W związku z powyższym, pismem z 30 listopada 2012 r., pozwana poinformowała poszkodowanego o przyznaniu dopłaty w wysokości 1.200 zł. Podkreślenia natomiast wymaga, że dopiero z chwilą wypłaty pełnego odszkodowania poszkodowany miał możliwość nabycia innego pojazdu, w konsekwencji czego ustała potrzeba najmu pojazdu zastępczego. Nastąpiło to zaś najwcześniej 30 listopada 2012 r., skoro 30 listopada 2012 r. pozwana wystosowała do poszkodowanego pismo z informacją o wypłacie reszty odszkodowania. Powyższe stanowisko znajduje też potwierdzenie w judykaturze. W wyroku z 8 września 2004 r. (IV CK 672/03, Lex nr 146324) Sąd Najwyższy wskazał, że postulat pełnego odszkodowania przemawia za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożnością korzystania z niego wskutek zniszczenia, z tym że tylko za okres między dniem zniszczenia a dniem w którym poszkodowany może nabyć analogiczny pojazd, nie dłuższy jednak niż za czas do zapłaty odszkodowania. Nie naruszył zatem Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, w opisany w apelacji sposób. Nietrafne okazały się też zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 233 § 1 kpc , w postulowanym w apelacji zakresie. Przypomnienia wymaga, iż ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów, tj. rozstrzygnięcia spornych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Powinna odpowiadać regułom logicznego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. Jeżeli więc z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w omawianym przepisie, choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko zatem w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wykazanie, czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych (wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00, Lex nr 80273). W razie postawienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 kpc jego wykazanie nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji dowodów zebranych w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, iż ocena przyjęta przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy, zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądowe stosowanie prawa (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00, Lex nr 55499). Apelacja wniesiona przez pozwaną nie czyni zadość tym wyżej wymienionym wymaganiom, a zatem zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc jest nieusprawiedliwiony. W istocie zarzuty naruszenia przepisów postępowania dowodowego stawiane przez pozwaną w apelacji wynikają z odmiennej ich oceny prawnej dokonywanej przez pozwaną. Zdaniem pozwanej, w chwilą wypłacenia części odszkodowania, najem pojazdu zastępczego przez poszkodowanego utracił przymiot konieczności. Stanowiska tego nie sposób jednak zaaprobować. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 kpc , orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania w instancji odwoławczej orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc oraz § 6 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1349). SSO Wanda Migdał SSO Ryszard Trzebny SSR Grażyna Weleda