Sad powszechny, II Cz 625/13

Sygn. akt II Cz 625 /13 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny – Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Janusz Kasnowski (spr.) Sędziowie: SO Bogumił Goraj SO Aurelia Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Dyrektora (...) w T. (wierzyciela) przeciwko D. P. (dłużnikowi) o egzekucję świadczenia pieniężnego na skutek zażalenia wnioskodawcy (wierzyciela) na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2013r. w sprawie XII Co 5000/13 postanawia : uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 (pierwszym) i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt II Cz 625/13 UZASADNIENIE Dyrektor (...) w T. złożył skargę na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy M. P. z dnia 29 kwietnia 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wezwania wierzyciela do zapłaty kosztów postępowania tytułem zwrotu wydatków gotówkowych w sprawie Km 289/13. W odpowiedzi na powyższą skargę Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy M. P. wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt XII Co 5000/13, odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia, powołując się na art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. , Sąd I instancji stwierdził, że jedną z przesłanek procesowych jest wymóg posiadania zdolności sądowej. W przypadku braku tej przesłanki postępowanie toczyć się nie może. Jeżeli brak tej przesłanki jest pierwotny, a zatem istnieje w dniu wniesienia powództwa sąd odrzuca pozew, bądź skargę czy wniosek. Dyrektor (...) w T. , w ocenie Sądu Rejonowego, nie posiada własnej zdolności sądowej w rozumieniu art. 64 k.p.c. Niezależnie zatem od zdolności Dyrektora (...) w T. , jako organu egzekucyjnego, uprawnionego do wystawienia tytułu wykonawczego, przechodząc na grunt postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, w zgodzie z art. 64 k.p.c. , jako stronę wskazać należy osobę prawną reprezentowaną w konkretnym przypadku przez Dyrektora (...) w T. , tj. Skarb Państwa. Postanowienie w całości zaskarżył Dyrektor (...) w T. (Skarb Państwa), wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący nie podzielał stanowiska Sądu Rejonowego, że Dyrektor (...) nie ma samodzielnej zdolności sądowej, choć jest wierzycielem w sprawie. Podniósł dodatkowo, że gdyby jednak uznać, iż Dyrektor (...) występuje jako statio fisci Skarbu Państwa, to przed odrzuceniem jego skargi powinien zostać wezwany do uzupełnienia braku w postaci właściwego określenia strony postępowania, jako Skarbu Państwa – zgodnie z art.199§2 kpc , bo nie jest to brak nieusuwalny (zażalenie – k.26 do 29). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Sąd Okręgowy podziela zapatrywanie Sądu I instancji, że o ile w postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor (...) jest wierzycielem i w takim charakterze uczestniczy w postępowaniu, to w sądowym postępowaniu egzekucyjnym może działać jedynie jako statio fisci Skarbu Państwa, który jest osobą prawną (w ujęciu art.33 kc ) i zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art.64§1 kpc posiada zdolność sądową. Natomiast Dyrektor (...) podejmuje za niego czynności procesowe (zgodnie z art.67§2 kpc ), do których należy także możliwość wniesienia skargi na czynności komornika sądowego. Zatem nie czyniąc szerszego wywodu stwierdzić należy, że w tej sprawie Dyrektor (...) w T. działał za Skarb Państwa będący uczestnikiem sądowego postępowania egzekucyjnego. Nie można natomiast podzielić stanowiska Sądu Rejonowego, że – w tak oczywistej sytuacji - skarga na czynności komornika sądowego została wniesiona przez podmiot nieoznaczony jako statio fisci Skarbu Państwa, a przez to podlegała automatycznie odrzuceniu na podstawie art. 199 § 3 k.p.c. (w związku z art.13§kpc ). Wiedza na temat sposobu reprezentacji Skarbu Państwa przez Dyrektora (...) jest znana Sądowi z urzędu. Zgodzić się należy, że obowiązek właściwego oznaczenia strony inicjującej postępowanie spoczywa na tej stronie, jednakże w praktyce za ukształtowany uważany jest pogląd, iż Sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że Sąd Rejonowy mógłby odrzucić skargę na czynności komornika sądowego dopiero po uprzednim wezwaniu skarżącego (Dyrektora (...) ) do usunięcia braku zdolności sądowej poprzez wskazanie czy działa za Skarb Państwa i złożeniu przez Dyrektora odpowiedzi, iż jest uprawniony do samodzielnego działania (bo ma zdolność sądową) lub nie udzielenia Sądowi odpowiedzi w zakreślonym terminie. Sąd tego nie uczynił, a zatem odrzucenie skargi na czynności komornika sądowego na podstawie art.199§1 pkt 3 i § kpc (w związku z art.13§kpc ), a z pominięciem wymogów art.199§kpc w związku z art.13§2 kpc ) było działaniem niewłaściwym. Znane jest Sądowi odwoławczemu zapatrywanie Sądu Najwyższego, do którego odwołał się Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jednakże – w okolicznościach tej sprawy – taki nadmierny formalizm w działaniu Sądu I instancji nie znajduje uzasadnienia. Mając powyższe okoliczności na uwadze i przyjmując, że w tej sprawie Dyrektor (...) w T. działa za Skarb Państwa Sąd odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego (merytorycznego) rozpoznania, gdyż nie rozpoznał on istoty sprawy (na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. ). Rozpoznając skargę Sąd Rejonowy oceni, czy umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika było zasadne, jak również czy Komornik słusznie wezwał wierzyciela do zapłaty kosztów postępowania tytułem zwrotu wydatków gotówkowych.