Sad powszechny, IV GNc 384/18

Sygn. akt IV GNc 384/18 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 23 stycznia 2018 roku powód R. P. domagał się solidarnie od pozwanych Ł. C. i J. Ł. zasądzenia kwoty 1500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie i kosztami procesu. W dniu 23 marca 2018 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym zasądzono kwotę dochodzoną pozwem oraz 647 zł kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 roku nakazowi powyższemu nadano klauzulę wykonalności. W dniu 26 listopada 2018 roku pozwany J. Ł. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od nakazu zapłaty. We wniosku wskazał, że uchybienie terminowi do wniesienia sprzeciwu wynikło z przyczyn od niego niezależnych, ponieważ nakaz zapłaty został wysłany na adres, pod którym nie zamieszkuje, a jego adresem zamieszkania jest W. , ul. (...) . Wskazał, że pod adresem, na który skierowano nakaz zapłaty ( W. , ul. (...) ) mieszka jego matka, która orzeczenie to odebrała, lecz nie poinformowała go o tym. Ponadto oświadczył, że o wydaniu nakazu zapłaty dowiedział się z drugiego pozwu skierowanego przeciwko niemu przez powoda w dniu 30 sierpnia 2018 roku. Natomiast pozwany Ł. C. w dniu 26 listopada 2018 roku złożył wniosek o ponowne doręczenie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 23 marca 2018 roku oraz uchylenie klauzuli wykonalności nadanej temu orzeczeniu. We wniosku wskazał, że nakaz zapłaty został wysłany na adres, pod którym nie zamieszkuje od maja 2016 roku, a jego adresem zamieszkania od tej daty jest W. , ul. (...) . Wskazał także, że o wydaniu nakazu zapłaty dowiedział się dopiero z drugiego pozwu skierowanego przeciwko niemu przez powoda w dniu 30 sierpnia 2018 roku. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 roku referendarz sądowy przywrócił pozwanemu J. Ł. termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku (w punkcie I) oraz uchylił postanowienie z dnia 24 sierpnia 2018 roku w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku (w punkcie II). Powód zaskarżył skargą punkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2019 roku, wnosząc jednocześnie o reasumpcję i uchylenie orzeczenia także w zakresie punktu I. W uzasadnieniu wskazał, że wszczął przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu przeciwko pozwanym kolejne postępowanie o zapłatę, w toku którego pozwani podali w odpowiedzi na pozew adresy zamieszkania tożsame z tymi, na które w niniejszej sprawie doręczono im nakaz zapłaty. Wskazał także, że nakaz zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku, skierowany na adres wskazany w pozwie, został odebrany przez dorosłego domownika w osobie matki pozwanego J. Ł. i dlatego doręczenie to należało uznać za skuteczne. Natomiast pozwany Ł. C. odebrał pod adresem oznaczonym w pozwie postanowienie z dnia 15 maja 2018 roku (o sprostowaniu nakazu zapłaty), co oznacza, że wiedział o toczącym się postępowaniu i powinien zawiadomić Sąd o zmianie adresu. Zgodnie z art. 767 3a k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie) skarga na postanowienie referendarza sądowego przysługuje w przypadkach, w których na postanowienie Sądu przysługuje zażalenie. Wniesienie skargi nie powoduje utraty mocy przez zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego, jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Rozpoznając skargę, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymuje w mocy albo je zmienia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że biorąc powyższe pod uwagę niniejsze postanowienie jest ostateczne i nie przysługuje od niego żaden zwykły środek zaskarżenia (tak na przykład K. Markiewicz [w:] J. Gudowski (red.) System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, cz. 1, Warszawa 2013, s. 650-651). Skarga powoda była uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, że postanowienie o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej jest niezaskarżalne, gdyż nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. Także żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia. Stąd też zaskarżalny był jedynie punkt II postanowienia z dnia 20 lutego 2019 roku (o uchyleniu postanowienia z dnia 24 sierpnia 2018 roku w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku). Postanowienie o przywróceniu terminu (punkt I postanowienia z dnia 20 lutego 2019 roku) mogło być jednak skutecznie zwalczane w skardze na postanowienie referendarza sądowego o uchyleniu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności nadanej prawomocnemu orzeczeniu ( art. 380 k.p.c. w zw. z art. 397 §2 k.p.c. i art. 767 3a k.p.c. ). Przepis art. 168 k.p.c. ustanawia dwa warunki dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu – brak winy strony w uchybieniu i powstanie dla strony ujemnych skutków procesowych w wyniku tego uchybienia. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku uprawomocnienia nakazu zapłaty powstają ujemne skutki uchybienia terminowi. Przesłanką zaś, której istnienie pozwany J. Ł. powinien wykazać, aby przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu, jest brak winy w uchybieniu terminowi. Zgodnie z art. 138 §1 k.p.c. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Nakaz zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku został doręczony dorosłemu domownikowi w osobie matki pozwanego J. Ł. pod adresem we W. przy ul. (...) . Nie ulega przy tym wątpliwości, że osoba odbierająca korespondencję nie występuje jako strona przeciwna w niniejszej sprawie. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że gdyby pozwany rzeczywiście nie zamieszkiwał we W. przy ul. (...) , matka pozwanego powinna była o tym fakcie poinformować listonosza, który w takiej sytuacji uczyniłby odpowiednią wzmiankę na przesyłce, która tym samym nie zostałaby skutecznie pozwanemu doręczona. Tymczasem, jak wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru korespondencji (k. 130), matka pozwanego odebrała korespondencję skierowaną do pozwanego (jako dorosły domownik) bez żadnych uwag. Ponadto z dokumentów przedłożonych przez powoda do skargi na postanowienie referendarza sądowego wynika, że pozwany w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu (sygn. akt X GC 614/18) w odpowiedzi na pozew z dnia 6 listopada 2018 roku wskazał, że jego adresem zamieszkania jest W. , ul. (...) . Tym samym co najmniej wątpliwe są zarzuty pozwanego, jakoby od czerwca 2018 roku mieszkał we W. przy ul. (...) . W powyższych okolicznościach należało zatem przyjąć, że doręczenie nakazu zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku dorosłemu domownikowi w osobie matki pozwanego J. Ł. było skuteczne. W konsekwencji przekroczenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty spowodowane było zawinionym działaniem pozwanego J. Ł. . Niezależnie od tego należy wskazać, że zgodnie z art. 169 §1 k.p.c. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia. Termin tygodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia. W niniejszej sprawie termin tygodniowy należało zatem liczyć od czasu, kiedy pozwany J. Ł. dowiedział się o wydaniu przeciwko niemu nakazu zapłaty i uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu. Jak wynika z zarzutów samego pozwanego, o wydaniu nakazu zapłaty dowiedział się on z treści drugiego pozwu powoda z dnia 30 sierpnia 2018 roku. Do skargi na orzeczenie referendarza powód przedłożył potwierdzenie doręczenia tego pozwu pozwanemu w dniu 23 października 2018 roku. Od tej daty należało zatem liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty, czyli od powzięcia przez pozwanego wiadomości o ewentualnym niedoręczeniu mu nakazu zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku, a nie (jak zarzuca pozwany) od daty zapoznania się jego pełnomocnika z aktami sprawy. Skoro zatem pozwany w dniu 23 października 2018 roku dowiedział się o ewentualnym niedoręczeniu mu nakazu zapłaty, to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął mu w dniu 30 października 2018 roku. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast złożony w dniu 26 listopada 2018 roku, a więc z przekroczeniem tygodniowego terminu do jego wniesienia. Trzeba w tym miejscu także zaznaczyć, że referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wprawdzie nie orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia sprzeciwu pozwanemu Ł. C. , jednak uchylenie postanowienia w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku odnosiło się również do tego pozwanego. Z tych przyczyn należało poddać analizie również skuteczność doręczenia nakazu zapłaty pozwanemu Ł. C. . Przede wszystkim trzeba podkreślić, że pozwany Ł. C. w dniu 4 lipca 2018 roku odebrał osobiście postanowienie z dnia 15 maja 2018 roku o sprostowaniu nakazu zapłaty, skierowane do niego na adres we W. przy ul. (...) , co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru (k. 136). Na ten sam adres został do pozwanego skierowany nakaz zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku. W tych okolicznościach zupełnie niewiarygodne są zarzuty pozwanego, jakoby od maja 2016 roku mieszkał we W. przy ulicy (...) i nie miał możliwości odebrania korespondencji zawierającej nakaz zapłaty nakazu zapłaty. Ponadto także pozwany Ł. C. w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu (sygn. akt X GC 614/18) w odpowiedzi na pozew z dnia 6 listopada 2018 roku wskazał, że jego adresem zamieszkania jest W. , ul. (...) , co jednoznacznie wynika z dokumentów dołączonych przez powoda do skargi. Natomiast w ocenie Sądu sam fakt, że pozwany jest właścicielem nieruchomości położonej we W. przy ulicy (...) , nie świadczy jeszcze o tym, że jest to jego adres zamieszkania. W powyższych okolicznościach należało zatem przyjąć, że doręczenie nakazu zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku także pozwanemu Ł. C. było skuteczne z dniem 8 czerwca 2018 roku. Mając wszystkie powyższe okoliczności na względzie należało zatem uznać, że nakaz zapłaty z dnia 23 marca 2018 roku został skutecznie doręczony pozwanemu J. Ł. w dniu 10 kwietnia 2018 roku, a pozwanemu Ł. C. w dniu 8 czerwca 2018 roku. Na skutek uprawomocnienia się nakazu zapłaty prawidłowo zatem orzeczeniu temu nadano klauzulę wykonalności w dniu 24 sierpnia 2018 roku i nie było żadnych podstaw do uchylenia postanowienia w tym przedmiocie. W konsekwencji tego na podstawie art. 767 3a k.p.c. w zw. z art. 168 k.p.c. i art. 138 k.p.c. oraz art. 781 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia.