Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 58/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Boniecki Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Sekuła po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) S.A. w W. przeciwko J. Z. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 29 lipca 2019 r. sygn. akt I C 2480/18
- zmienia zaskarżony wyrok: - w punkcie I, w ten sposób, że kwotę 114.000 zł obniża do kwoty 78.000 zł (siedemdziesiąt osiem tysięcy złotych), a kwotę 84.000 zł do kwoty 48.000 zł (czterdzieści osiem tysięcy złotych), oddalając powództwo co do kwoty 36.000 zł wraz z odsetkami; - w punkcie II, w ten sposób, że nadaje mu treść: „znosi wzajemnie między stronami koszty procesu;”;
- oddala apelację w pozostałej części;
- zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 1.836 zł (jeden tysiąc osiemset trzydzieści sześć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Marek Boniecki Sygn. akt I ACa 58/20 Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 września 2021 r. Wyrokiem z 29 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od J. Z. na rzecz (...) S.A. w W. kwotę 114.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: od 84.000 zł od 7 maja 2018 r. do dnia zapłaty, od 30.000 zł od 6 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne szczegółowo zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k. 168-170), które Sąd Apelacyjny przyjął za własne. W ustalonym przez siebie stanie faktycznym, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione w świetle art. 43 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ; powód wypłacił członkom rodziny zmarłego na skutek wypadku komunikacyjnego w sumie kwotę 147.733 zł, nie wliczając w to odsetek i kosztów postępowania, a pozwany wpłacił powodowi z tego tytułu 33.733 zł; kwoty wpłacone przez pozwanego na rzecz powoda w latach 2002 - 2003 nie mogą one zostać zaliczone na poczet kwot wypłacanych po 2015 r. Wyrok powyższy zaskarżył w całości apelacją pozwany, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa. Apelujący zarzucił naruszenie: 1) art. 5 k.c. w zw. z art. 448 k.c. , poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy: a)w sprawie zachodziła przesłanka w postaci czynienia przez powódkę użytku ze swojego prawa w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; b) zachodziły szczególne i wyjątkowe okoliczności, w których udzielenie powódce ochrony prawnej prowadzi do rażącej niesprawiedliwości społecznej, a pozwany zobowiązany został do spełnienia świadczenia i zaspokojenia roszczenia, które już wcześniej zostało spełnione i cel jego zasądzenia został spełniony; 2) art. 5 k.c. w zw. z art. 448 k.c. , poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Sąd I Instancji powinien uwzględnić nadużycie prawa podmiotowego z urzędu, na co wskazuje ocena materiału dowodowego dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak również przytoczone okoliczności świadczące o rażącej naganności zachowania powódki z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 5 k.c. ; 3) art. 233 §1 k.p.c. -poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, tj. poprzez uznanie, iż pozwany zobowiązany jest zapłacić na rzecz powódki kwotę 84.000 zł wraz z odsetkami oraz uznanie, że jest to kwota adekwatna w kontekście doznanych przez T. S. , K. S. , Ł. S. i W. S. krzywd, pomijając fakt, że od zdarzenia upłynęło już 19 lat, a uprawnieni otrzymali już należne im zadośćuczynienie. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd Okręgowy prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Jakkolwiek skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 233 §1 k.p.c. , to de facto dotyczył on nie tyle ustaleń faktycznych, ile wyciągniętych z nich przez Sąd pierwszej instancji wniosków. Jak najbardziej prawidłowe było stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, że powodowi przysługuje względem pozwanego roszczenie regresowe na podst. art. 43 pkt 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 854 ze zm., dalej: u.u.o.). Poza sporem pozostawało, że pozwany, znajdując się w stanie nietrzeźwości, doprowadził do wypadku komunikacyjnego, w którym śmierć poniósł R. S. . Trafnie również skonstatował Sąd pierwszej instancji, że wpłaty dokonane przez pozwanego przed 2015 r. nie miały znaczenia w aktualnie badanej sprawie, albowiem były one związane ze świadczeniami, które powód spełnił na rzecz poszkodowanych członków rodziny zmarłego w 2002 r. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że w postępowaniu dotyczącym roszczeń regresowych, sąd jest zobligowany do zbadania, czy spełnienie świadczenia na rzecz pierwotnego wierzyciela było uzasadnione. W przypadku wyrządzenia szkody przez objętego obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadacza pojazdu powstają trzy stosunki prawne: między sprawcą szkody a poszkodowanym - stosunek odszkodowawczy wynikający z czynu niedozwolonego, między sprawcą szkody a ubezpieczycielem - stosunek wynikający z umowy ubezpieczenia OC oraz między poszkodowanym a ubezpieczycielem - akcesoryjny wobec stosunku odszkodowawczego stosunek zobowiązaniowy ubezpieczenia OC. W ramach regresu nietypowego z art. 43 u.u.o. granice odpowiedzialności pozwanego są kształtowane poprzez stosunek odszkodowawczy. Innymi słowy, odpowiada on jedynie w takim zakresie, w jakim zobligowany byłby do naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20.04.2018 r.). W procesie regresowym to na powodzie, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 6 k.c. , spoczywa ciężar wykazania zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy szkody. W rozpoznawanej aktualnie sprawie powód domagał się zwrotu świadczeń spełnionych tytułem zadośćuczynienia na rzecz członków rodziny R. S. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. w sprawie (...) (po 39.000 zł na rzecz K. S. i T. S. – rodziców zmarłego) oraz ugody zawartej 13 marca 2018 r. przez powodowy zakład ubezpieczeń z rodzeństwem zmarłego Ł. S. i W. S. (po 18.000 zł, razem 36.000 zł). Powód zapłacił także uprzednio w 2015 r. dobrowolnie na rzecz członków rodziny zmarłego łącznie 33.733 zł. Kwota ta nie mogła być jednak brana pod uwagę w obecnym postępowaniu, albowiem roszczenie regresowe zostało w tym zakresie zaspokojone wpłatami pozwanego. Ponadto świadczenia te były brane pod uwagę przez Sąd Okręgowy w K. przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego brak było podstaw do podważenia wysokości świadczeń wypłaconych K. S. i T. S. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. . W postępowaniu tym Sądy obu instancji dokonały oceny krzywdy doznanej przez rodziców ofiary wypadku komunikacyjnego. Skarżący nie podnosił nawet, że powodowy zakład ubezpieczeń, występujący w tamtym postępowaniu w charakterze pozwanego, prowadził proces w sposób wadliwy czy zapadłe tam rozstrzygnięcie było błędne. Inna sytuacja zachodzi odnośnie do świadczeń wypłaconych na podstawie ugody rodzeństwu zmarłego. W tym wypadku powód winien był wykazać, że roszczenia Ł. S. i W. S. były uzasadnione w świetle przepisów art. 448 k.c. w zw. z art. 24 §2 k.c. Na tę okoliczność strona powodowa nie przeprowadziła żadnych dowodów. Podkreślenia wymaga, że sam stosunek pokrewieństwa nie oznacza automatycznie istnienia bliskich więzi rodzinnych, których zerwanie uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia. Nie wykazano także w jakikolwiek sposób wystąpienia krzywdy i jej rozmiarów po stronie rodzeństwa zmarłego. W tym zatem zakresie, tj. co do sumy 36.000 zł roszczenie regresowe nie powstało, a zatem nie mogło zostać uwzględnione. W pozostałej części apelacja okazała się bezzasadna. Zaskarżony wyrok nie narusza art. 5 k.c. Powód zaspokajając roszczenia odszkodowawcze członków rodziny osoby, która zginęła w wypadku komunikacyjnym, realizował obowiązek ustawowy nałożony na niego w art. 34 u.u.o. To pozwany, który doprowadził do tego wypadku w stanie nietrzeźwości, w sposób rażący uchybił zasadom współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, aby strona powodowa w jakikolwiek sposób nadużyła przysługujących jej praw podmiotowych. Konsekwencją zmiany orzeczenia co do meritum była konieczność modyfikacji rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Powód wygrał proces w 68% i poniósł koszty w wysokości 2567 zł. Pozwany z kolei odniósł sukces w 32% lecz jego koszty wyniosły 5417 zł (wynagrodzenie radcy prawnego + opłata od pełnomocnictwa). W tej sytuacji zastosować należało art. 100 k.p.c. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podst. art. 374 k.p.c. Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego przyjęto art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c. oraz §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Pozwany poniósł koszty związane z opłatą od apelacji (1050 zł) oraz wynagrodzeniem radcy prawnego (4050 zł) i wygrał proces w 36%. Powód nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. SSA Marek Boniecki