Sad powszechny, IV RC 59/21

Sygn. akt: IV RC 59/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2021r. Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Katarzyna Rybczyńska Protokolant: Dorota Krupińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2021r. w R. sprawy z powództwa J. S. przeciwko S. S. o obniżenie alimentów 1) obniża z dniem 1 marca 2021 r. alimenty zasądzone od J. S. na rzecz S. S. do kwoty po 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) miesięcznie płatne z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, a to w miejsce alimentów ustalonych na rzecz S. S. w wysokości po 900 zł (dziewięćset złotych) miesięcznie mocą ugody zawartej 30 czerwca 2020 roku przed mediatorem P. K. , zatwierdzonej mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z 7 sierpnia 2020 roku w sprawie o sygnaturze akt IV RC 72/20; 2) w pozostałej części powództwo oddala; 3) odstępuje od obciążania pozwanego kosztami procesu. Sygn. akt IV RC 59/21 UZASADNIENIE Powód J. S. domagał się obniżenia miesięcznych alimentów ustalonych na rzecz pozwanego S. S. ustalonych ugodą mediacyjną zawartą przed mediatorem P. K. w sprawie o sygn. akt IV RC 72/20, z 900 zł do 100 zł miesięcznie. W uzasadnieniu pozwu podał, że pozwany uprawniony jest do wypłaty środków z polisy ubezpieczenia stypendialnego N. N. w trzech transzach po 9.000 zł począwszy od 2020 roku. Środki te w całości pokrywają koszty utrzymania i wychowania pozwanego. Ponadto pozwany korzysta z niefinansowej formy wsparcia powoda poprzez korzystanie z jego własnościowego mieszkania w C. , które pozwany mógłby wynająć i czerpać z niego zyski. Dodał nadto, że pozwany nie czyni starań aby otrzymać rentę socjalną. Od 2019 roku stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu z uwagi na stany lękowe, zmęczenie oraz problemy z pamięcią. Z tego powodu od 4 stycznia 2020 roku do końca czerwca 2020 roku przebywał na zwolnieniu L4. Następnie od lipca 2020 roku otrzymał zasiłek rehabilitacyjny, który pobiera do dnia dzisiejszego. (k. 3-4) W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując, że od czasu ustalenia ostatniego obowiązku alimentacyjnego, nie zaszły istotne okoliczności skutkujące zmianę powyższego stosunku zobowiązaniowego. Wskazał nadto, że od października 2020 roku pobiera naukę na Uniwersytecie Ekonomicznym w K. na Wydziale Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna w trybie dziennym. Polisa, o której wskazał powód, opłacana była przez osiemnaście lat i miała stanowić jego zabezpieczenie dorosłego życia. Nadto wskazał, że w mieszkaniu w C. mieszka od urodzenia. Poprzednim właścicielem był jego dziadek, który ustanie obiecał mu możliwość zamieszkiwania we wskazanym lokalu oraz podział w zyskach przy ewentualnym zbyciu. (k. 34-35) Na rozprawie w dniu 13 lipca 2021 roku strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe ( k. 51-52). Sąd ustalił. S. S. urodzony (...) pochodzi ze związku małżeńskiego A. S. i J. S. . Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach, Ośrodka (...) w R. z 20 grudnia 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt II RC 863/11 rozwiązano małżeństwo rodziców pozwanego. Ostatnie alimenty na rzecz pozwanego zostały ustalone ugodą mediacyjną zawartą przed mediatorem P. K. w kwocie po 900 zł miesięcznie. Postanowieniem z 7 sierpnia 2020 roku wydanym przez Sąd Rejonowy w Rybniku w sprawie o sygn. akt IV RC 72/20, zatwierdzono ugodę mediacyjną. W dacie powołanego orzeczenia powód miał 54 lata. Od ośmiu lat był pacjentem w przychodni nefrologicznej w K. . Był po dwóch operacjach ucha i wszczepieniu implantu. Pozostawał pod opieką (...) Centrum (...) w K. . Posiadał przepuklinę kręgosłupa, która przez kilka dni w roku powodowała objawy chorobowe. Korzystał z opieki psychoterapii i psychiatrii z powodu zmęczenia, senności i ataków lęku. Z tego powodu od 4 stycznia 2020 roku pozostawał na zwolnieniu lekarskim. Zarobki zobowiązanego oscylowały w granicach 5.641,50 zł netto miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania powoda oraz wszystkie zobowiązania, w tym alimentacyjne wynosiły 4.288,90 zł. Matka pozwanego miała wówczas 46 lata. Posiadała stałą pracę. Zamieszkiwała wraz z synami w mieszkaniu powoda, za które opłacała wszystkie rachunki. Obaj synowie w tym czasie pobierali naukę w szkole. Zasądzone alimenty na obu synów oraz własne wynagrodzenie, pozwalały zaspokoić większość potrzeb uprawnionego. Pozwany miał wówczas 20 lat. Od października 2020 roku pobierał naukę na Uniwersytecie Ekonomicznym w K. na Wydziale Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna w trybie dziennym. W maju 2018 roku miał próbę samobójczą, przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Miesięczne wydatki pozwanego wynosiły około 1.800 zł. Powód obecnie ma 55 lat. Mieszka sam w domu jednorodzinnym. Od 4 stycznia 2020 roku do 30 czerwca przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu stanów lękowych, ciągłego zmęczenia i kłopotów z pamięcią. Jest pod stałym nadzorem nefrologicznym. Z powodu niedosłuchu przeszedł dwie operacje ucha i wszczepienia implantu. Korzysta tylko z nieodpłatnych wizyt w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. U powoda zdiagnozowano także przepuklinę kręgosłupa lędźwiowego. Z tego powodu, w przypadku zaostrzenia objawów uczęszcza na zabiegi rehabilitacyjne. Dziesięć takich zabiegów kosztowało 500 zł. Od lipca 2020 roku powód pobierał zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 1.698 zł miesięcznie. Od 1 lipca 2021r. nie ma dochodów, stara się o rentę, złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powód od 1980r. prowadzi nadto działalność gospodarczą związaną z edukacją leśną, organizowaniem gier i zabaw dla dzieci. Z tego tytułu w 2021r. osiągnął dochód brutto w wysokości około 2.778 zł. Zatrudnia dwóch pracowników: jednego na podstawie umowę zlecenie, a drugiego na podstawie umowy o działo. Powód od 18 lat opłaca pozwanemu polisę ubezpieczenia stypendialnego N. N. nr (...) , którą pozwany może wypłacać w transzach po około 9.000 zł począwszy od 2020 roku. Powód spłaca dwa kredyty. Pierwszy w KZP Oświata w wysokości 720 zł miesięcznie. Ostatnia rata przewidziana jest na październik 2022 roku. Kolejny kredyt został zaciągnięty w Banku (...) , którego miesięczna rata wynosi 784,01 zł, powód ma spłacać do lipca 2024 roku. Powód posiada papiery wartościowe o wartości około 5.000 zł. Jest również właścicielem mieszkania w C. , które otrzymał od swoich rodziców. Obecnie mieszka w nim jego była żona – A. S. oraz jego dwóch synów, w tym pozwany. Opłaty za media ponoszą użytkownicy, natomiast powód opłaca fundusz remontowy w wysokości 150 zł miesięcznie. Powód na drugiego syna łoży alimenty w kwocie po 750 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki powoda przedstawiają się następująco: - gaz 17 zł, - wywóz śmieci 13 zł, - żywność 500 zł, - kosmetyki 40 zł, - środki czystości 50 zł, - energia elektryczna 20 zł, - opał 84 zł, - podatek od nieruchomości 39 zł, - leki 100 zł, - zabiegi rehabilitacyjne 125 zł, - podatek od nieruchomości 39 zł, - podatek od nieruchomości w C. 12 zł, - fundusz remontowy w C. 150 zł. Łącznie wydatki wynoszą 1.189 zł, a ponadto rata alimentacyjna na drugiego z synów 750 zł miesięcznie. Matka pozwanego A. S. ma obecnie 47 lat. Mieszka wraz z synami w mieszkaniu w C. , którego właścicielem jest powód J. S. . Opłaca drugiemu synowi M. S. polisę ubezpieczenia stypendialnego, którą będzie mógł wypłacać w transzach po około 9.000 zł za około 1,5 roku. Pozwany S. S. ma obecnie 21 lat. W 2018 roku podjął próbę samobójczą. Z tego powodu przebywał sześć tygodni w szpitalu. Obecnie jest pod stałą opieką psychiatryczną w (...) dla (...) w R. . U pozwanego zdiagnozowano przewlekłą chorobę psychiatryczną ChAD i z tego powodu przyjmuje na stale leki. Pozostaje również pod opieką ortodontyczną. Od 1 października 2020 roku studiuje na Uniwersytecie Ekonomicznym w K. na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna w trybie stacjonarnym. Planowany termin ukończenia studiów został określony na 30 września 2023 roku. Uczelnia nie pobiera od pozwanego czesnego. Pozwany zdał wszystkie egzaminy z wyjątkiem języka angielskiego, do którego podejdzie w sierpniu. W czerwcu 2021 roku przebywał na wolontariacie w Hiszpanii, gdzie pomagał osobom z głębokimi upośledzeniami umysłowym i chorobami psychicznymi. Z polisy ubezpieczenia stypendialnego N. N. nr (...) , podjął już część środków. Obecnie pozostały do podjęcia trzy transze w kwotach: 9.000 zł, 9.000 zł oraz 6.500 zł. dowód: akta sprawy IV RC 411/18, IV RC 72/20, potwierdzenia przelewów k. 5, 10-14, rachunki i faktury k. 6, zestawienie kosztów k. 7, rozliczenie PIT k. 8-9, historia transakcji k. 15, plan spłat ratalnych k. 16, pismo k. 44-47, karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 48, zaświadczenie k. 49, 50, przesłuchanie powoda k. 51-52, oświadczenie pełnomocnika pozwanego k. 51v. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody przeprowadzone w sprawie, szczegółowo powyżej opisane. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda jako szczerym i spontanicznym, wydatki powoda odpowiadają ponadto zasadom doświadczenia życiowego, a ponadto powód przedstawił dokumenty dla wykazania wysokości swoich dochodów oraz zobowiązań. Pozwany nie stawił się na rozprawie, nie złożył zeznań. Sąd zważył. Powództwo częściowo zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 k.r.o , każdy z rodziców obowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Art. 138 k.r.o stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Istotą niniejszej sprawy było zatem ustalenie, czy od ostatniego orzeczenia w przedmiocie alimentów nastąpiła takowa zmiana stosunków po stronie powodów oraz pozwanego. Ustalenie, czy nastąpiła zmiana stosunków, o których mowa powyżej następuje poprzez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami istniejącymi poprzednio podczas ustalania wysokości alimentów (a zatem zakresu tego obowiązku w rozumieniu art. 135 k.r.o ). Jak podkreśla SN, podstawą powództwa z art. 138 k.r.o. może być tylko zmiana stosunków, która nastąpiła nie wcześniej niż po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego alimenty (wyrok SN z 25.05.1999 r., I CKN 274/99, LEX nr 327915). Zakres świadczeń alimentacyjnych, który ustawodawca określił w art. 135 § 1 k.r.o , jest bowiem uzależniony z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej zaś od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Przez usprawiedliwione potrzeby należy rozumieć potrzeby, których zaspokojenie zapewni podmiotowi uprawnionemu do alimentów odpowiedni rozwój fizyczny i duchowy. Należy przy tym podkreślić, że opisane, usprawiedliwione potrzeby w przypadku dziecka uprawnionego do alimentów powinny być oceniane całościowo, a zatem nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych podmiotów zobowiązanych do jego utrzymania i całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku. Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można przy tym - co jednoznacznie wskazano w orzecznictwie Sądu Najwyższego - odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia te (usprawiedliwione potrzeby uprawnionego i możliwości majątkowe oraz zarobkowe zobowiązanego) w praktyce pozostają bowiem we wzajemnej zależności i obie te przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustaleniu przez sąd wysokości alimentów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1969 roku, III CRN 350/69, OSNPG 1970/2/15). Konkludując powyższe, przy ocenie zakresu obowiązku alimentacyjnego należy brać pod uwagę zatem również usprawiedliwione potrzeby własne zobowiązanego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1975 roku, III CRN 330/75, LEX nr 7777). W realiach niniejszej sprawy, Sąd zobowiązany był zbadać, czy nastąpiła istotna zmiana stosunków, o której mowa w art. 138 k.r.o. , od czasu poprzedniego ustalenia alimentów. Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego Sąd uznał, że taka zmiana stosunków nastąpiła. Pozwany S. S. uzyskał prawo do wypłaty środków zgromadzonych na polisie z ubezpieczenia stypendialnego N. N. nr (...) . w trzech transzach ma być to kwota 9000 zł, 9000 zł i 6500 zł – łącznie 24.500zł. Licząc od dnia wniesienia pozwu 1 marca 2021 do planowanego końca nauki wrzesień 2023r. jest to 31 miesięcy. Zatem z polis pozwany dysponuje miesięcznie kwotą około 790 zł. Ratę alimentacyjną powoda można zatem zmniejszyć z 900 zł do 220 zł miesięcznie, co powoduje, że pozwanemu pozostaje do dyspozycji kwota około 1010 zł. Ponadto powód opłaca ponadto fundusz remontowy mieszkania, w którym mieszka pozwany. Pozostałą część miesięcznych kosztów utrzymania pozwanego powinna ponosić jego matka, która jest również zobowiązana do jego alimentacji. Należy ponadto zauważyć, że stan zdrowia powoda i pozwanego utrzymuje się od lat na niezmiennym poziomie, a poprzednie schorzenia istniały już w 2020 roku, natomiast w sposób istotny pogorszyła się sytuacja zarobkowa powoda, który obecnie pozostaje bez regularnych dochodów poza nieznacznymi z tytułu działalności gospodarczej, wyczerpał okres zasiłkowy i podejmuje działania o przyznanie renty. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 138 k.r.o. orzekł jak w punkcie 1 wyroku i w pozostałej części powództwo oddalił. Wskazać ponadto należy, że pozwany nie stawiając się w sądzie i nie składając zeznań pozbawił się możliwości przedstawienia swoich miesięcznych usprawiedliwionych potrzeb, a dowód ten mógłby mieć wpływ na treść orzeczenia. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania pozwanego kosztami procesu. Z: 1) urlop s. ref.: 02 – 31.08.2021r.; 2) odpis wyroku z uzasadnieniem proszę doręczyć: - pełnomocnikowi pozwanego 3) kal. 14 dni. Rb., dn.15.09.2021r. SSR Katarzyna Rybczyńska