Sygn. akt VIII GC 1110/20 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2020 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Agnieszka Marczewska-Bałdyga Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Grudzińska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2020 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa N. S. i T. S. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 917 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sędzia Sądu Rejonowego Agnieszka Marczewska-Bałdyga UZASADNIENIE Powodowie N. S. i T. S. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) we W. wnieśli o zasądzenie od pozwanego (...) Sp. z. o.o. w B. kwoty 4 650,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 3 listopada 2018 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód podał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pozwany zobowiązał się do wykonania na rzecz strony powodowej usługi transportowej polegającej na przewiezieniu określonego towaru z miejsca załadunku wskazanego w umowie. Zgodnie z twierdzeniami powodów pozwany zobowiązany był do podstawienia pojazdu w dniu 16 października 2018 r. od godziny 11:00 do godziny 20:00 lub w dniu 17 października 2018 r. od godziny 8:00 do godziny 16:
- W przypadku naruszenia postanowień umowy przewozu w przedmiotowym zakresie, na mocy treści pkt 2 umowy z dnia 15 października 2018 r. nr (...) powodom przysługiwało prawo do naliczenia kary umownej w kwocie stanowiącej równowartość frachtu i obciążenia nią pozwanego. Powodowie wyjaśnili, że pozwany podstawił pojazd po czym oddalił się z umówionego miejsca załadunku, odstępując tym samym od zawartej umowy przewozu nr (...) . W związku z powyższym powodowie wystawili notę obciążeniową na rzez pozwanego z tytułu kary umownej naliczone za odstąpienie przez pozwanego od umowy i oddaleniu się z miejsca załadunku. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy, VIII Wydział Gospodarczy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodny z żądaniem pozwu. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył aby do zawarcia umowy przewozu doszło dopiero w momencie przesłania zlecenia transportowego nr (...) . Strony już w dniu 15 października 2018 r. ustaliły w jakich godzinach ma zostać zrealizowany transport tj. do godziny 21:00, 16 października 2018 r. lub rano 17 października 2018 r. Pozwany wskazał, że ustalona pomiędzy stronami wartość wynagrodzenia za wykonaną usługę była niższa niż normalna stawka rynkowa z uwagi na fakt, iż załadunek miał się odbyć wieczorem, a najpóźniej rano następnego dnia. Pozwany twierdził, że do załadunku towaru w godzinach wieczornych 16 października 2018 r. nie doszło. Pozwany podał, że powodowie poinformowali R. K. , iż około 9:00 w dniu 17 października 2018 r. towar będzie gotowy do załadunku i zostanie wydany numer referencyjny. Kierowca miał czekać do godziny 11:
- W ocenie pozwanego wykonał on umowę w sposób prawidłowy, stawił się o umówionej godzinie na miejsce załadunku i oczekiwał do ustalonej godziny na wydanie towaru oraz wystawienie numeru referencyjnego. Powodowie podtrzymali stanowisko zajęte w sprawie. Sąd ustalił, co następuje: Powodowie N. S. i T. S. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) we W. zlecili pozwanemu (...) Sp. z o.o. w B. przewóz pelletu z G. do S. . Transport miał odbyć się w dniu 16 października 2018 r. w godzinach wieczornych lub w godzinach rannych 17 października 2018 r. Ostatecznie strony ustaliły, że transport nastąpi rano 17 października 2018 r. Numer referencyjny miał zostać dostarczony pozwanemu do godziny 9:
- Dowód: zlecenie transportowe nr (...) – k. 7-8 akt, korespondencja elektroniczna – k. 9-10 akt i 41-47 akt, zeznania świadka R. K. – protokół elektroniczny – k. 78 akt, zeznania reprezentanta pozwanej spółki M. M. – protokół elektroniczny – k. 78 akt. W ogólnych warunkach zlecenia zastrzeżono, że w przypadku nie podstawienia samochodu w wyznaczonym terminie, powodom przysługiwała kara w wysokości 100% ceny frachtu. Powodowie przesłali pozwanemu (już po godzinach pracy R. K. ) wystawione zlecenie transportowe nr (...) jednakże pozwany zlecenia o tej treści nie przyjął, bowiem nie odpowiadało ono warunkom ustalonym na platformie transportowej. Dowód: zlecenie – k. 7-8 akt, zeznania świadka R. K. – protokół elektroniczny – k. 78 akt. Pozwany zwracał się do powodów o wydanie towaru, w celu jego przewozu, wskazując iż poniesie straty w związku z opóźnieniem w transporcie. Ostatecznie kierowca pozwanego oczekiwał na odbiór towaru do godziny 11:00, po czym odjechał. Ł. Ł. , reprezentujący powodów w dniu 17 października 2018 r. o godzinie 11:50 zwrócił się do R. K. reprezentującego pozwanego z pytaniem, czy auto czeka na transport. Dowód: faktura VAT – k. 11-12 akt, korespondencja elektroniczna – k. 9-10 akt i 41-47 akt. W dniu 24 października 2018 r. powodowie wystawili na rzecz pozwanego notę obciążeniową w związku z nienależytym wykonaniem umowy przewozu zawartej w dniu 15 października 2018r. w postaci zlecenia transportowego nr (...) poprzez naruszenie postanowień wynikających z treści pkt 2 umowy przewozu. Powodowie naliczyli karę umowną w wysokości 4 728,24 zł. Dowód: nota obciążeniowa wraz z potwierdzeniem nadania – k. 11-13 akt. Powodowie wezwali pozwanego do zapłaty łącznej kwoty 4 728,24 zł, wynikającej z powyższej noty obciążeniowej. Dowód: wezwanie do zapłaty – k. 14-16 akt. Wskazany stan faktyczny ustalono w oparciu o wymienione wyżej wiarygodne dokumenty prywatne, których wiarygodności nie kwestionowano jak również zeznania świadka R. K. oraz reprezentanta pozwanej spółki M. M. , które były logiczne i jasne i w związku z tym zostały ocenione przez Sąd jako wiarygodne. Sąd pominął dowód z przesłuchania strony powodowej, z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo powodów na terminie rozprawy w dniu 2 września 2020 roku. Sąd zważył, co następuje: Sąd zważył, iż w myśl z art. 774 k.c. przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Umowa przewozu ma charakter umowy konsensualnej, jest umową odpłatną i wzajemną. Objęte jej treścią zobowiązania stron dochodzą do skutku solo consensu. Sąd zważył, iż z uwagi, że miejsca odbioru przesyłki i dostarczenia przesyłki, znajdowały się w dwóch różnych krajach, a więc zastosowanie do tej umowy miała Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu towarów (CMR) z dnia 19 maja 1956 roku (Dz. U. z 1962 roku, nr 49, poz. 238, ze zmianami – dalej jako „Konwencja CMR”). Z jej art. 1 ust. 1 wynika, że Konwencję CMR stosuje się do wszelkiej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsca przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. Zgodnie natomiast z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu, spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie (por. wyrok SN z dnia 19 grudnia 1997 r., II CKN 531/97, LEX nr 496544), a na stronie pozwanej spoczywa obowiązek wykazania, że powodowi jego żądanie nie przysługuje (por. wyrok SN z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 299/06). Wskazać należy, że Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu towarów (CMR) zawiera przepisy o środkach dowodowych, na podstawie których przewoźnik może wykazać zawarcie i wykonanie przewozu, a więc również swoje prawo do wynagrodzenia. Najważniejszym z nich jest list przewozowy CMR. Funkcja dowodowa listu przewozowego CMR została wyrażona w art. 4, 7 i 9 Konwencji CMR. W świetle tych przepisów, w razie braku dowodu przeciwnego list przewozowy CMR stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Zgodnie zaś z art. 483 § 1 k.c. strony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody ( art. 484 § 1 k.c. ). Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań (wyrok SN z 8 sierpnia 2008 r., V CSK 85/08, LEX nr 457785). W pierwszej kolejności wskazać należy, że chwilą zawarcia umowy za pośrednictwem komunikatorów elektronicznych jest moment uzgodnienia między stronami tych kwestii, które objęte były negocjacjami. W świetle art. 72 § 1 k.c. , dokument elektroniczny generowany następnie przez jedną ze stron i przesyłany kontrahentowi stanowi czynność następującą już po zawarciu umowy. Brak reakcji kontrahenta na ten dokument i przystąpienie do wykonywania umowy nie może być poczytany jako zawarcie umowy o treści zgodnej z treścią przesłanego pisma czy to na podstawie art. 68 [2] k.c. , czy też na podstawie art. 69 k.c. (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt. I AGa 82/19) Ponadto milczenie nie jest oświadczeniem woli. Wręcz przeciwnie w teorii prawa cywilnego przyjmuje się, że milczenie oznacza brak zgody, a jedynie w stałych stosunkach gospodarczych brak odpowiedzi przyjmuje się za przyjęcie oferty ( art. 68 2 k.c. ). jest to wyjątek od zasady i dotyczy przedsiębiorców, a zatem nie sytuacji stron. W niniejszej sprawie oczywistym było, że obie strony były przedsiębiorcami. Natomiast w ocenie Sądu strony nie pozostawały w takich stosunkach gospodarczych, które pozwoliłyby uznać je za stałe. Wskazać należy, że reguła z art. 68 2 k.c. nie powinna być interpretowana rozszerzająco, zaś strony nie pozostawały w stałych stosunkach, nie zawierały wielokrotnie kolejnych umów. Zgodnie z wyrokiem SA w Katowicach z dnia 18 marca 2004 r., I ACa 1238/03, OSA 2005, z. 5, poz. 24, " o stałości stosunków w rozumieniu (...) art. 68 2 k.c. można mówić w sytuacji, gdy strony związane są pewnymi umowami gospodarczymi w dłuższym okresie (np. kooperacji, franchisingu itp.), powodującymi stałą współpracę gospodarczą (...). Natomiast incydentalne umowy danego typu, zawierane pomiędzy stronami co jakiś czas (...) nie mieszczą się w pojęciu «stałych stosunków» w rozumieniu omawianej regulacji i nie dają podstaw do jej stosowania, gdy nie prowadzą do powstania stałej współpracy gospodarczej". Niewątpliwie strony w niniejszej sprawie nie pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych. Wręcz przeciwnie – zawarły jedną umowę, której treść została uzgodniona na platformie transportowej, zaś pisemne zlecenie, przesłane w godzinach popołudniowych, już po zakończeniu pracy przez świadka R. K. , zawierające odmienne postanowienia, nie zostało zaakceptowane przez stronę pozwaną. Wobec niezaakceptowania przez pozwanego treści pisemnego zlecenia, nie można uznać aby strony wiązało postanowienie o obowiązku oczekiwania na podjęcie przesyłki aż do godziny 16-tej w dniu 17 października 2018 r., jak i postanowienie o karze umownej, której zapłaty domagali się powodowie w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego ponieść należy, że między szkodą a zdarzeniem, z którym ustawa wiąże powstanie odpowiedzialności, musi istnieć obiektywne powiązanie, aby zostały spełnione warunki powstania odpowiedzialności. Pozwany natomiast podstawił pojazd w czasie umówionym. Oczekiwał na wydanie towaru, co najmniej do godziny 11:00, powodowie natomiast dopiero około godziny 12, próbowali potwierdzić czy pojazd jeszcze jest obecny na miejscu załadunku. Pozwany nie miał obowiązku w nieskończoność oczekiwać na wydanie towaru, co więcej to po jego stronie mogła powstać szkoda wobec braku zleceń w tym czasie. Powodowie zobowiązali się wydać towar wieczorem bądź rano 17 października 2018 r., czego nie uczynili. Do chwili odjazdu kierowcy z miejsca planowanego załadunku, powodowie nie podali numeru referencyjnego przesyłki. Numer ten nie był również znany o godzinie 11.50, tj. w chwili przesłania ostatniej wiadomości na platformie transportowej przez pracownika powodów, co przemawia za przyjęciem, iż przesyłka ta nie była jeszcze przygotowana. W przypadku kary umownej przesłanką uzasadniającą zwolnienie dłużnika z odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jest wykazanie, że przyczyną takiego stanu rzeczy są okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W ocenie Sądu pozwany nie ponosił odpowiedzialności za niewykonanie przewozu, był bowiem gotów wykonać go w godzinach uzgodnionych poprzez platformę trans, a jedynie z przyczyn leżących po stronie powodów, nie było to możliwe. Niezależnie od powyższego, podkreślenia po raz kolejny wymaga, iż pozwanego nie wiązały postanowienia pisemnego zlecenia transportowego o karze umownej. Mając powyższe na uwadze Sąd powództwo oddalił w całości. W punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania, opierając swoje rozstrzygniecie o przepisy art. 98 § 1 kpc - zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Pozwany poniósł koszty związane z kosztami pełnomocnika w łącznej wysokości 917,00 zł. Sędzia Agnieszka Marczewska-Bałdyga