Sygn. akt IV U 191/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 października 2021 r. Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia Maria Szymańska Protokolant: sekretarz sądowy Barbara Borkowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. sprawy z odwołania E. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o zasiłek chorobowy w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. z dnia 8 marca 2021 r., znak (...) , (...) - (...) zmienia decyzję, w ten sposób, że stwierdza, że E. O. nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego z funduszu chorobowego za okres od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. w kwocie 2 751,72 zł Sygn. akt IV U 191/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 8 marca 2021 r., znak (...) , (...) - (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił E. O. prawa do zasiłku opiekuńczego od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. i od 28 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. i zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. w kwocie 2 751,72 zł. W uzasadnieniu wskazano, że do organu wpłynęło oświadczenie ubezpieczonej o sprawowaniu opieki na dzieckiem, urodzonym (...) , w związku z zamknięciem z powodu COVID-19 placówki, do której uczęszcza dziecko, na podstawie którego wypłacono ubezpieczonej zasiłek opiekuńczy od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. w kwocie 2 751,72 zł. Organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność czy w w/wym. okresie placówka do której uczęszczało dziecko była całkowicie zamknięta czy nastąpiło częściowe ograniczenie jej funkcjonowania. W toku postępowania ustalono, że placówka była czynna, a dziecko nie uczęszczało do placówki z uwagi na ciągłe i przewlekłe infekcje. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki do pobrania dodatkowego zasiłku opiekuńczego wynikające z ustawy o Covid-19 z dnia 2 marca 2020 r. ani z ustawy zasiłkowej, zaś dotychczas wypłacone świadczenie jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. E. O. złożył odwołanie od powyżej decyzji. Podniosła, iż ustalenie organu rentowego jakoby złożyła oświadczenie o sprawowaniu od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. opieki nad dzieckiem z powodu zamknięcia szkoły jest nieprawdziwe; ubezpieczona wyjaśniła, że składała wniosek o przyznanie świadczenia z powodu niemożliwości sprawowania opieki przez opiekunkę. Nigdy też nie została pouczona, o braku prawa do pobierania świadczenia jak nie otrzymała informacji, że świadczenie jest błędne i nie ma prawa do jego pobierania z powodu niemożliwości świadczenia opieki przez opiekunkę, która z uwagi na operację biodra nie mogła zajmować się dzieckiem. Dziecko jest podatne na infekcje i w sytuacji pandemii nie mogło uczęszczać do przedszkola. Nadto ubezpieczona zakwestionowała wysokość kwoty podlegającej zwrotowi wskazując, iż otrzymała jedynie kwotę 2 283,72 zł, której nie jest w stanie zwrócić w ciągu zakreślonego okresu jednego miesiąca. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz podtrzymał ustalenia i argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że żądana kwota zwrotu 2 751,72 zł jest kwotą brutto albowiem organ rentowy jest zobowiązany do dokonywania potrącenia podatku dochodowego w wysokości 17 % (468 zł). W piśmie procesowym z dnia 5 maja 2021 r. ( k. 12 ) organ rentowy przyznał, iż ubezpieczona złożyła wniosek o dodatkowy zasiłek opiekuńczy z tytułu niemożliwości sprawowania opieki przez nianię lub opiekuna dziennego. W wyniku weryfikacji ustalono, że dziecko na dzień złożenia wniosku miało powyżej 3 lat, a zatem przepisy dotyczące opieki przez nianie lub opiekuna dziennego nie miały zastosowania. W konsekwencji organ zwrócił się do ubezpieczonej o wskazanie czy w spornym okresie placówka do której uczęszczało dziecko była zamknięta lub nastąpiło czasowe ograniczenie jej funkcjonowania. Z wyjaśnień ubezpieczonej wynika, że dziecko faktycznie uczęszcza do przedszkola, a nie było pod opieką niani ani opiekuna dziennego, czym wprowadziła organ rentowy w błąd. Organ rentowy ustalił, że placówka była czynna, a dziecko nie uczęszczało do niej z uwagi na infekcje. W pismach procesowych z dnia 26 maja 2021 r. ( k. 20 ) i dnia 21 czerwca 2021 r. ( k. 28 ) organ rentowy wskazał, iż informacje w jakich okolicznościach przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy znajduje się na druku oświadczenia, jakie składa osoba ubiegająca się o wypłatę dodatkowego zasiłku opiekuńczego. Ubezpieczona składając oświadczenie o wypłatę dodatkowego zasiłku opiekuńczego wprowadziła organ rentowy w błąd, gdyż świadczenie to w ogóle jej nie przysługiwało. Ubezpieczona na rozprawie w dniu 23 czerwca 2021 r. podtrzymała odwołanie precyzując, iż skarży decyzję jedynie w zakresie obowiązku zwrotu świadczenia. Sąd ustalił, co następuje: E. O. od 4 stycznia 2020 r. podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek Zajazd (...) . / okoliczność bezsporna / Ubezpieczona ma syna K. O. , urodzonego (...) , który był uczniem Szkoły Podstawowej w Z. , w oddziale przedszkolnym. Jednocześnie, z uwagi na system pracy ubezpieczonej – 12 lub 24 godzinne zmiany oraz charakter pracy męża, będącego kierowcą zawodowym, rodzina systematycznie korzystała z pomocy niani, która zapewniała opiekę po zakończeniu zajęć przedszkolnych. Pomoc była świadczona nieformalnie. Szkoła Podstawowa w Z. wraz z oddziałami przedszkolnymi w trakcie II fali epidemii Covid-19 (jesień-zima (...) ) była otwarta. W placówce przestrzegano wytycznych Głównego Inspektora Sanitarnego, o których poinformowano wszystkich rodziców podczas spotkań przeprowadzanych na rozpoczęcie roku szkolnego, we wrześniu 2020 r. Zgodnie z nimi do placówki mogły uczęszczać wyłącznie dzieci zdrowe, bez objawów chorobowych (katar, kaszel); dzieci z objawami miały pozostawać w domach. Wytyczne były przestrzegane przez rodziców. Rodzice, z wykorzystaniem środków komunikowania się na odległość, informowali wychowawców, że dziecko w danym okresie nie będzie uczęszczało do placówki z uwagi na infekcje. Zaświadczenia lekarskie nie były wymagane. W przypadku posłania do placówki dziecka z objawami chorobowymi, nie było ono wpuszczane na zajęcia; placówka zawiadamiała rodziców o konieczności odbioru dziecka. K. O. jest dzieckiem chorowitym, często ulega infekcjom, które wyłączają go z zajęć przedszkolnych. W roku szkolnym 2020/2021 K. O. uczęszczał do przedszkola w miarę regularnie w miesiącu wrześniu i październiku, kiedy to zaczął nabywać liczne i systematyczne infekcje. Z uwagi na powyższe ubezpieczona informowała placówkę, że syn nie będzie uczęszczał na zajęcia i pozostanie w domu. Ubezpieczona nie mogła jednakże skorzystać z dotychczasowej pomocy opiekunki w celu zapewnienia opieki nad synem z uwagi na stan jej zdrowia – operacje stawu biodrowego, którym została poddana latem 2020 r., a następnie w styczniu 2021 r. / okoliczność bezsporna, a nadto dowód : zeznania świadka M. B. na rozprawie w dniu 1 października 2021 r., k. 56-56v, zeznania ubezpieczonej na rozprawie w dniu 23 czerwca 2021 r., k. 30-30v / Wnioskiem z dnia 12 listopada 2020 r., wniesionym w dniu 17 listopada 2020 r., ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego o przyznanie dodatkowego zasiłku opiekuńczego. Wniosek złożyła na urzędowym formularzu – „oświadczenie do uzyskania dodatkowego zasiłku opiekuńczego”. Ubezpieczona oświadczyła, że w okresie od 9 do 29 listopada 2020 r. sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem K. O. ur. (...) , w związku „niemożliwością sprawowania opieki nad dzieckiem przez nianię lub dziennego opiekuna”. Formularz zawierał pouczenie – informację następującej treści : „Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres sprawowania opieki nad dzieckiem w związku z zamknięciem z powodu COVID-19 żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, szkoły lub innej placówki, do których dziecko uczęszcza albo niemożności sprawowania opieki nad dzieckiem przez nianię lub dziennego opiekuna, a także w okresie niezapewnienia opieki dziecku przez tę placówkę z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania tej placówki. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje rodzicom lub opiekunom dzieci, którzy opiekują się : - dzieckiem w wieku do ukończenia lat 8, - dzieckiem w wieku do lat 18 z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, - dzieckiem w wieku do lat 16 z orzeczeniem o niepełnosprawności, - dzieckiem w wieku do 24 lat z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje także rodzicom i opiekunom dorosłej osoby niepełnosprawnej w przypadku zamknięcia z powodu COVID-19 placówki, do której uczęszcza dorosła osoba niepełnosprawna, tj. : szkoły, ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, ośrodka wsparcia, warsztatu terapii zajęciowej, innej placówki pobytu dziennego o podobnym charakterze. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli nie ma drugiego rodzica/współmałżonka, który może zapewnić opiekę dziecku/osobie niepełnosprawnej. W przypadku podania w oświadczeniu nieprawdziwych danych lub wprowadzenia w błąd podmiotu wypłacającego zasiłek, wypłacony zasiłek zostanie uznany za świadczenie pobrane nienależnie, które podlega zwrotowi.” / dowód : wniosek – oświadczenie k. 1-2 akt rentowych / Kolejny wniosek o tożsamej treści ubezpieczona złożyła na okres od 30 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. / dowód : wniosek – oświadczenie k. 21-22 akt rentowych / Organ rentowy każdorazowo przeprowadził postępowaniem, w tym zwrócił się do płatnika składek o niezbędne zaświadczenie. W konsekwencji przyznał E. O. prawo do dodatkowego zasiłku opiekuńczego na okres od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. w kwocie 2 751,72 zł brutto, do wypłaty 2 283,72 zł netto. / okoliczności bezsporne, a nadto dokumentacja w aktach rentowych k. 3-20, 24-27 , pismo k. 36/ W dniu 15 stycznia 2021 r. E. O. złożyła kolejny wniosek o przyznanie dodatkowego zasiłku opiekuńczego za okres od 28 grudnia 2020 r. do 17 stycznia 2021 r. i od 18 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., na urzędowym formularzu, ze wskazaniem tożsamych danych jak dotychczas. / dowód : wniosek – oświadczenie k. 28-29, pismo Z-3 k. 30 / Wezwaniem z dnia 19 stycznia 2021 r. organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonej o złożenie zaświadczenia z przedszkola lub szkoły, które potwierdzi, czy w okresie od 9 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. placówka jest całkowicie zamknięta lub nastąpiło czasowe ograniczenie jej funkcjonowania. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 29 stycznia 2021 r. ubezpieczona wyjaśniła, iż placówka do której syn jest zapisany funkcjonuje. Natomiast dyrekcja zaleca aby nie wysyłać do placówki dzieci chorych, zaś syn ma ciągle infekcje i przewlekły katar, co dyskwalifikuje go do uczęszczania w zajęciach. A opiekunka, która to tej pory się nim zajmowała jest po wymianie stawów. / dowód : pisma k. 31, 32 akt rentowych / W dniu 8 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wydał skarżoną decyzję. W piśmie z dnia 26 marca 2021 r. uzupełniająco wyjaśnił, że zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego stanowią przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Wysokość wypłaconego zasiłku za okres od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. wynosiła 2 751,72 zł brutto, od której potrącono 17% podatku dochodowej, tj. 468 zł. / okoliczności bezsporne, a nadto decyzja k. 33-34, pismo k. 36 / Sąd zważył, co następuje: Powyższy stan faktyczny był w przeważającej mierze bezsporny i został ustalony na podstawie zgodnych oświadczeń stron oraz dokumentów zawartych w załączonych aktach rentowych, które zostały uznane przez Sąd za wiarygodne i miarodajne dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych, a w pozostałym zakresie na podstawie dowodu z zeznań świadka M. B. i przesłuchania ubezpieczonej E. O. . Zeznania M. B. na okoliczność zasad funkcjonowania placówki szkolno-przedszkolnej do której w ocenianym okresie był zapisany syn ubezpieczonej miały charakter uzupełniający, niemniej należało uznać je za wiarygodne; zeznania te były spójne, logiczne, zaś przekazywane treści korespondowały z powszechnie obowiązującymi w tym okresie zaleceniami GUS. Walor wiarygodności przyznano również zeznaniom ubezpieczonej, która odniosła się zarówno do powodów ubiegania się o dodatkowe świadczenie opiekuńcze jak i przebiegu postępowania przed organem rentowym, w tym otrzymywanych pouczeń i żądanych dokumentów, co znajdowało potwierdzenie w aktach rentowych. Ubezpieczona złożyła odwołanie od decyzji z dnia 8 marca 2021 r. jedynie w zakresie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego od 9 listopada 2020 r. do 24 grudnia 2020 r. w kwocie 2 751,72 zł i odwołanie w tym zakresie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz 423; dalej „ustawa systemowa”) – w brzemieniu obowiązującym na dzień wydania skarżonej decyzji – osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11 . Ustęp 2 precyzował, że za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Organ rentowy w skarżonej decyzji powołał się na art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej, a zatem ustaleniu wymagało, czy E. O. została pouczona o braku prawa do pobierania dodatkowego zasiłku opiekuńczego. Wskazać również należało, że stanowisko organu rentowego w tym zakresie ewoluowało w toku niniejszego postępowania w kierunku art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej albowiem organ rentowy zarzucał ubezpieczonej prowadzenie w błąd celem przyznania świadczenia, przy czym w tym zakresie podnoszona argumentacja nie była spójna ani logiczna. W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, iż świadczenie, o które ubiegała się ubezpieczona wynikało z art. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), zgodnie z którym : - ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.