Sad powszechny, III AUa 71/12

Sygn. akt III AUa 71/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Marek Żurecki (spr.) Sędziowie SSA Irena Goik SSA Lena Jachimowska Protokolant Beata Gandyk po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012r. w Katowicach sprawy z odwołania A. P. ( A. P. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 27 października 2011r. sygn. akt VIII U 520/11 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. /-/SSA I.Goik/-/SSA M.Żurecki/-/SSA L.Jachimowska Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 71/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją z dnia 24 stycznia 2011 roku odmówił ubezpieczonej A. P. , ur. w dniu (...) , prawa do emerytury na podstawie art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS uznając, że przedłożone przez nią nowe dowody w sprawie, w postaci zeznań świadków na okoliczność jej zatrudnienia w warsztacie (...) K. S. R. oraz oświadczenia odwołującej o sprawowaniu osobistej opieki nad córką B. P. nie mają wpływu na prawo do emerytury – ubezpieczona nie posiada co najmniej 15 - letniego okresu składkowego i nieskładkowego, wymaganego w art. 28 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Odwołanie od decyzji wniosła ubezpieczona. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 października 2011 roku Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury począwszy od dnia 1 stycznia 2011 roku. Sąd I instancji rozpoznając odwołanie ustalił, że w dniu 11 stycznia 2011 roku ubezpieczona złożyła wniosek do organu rentowego o ponowne ustalenie prawa do emerytury i przedłożyła nowe dowody w postaci zeznań świadków M. M. oraz S. S. na okoliczność jej zatrudnienia w Warsztacie (...) K. S. w R. oraz złożyła oświadczenie o sprawowaniu osobistej opieki nad córką B. P. . Na podstawie przedłożonej dokumentacji organ rentowy uznał za udowodnione przez ubezpieczoną 9 lat, 6 miesięcy i 14 dni ogólnego stażu pracy w tym 7 lat, 1 miesiąc i 16 dni okresów składkowych oraz 2 lata, 4 miesiące i 18 dni okresów nieskładkowych. Sąd Okręgowy wskazał, że ubezpieczona ubiegała się o prawo do emerytury na zasadach określonych w art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS - przy obniżonym - o 5 lat - stażu ubezpieczeniowym i uznał, że odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie. Sąd dał wiarę słuchanym w charakterze świadków: M. M. oraz S. S. , ponieważ wyżej wymienione bezpośrednio współpracowały z ubezpieczoną i stąd niewątpliwie charakter pracy ubezpieczonej jest im dobrze znany, a fakt, że pracodawca nie zgłaszał ubezpieczonej do ubezpieczeń społecznych nie ma wpływu na brak zaliczenia okresów zatrudnienia do ogólnego stażu pracy. Zatem po doliczeniu spornego okresu zatrudnienia ubezpieczonej (od dnia 1 września 1966 roku do dnia 31 czerwca 1968 roku oraz od dnia 2 listopada 1976 roku do dnia 31 stycznia 1981 roku) do okresu uwzględnionego przez organ rentowy ubezpieczona legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem składkowym i nieskładkowym oraz ma ukończone 60 lat życia, co uzasadnia przyznanie jej prawa do emerytury od dnia 1 stycznia 2011 roku. Apelację od wyroku wniósł organ rentowy. Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości zarzucił temu wyrokowi: 1/ sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 w związku z art. 227 k.p.c. , polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady wszechstronnego rozważenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności przyjęcie, że zeznania świadków: M. M. i S. S. stanowią dowód potwierdzający, że w okresie od 2 stycznia 1966r. do 31 maja 1968r. oraz od 2 listopada 1976r. do 31 stycznia 1981 roku ubezpieczona była zatrudniona w Warsztacie (...) K. S. , 2/ naruszenie prawa materialnego: - art. 6 ust. 2 pkt la ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS poprzez błędne przyjęcie, że powyższe okresy są okresami składkowymi, mimo braku umowy o pracę z właścicielem Warsztatu (...) K. S. oraz faktu, iż pracodawca nie zgłosił ubezpieczonej do ubezpieczeń społecznych i nie opłacał w spornych okresach obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne, - art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez błędne ustalenie, że odwołująca udowodniła wymagany 15 - letni okres składkowy i nieskładkowy, a tym samym spełniła warunki do nabycia uprawnień emerytalnych w związku z postawionymi zarzutami. W oparciu o podniesione zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania oraz o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2009 roku, sygn. akt III AUa 542/08, na okoliczność braku podstaw do uwzględnienia spornych okresów do stażu ubezpieczeniowego mającego wpływ na prawo do świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że poczynione przez Sąd w przedmiotowej sprawie ustalenia pozostają w sprzeczności z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności ze składanymi pierwotnie w toku postępowania przez organem rentowym oświadczeniami ubezpieczonej dotyczącymi daty podjęcia przez nią zatrudnienia w warsztacie (...) , jak i z dowodami w postaci wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej, umowy o naukę rzemiosła oraz dowodami zgromadzonymi w aktach składkowych, dotyczących prowadzonej przez płatnika składek K. S. działalności gospodarczej, w oparciu o które dokonano potwierdzeń okresów ubezpieczenia zaliczonych do stażu pracy mającego wpływ na prawo do świadczenia w wymiarze 7 lat, 1 miesiąca i 26 dni. W oświadczeniu złożonym w dniu 4 lipca 2007 roku do wniosku o przyznanie uprawnień emerytalnych odwołująca oświadczyła, że w okresie od dnia 29 sierpnia 1964 roku do dnia 29 sierpnia 1966 roku nie pracowała, sprawując osobistą opiekę nad córką B. . Z protokołu przesłuchania ubezpieczonej z dnia 25 czerwca 1969 roku złożonego przy okazji jednej z przeprowadzonych u płatnika składek kontroli wynika, że była ona zatrudniona począwszy od dnia 1 czerwca 1968 roku. Oświadczenia te stoją w sprzeczności z oświadczeniem ubezpieczonej złożonym w toku niniejszego postępowania, zgodnie z którymi pracowała ona u K. S. już od dnia 2 stycznia 1966 roku. Z kolei z zeznań złożonych przez ubezpieczoną na rozprawie przez Sądem Okręgowym w Gliwicach w dniu 16 sierpnia 2011 roku wynika, że sama ubezpieczona nie pamiętała dokładnej daty zakończenia pracy, co dowodzi, iż zeznania zarówno samej ubezpieczonej jak i świadków, złożone po znacznym upływie czasu nie mogą być uznane za w pełni miarodajne i wiarygodne. Apelujący podniósł również, że przedstawionych dowodów dokumentujących przebieg ubezpieczenia ubezpieczonej z tytułu jej zatrudnienia u K. S. nie można utożsamiać, jak to uczynił Sąd I instancji z całkowitym brakiem zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia, szczególnie w sytuacji wystawienia mu przez pracodawcę, mimo braku zgłoszenia, świadectwa lub zaświadczenia pracy, bowiem przebieg ubezpieczenia wynikający z dokumentacji składanej przez płatnika składek pokrywa się z wystawianymi ubezpieczonej oraz pozostałym pracownikom dokumentami i jest zbieżny z całością dokumentacji płatnika składek. W odpowiedzi na apelację ubezpieczona wniosła o oddalenie apelacji podnosząc, że wskazani przez nią świadkowie są wiarygodni, a ich zeznania stanowią nowe dowody na okoliczność pracy ubezpieczonej w spornym okresie u K. S. . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja organu rentowego zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było, czy ujawnione przez ubezpieczoną nowe dowody z zeznań niepowołanych wcześniej świadków w osobach M. M. i S. S. (na okoliczność zatrudnienia ubezpieczonej od dnia 1 września 1966 roku do dnia 31 maja 1968 roku oraz od dnia 2 listopada 1976 roku do dnia 31 stycznia 1981 roku u K. S. , to jest na okoliczność, która była przedmiotem postępowania przed Sądem, zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2009 roku, w sprawie o sygn. III AUa 542/08) mogą stanowić podstawę przyznania ubezpieczonej świadczenia emerytalnego w trybie określonym art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS. Powołany przepis stanowi, że prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość . Nie ulega wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że powołane przez ubezpieczoną dowody z zeznań świadków w osobach M. M. i S. S. są nowymi dowodami, które zostały ujawnione dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2009 roku, w sprawie o sygn. III AUa 542/08 oraz, że dowody te mogą wskazywać na okoliczności istniejące przed wydaniem orzeczenia. Świadkowie w sposób ogólny potwierdzili, że w okresie ich zatrudnienia ubezpieczona pracowała razem z nimi. Świadek M. M. zeznała, że po zakończeniu zatrudnienia nie otrzymała świadectw pracy, ale właścicielka warsztatu wpisała wynagrodzenie osiągane przeze mnie w latach 1976 - 1979 do legitymacji ubezpieczeniowej wystawionej przez Miejski Handel (...) w R. w dniu 26 lutego 1966 roku, oraz, że od wynagrodzenia pracodawczyni odprowadzała składki na ubezpieczenie społeczne, o czym świadek dowiedziała się w dacie złożenia przeze mnie wniosku o emeryturę. Z kolei świadek S. S. zeznała, że w momencie rozwiązania stosunku pracy otrzymała zaświadczenie o zatrudnieniu wystawione przez pracodawcę, które następnie złożyła do organu rentowego przy wniosku o emeryturę. Powyższe zeznania prowadzą do wniosku, ze pracodawca ubezpieczonej dokonywała co najmniej minimum formalności związanych z zatrudnianiem pracowników i dokumentowała okresy zatrudnienia bądź przez wydanie świadectwa pracy czy zaświadczenia o zatrudnieniu bądź przez wpisanie okresu zatrudnienia wraz z wysokością wynagrodzenia do legitymacji ubezpieczeniowej. Co więcej, forma ta została przez pracodawcę ubezpieczonej dochowana w okresie uznanym za bezsporny i zaliczonym do okresów ubezpieczenia. Brak jest zatem racjonalnych i wiarygodnych podstaw do uznania, że w pozostałych okresach z nieznanych ubezpieczonej powodów pracodawczyni odmawiała prowadzenia prawidłowej dokumentacji. Niezależnie jednak od powyższego, przy ocenie wnioskowanych przez ubezpieczoną dowodów z zeznań powołanych świadków nie można pominąć ustaleń oraz dowodów zawartych w uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 stycznia 2009 roku, w tym w szczególności: - złożonego przez ubezpieczoną oświadczenia z dnia 25 czerwca 1969 roku o rozpoczęciu zatrudnienia u K. S. od 1 czerwca 1968 roku, - ostatniej deklaracji ubezpieczeniowej ubezpieczonej z października 1976 roku, które to dokumenty nie potwierdzają zgłoszenia ubezpieczonej do ubezpieczenia w spornych okresach (tym bardziej, że deklaracje ubezpieczonej za okresy bezsporne były przez nią osobiście podpisywane) oraz - wpisu zawartego w legitymacji ubezpieczeniowej ubezpieczonej, w którym jednoznacznie określono ustanie zatrudnienia z dniem 31 października 1976 roku. Nadto, poza zeznaniami świadków, w oparciu o analizę akt organu rentowego Sąd ustalił, że brak jest jakichkolwiek dowodów, by w spornym okresie były odprowadzane za ubezpieczoną składki na ubezpieczenia społeczne, brak jest także potwierdzenia zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego za te okresy. Sąd Apelacyjny w powoływanej sprawie uznał, że dowody osnute na dokumentacji są bardziej przekonywujące niż nieprecyzyjne zeznania powołanych przez ubezpieczoną świadków, którzy pracowali z ubezpieczoną w różnych okresach kilkadziesiąt lat temu, z uwagi na znaczny upływ czasu, a w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny stoi na tożsamym stanowisku. Dlatego też Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do przyjęcia, że ubezpieczona była zatrudniona w spornych okresach u K. S. , a w konsekwencji zaliczenia jej tych okresów do stażu pracy i ustalenia prawa do świadczenia w trybie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Mając powyższe względy na uwadze, skoro apelacja okazała się zasadna, Sąd Apelacyjny, na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. /-/SSA I.Goik/-/SSA M.Żurecki/-/SSA L.Jachimowska Sędzia Przewodniczący Sędzia JM